ตื่นมาแล้วไม่อยากไปทำงาน รู้สึกเหนื่อยล้าสะสม อาจไม่ใช่แค่เรื่องงาน มาเช็กความต่างระหว่าง "ภาวะหมดไฟ" และ "โรคซึมเศร้า" พร้อมสัญญาณเตือนจากกรมสุขภาพจิตที่คุณไม่ควรละเลย
ภาวะหมดไฟ (Burnout) ปรากฏการณ์ของคนวัยทำงาน
องค์การอนามัยโลก (WHO) และกรมสุขภาพจิต นิยามภาวะหมดไฟว่าเป็นผลมาจากความเครียดเรื้อรังในที่ทำงาน ซึ่งไม่ได้รับการจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ โดยจะมีลักษณะเด่นคือความเหนื่อยล้าที่สัมพันธ์กับบทบาทหน้าที่เป็นหลัก
3 สัญญาณเตือนภาวะหมดไฟ
- พลังงานลดลง รู้สึกเหนื่อยล้าทางอารมณ์ เพลียตลอดเวลาแม้จะพักผ่อนแล้ว
- ทัศนคติลบต่องาน เริ่มแยกตัวจากงาน รู้สึกว่างานไม่มีความหมาย หรือมองเพื่อนร่วมงานในแง่ร้าย
- ประสิทธิภาพการทำงานลดลง ทำงานผิดพลาดบ่อย สมาธิสั้นลง และรู้สึกว่าตนเองทำงานได้ไม่ดีเหมือนเก่า
โรคซึมเศร้า เมื่อความหม่นหมองคลุมทุกมิติชีวิต
แตกต่างจากหมดไฟ "โรคซึมเศร้า" คือโรคทางจิตเวชที่เกิดจากความผิดปกติของสารเคมีในสมอง หรือปัจจัยแวดล้อมที่รุนแรง อาการจะไม่จำกัดอยู่เพียงเรื่องงาน แต่จะส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ความสัมพันธ์ และภาพลักษณ์ที่มองตนเอง
อาการสำคัญที่ต้องระวัง
- รู้สึกเศร้า ดิ่ง หรือว่างเปล่าเกือบตลอดเวลา
- หมดความสนใจในกิจกรรมที่เคยชอบ เช่น งานอดิเรก หรือการออกไปเจอเพื่อน
- มีความผิดปกติเรื่องการกินและการนอน
- มีความคิดอยากทำร้ายตัวเองหรือรู้สึกว่าโลกนี้ไม่น่าอยู่
ตารางเปรียบเทียบ หมดไฟ (Burnout) VS ซึมเศร้า (Depression)
จุดสังเกต ภาวะหมดไฟ (Burnout) โรคซึมเศร้า (Depression)
- สาเหตุ: เครียดจาก "งาน" เป็นหลัก เกิดจากหลายปัจจัย พันธุกรรม, สารเคมี, สภาพจิตใจ
- ขอบเขตอาการ: ดีขึ้นเมื่อได้พัก หรืออยู่ไกลจากงาน อาการคงอยู่ตลอด แม้จะเป็นวันหยุดหรือเวลาพัก
- ความรู้สึกต่อตนเอง: ยังมองเห็นคุณค่าตัวเองในด้านอื่น รู้สึกไร้ค่า สิ้นหวัง โทษตัวเองรุนแรง
- การรักษา: ปรับสภาพแวดล้อมงาน / พักผ่อน ต้องได้รับคำปรึกษาจากจิตแพทย์ / ใช้ยา
ป้องกันก่อนดิ่ง เมื่อไหร่ที่ควรพบแพทย์?
หากคุณลองปรับสมดุลชีวิต Work-Life Balance หรือลาพักร้อนแล้ว แต่อาการเศร้าและความรู้สึกไม่อยากทำอะไรยังคงอยู่เกิน 2 สัปดาห์ หรือเริ่มมีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง กรมสุขภาพจิตแนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทันที โดยสามารถใช้บริการได้ที่ สายด่วนสุขภาพจิต 1323 (โทรฟรี 24 ชั่วโมง) แอปพลิเคชัน Sati หรือช่องทางออนไลน์ของโรงพยาบาลรัฐและเอกชน
ภาวะหมดไฟคือสัญญาณเตือนให้เรา "พัก" แต่โรคซึมเศร้าคือสัญญาณเตือนให้เรา "รักษา" การหมั่นเช็กใจตัวเองอย่างเป็นกลางจะช่วยให้เรากลับมามีความสุขกับการทำงานและใช้ชีวิตได้อีกครั้ง
