ไขข้อข้องใจ! เล่นมือถือตอนฝนตก เสี่ยงโดนฟ้าผ่าจริงหรือ?

ช่วงฤดูฝนที่มีพายุฝนฟ้าคะนองรุนแรง หลายคนมักได้รับคำเตือนจากผู้ใหญ่ว่าห้ามเล่นมือถือตอนฝนตก เพราะอาจเป็นสื่อล่อให้เกิดฟ้าผ่าได้ ความเชื่อนี้ถูกส่งต่อกันมาอย่างยาวนานตั้งแต่ยุคที่โทรศัพท์มือถือเริ่มเข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวัน จนทำให้เกิดความสับสนว่าแท้จริงแล้ว ข้อห้ามดังกล่าวเป็นเรื่องจริงทางวิทยาศาสตร์ หรือเป็นเพียงความเข้าใจผิด

โทรศัพท์มือถือเป็นสื่อล่อฟ้าผ่าจริงหรือ?

ข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านวิทยาศาสตร์และฟิสิกส์ระบุว่า โทรศัพท์มือถือไม่ได้เป็นสื่อล่อฟ้า คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่ปล่อยออกมาจากโทรศัพท์มือถือนั้นมีพลังงานต่ำมาก และไม่มีคุณสมบัติในการเหนี่ยวนำให้เกิดกระแสไฟฟ้าจากฟ้าผ่าได้ นอกจากนี้ วัสดุที่ใช้ผลิตสมาร์ทโฟนในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นพลาสติก กระจก หรือโลหะบางส่วน ก็มีปริมาณน้อยเกินกว่าที่จะเป็นจุดดึงดูดประจุไฟฟ้าจากก้อนเมฆ

ฟ้าผ่าเกิดจากความไม่สมดุลของประจุไฟฟ้าในก้อนเมฆและพื้นโลก โดยธรรมชาติแล้ว สายฟ้าจะมองหาจุดที่สูงที่สุดและเป็นสื่อนำไฟฟ้าที่ดีที่สุดเพื่อถ่ายเทประจุลงสู่พื้นดิน เช่น ต้นไม้สูง เสาไฟฟ้า หรือพื้นที่โล่งแจ้ง การที่บุคคลหนึ่งถูกฟ้าผ่าขณะถือโทรศัพท์มือถือ มักเกิดจากการที่บุคคลนั้นอยู่ในจุดเสี่ยง เช่น ยืนอยู่กลางที่โล่งแจ้ง หรือใต้ต้นไม้ใหญ่ในขณะที่มีพายุฝนฟ้าคะนอง มากกว่าที่จะเป็นเพราะตัวโทรศัพท์เอง

—

อันตรายที่แท้จริงในช่วงฝนตกฟ้าร้อง

แม้การเล่นมือถือตอนฝนตกจะไม่ได้เป็นสาเหตุโดยตรงของการเกิดฟ้าผ่า แต่พฤติกรรมบางอย่างเกี่ยวกับการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าในขณะที่มีพายุฟ้าคะนองก็มีความเสี่ยงสูงที่ต้องระมัดระวัง

• การชาร์จแบตเตอรี่: การเสียบสายชาร์จโทรศัพท์มือถือเข้ากับปลั๊กไฟบ้านขณะที่มีฝนตกฟ้าร้อง เป็นสิ่งที่อันตรายอย่างยิ่ง หากเกิดฟ้าผ่าลงมาที่เสาไฟฟ้าใกล้เคียง กระแสไฟฟ้าแรงสูงสามารถกระชากเข้ามาตามสายไฟและทำอันตรายต่อผู้ใช้งานที่จับโทรศัพท์อยู่ได้
• การใช้โทรศัพท์บ้านแบบมีสาย: แตกต่างจากสมาร์ทโฟน โทรศัพท์บ้านแบบดั้งเดิมที่มีสายเชื่อมต่อกับโครงข่ายภายนอก มีความเสี่ยงที่กระแสไฟฟ้าจากฟ้าผ่าจะวิ่งผ่านสายโทรศัพท์เข้ามาทำอันตรายผู้ใช้งานได้

การเล่นมือถือตอนฝนตก ไม่ได้เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดฟ้าผ่า โทรศัพท์มือถือไม่ใช่สื่อล่อฟ้าแต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม ปัจจัยเสี่ยงที่แท้จริงคือสถานที่ที่บุคคลนั้นอยู่ หากอยู่ในที่โล่งแจ้งขณะเกิดพายุ ย่อมมีความเสี่ยงสูงที่จะได้รับอันตราย สิ่งสำคัญที่สุดคือการงดเสียบชาร์จโทรศัพท์กับไฟบ้านขณะมีพายุฝนฟ้าคะนอง และรีบหาที่หลบภัยในอาคารที่มิดชิดเพื่อความปลอดภัย