นางมาร์ธา ลิลลาร์ด (Martha Lillard) หญิงชาวอเมริกันวัย 78 ปี ซึ่งเป็นผู้ป่วยโรคโปลิโอรายสุดท้ายของสหรัฐอเมริกาที่ยังคงพึ่งพาเครื่องช่วยหายใจแรงดันลบหรือที่รู้จักกันในชื่อ 'ปอดเหล็ก' ได้เสียชีวิตลงอย่างสงบเมื่อวันที่ 26 มิถุนายนที่ผ่านมา ณ รัฐโอคลาโฮมา สหรัฐอเมริกา เธอเป็นผู้ป่วยโปลิโอคนสุดท้ายในประเทศที่ยังคงใช้เครื่องมือนี้ในการดำรงชีวิตมาเป็นเวลานานกว่า 7 ทศวรรษ นับตั้งแต่เธอป่วยเป็นโรคโปลิโอเมื่ออายุเพียง 5 ขวบ
สาเหตุการเสียชีวิตจากภาวะลองโควิด
นางซินดี แมกเวย์ (Cindy Magway) น้องสาววัย 75 ปีของมาร์ธา ลิลลาร์ดได้เปิดเผยต่อสำนักข่าวเอพีว่า สาเหตุการเสียชีวิตของพี่สาวมาจากภาวะแทรกซ้อนของลองโควิด (Long COVID) หลังจากที่เธอติดเชื้อโควิด-19 ถึงสองครั้งในช่วงที่มีการแพร่ระบาดใหญ่ ใบมรณบัตรระบุสาเหตุการเสียชีวิตว่าเกิดจากภาวะระบบทางเดินหายใจล้มเหลวเรื้อรังและกลุ่มอาการหลังโปลิโอ (Post-Polio Syndrome) แมกเวย์กล่าวถึงพี่สาวว่า 'ตอนเด็กๆ หมอบอกว่าเธอจะมีชีวิตอยู่ได้ไม่เกิน 20 ปี แต่เธอมีความกระตือรือร้นและมีแรงผลักดันที่จะมีชีวิตอยู่ต่อไป รวมถึงทำชีวิตของเธอให้ดีที่สุด'
ชีวิตภายใต้เครื่องปอดเหล็ก
มาร์ธา ลิลลาร์ดได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคโปลิโอหลังจากวันเกิดอายุครบ 5 ขวบได้ไม่นาน โรคนี้ทำให้เธอเป็นอัมพาตตั้งแต่คอลงไป ส่งผลให้เธอต้องใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในเครื่องปอดเหล็ก ซึ่งเป็นเครื่องทรงกระบอกที่ครอบคลุมร่างกายของเธอและใช้การเปลี่ยนแรงดันอากาศภายในถังเพื่อช่วยอัดและดูดอากาศเข้าออกจากปอด ทำให้เธอสามารถหายใจได้ แม้จะมีข้อจำกัดทางร่างกายอย่างรุนแรง แต่ลิลลาร์ดไม่ยอมให้อุปสรรคมาหยุดยั้งการเรียนรู้ของเธอ ในวัยเด็กเธอเดินทางไปเรียนที่โรงเรียนประถมวันละ 2 ชั่วโมงและเรียนกวดวิชาต่อที่บ้าน ส่วนในช่วงมัธยมปลายที่โรงเรียนชอว์นี เธอใช้วิธีเรียนผ่านระบบโทรศัพท์และอินเตอร์คอมเพื่อโต้ตอบกับครูและเพื่อนร่วมชั้นเรียน ครอบครัวของเธอยังเคยพาเธอเดินทางท่องเที่ยวไปยังรัฐมิสซูรีโดยใช้รถพ่วงที่สั่งทำพิเศษ โดยคุณพ่อของเธอจะต้องโทรศัพท์ไปสอบถามโรงแรมต่างๆ ล่วงหน้าเพื่อให้แน่ใจว่าประตูห้องพักมีความกว้างมากพอที่จะเคลื่อนย้ายเครื่องปอดเหล็กเข้าไปได้
การฟื้นฟูและชีวิตอิสระ
ในเวลาต่อมา ลิลลาร์ดได้รับการบำบัดจนสามารถกลับมาขยับแขนซ้ายได้บางส่วนและขยับขาได้บ้าง แม้แขนซ้ายจะขยับได้เพียงในระดับเอวและไม่สามารถเอื้อมขึ้นสูงได้ แต่เธอก็ใช้ชีวิตตามลำพังและทำอาหารทานเองเป็นเวลาหลายปี จนกระทั่งในช่วง 5 ปีสุดท้ายของชีวิต ร่างกายของเธอเริ่มอ่อนแอลงอย่างมาก ความจุของปอดเหลือต่ำกว่า 25% ทำให้เธอไม่สามารถออกจากบ้านได้ และในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา เธอจำเป็นต้องอยู่ในเครื่องปอดเหล็กเกือบตลอด 24 ชั่วโมง
อินเทอร์เน็ตและรักแท้
เทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตในยุคหลังได้กลายเป็นหน้าต่างสู่โลกกว้างของลิลลาร์ด มันช่วยให้เธอสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับโรคของเธอ และยังเป็นสื่อกลางที่ทำให้เธอได้พบกับรักแท้ หลังจากเหตุการณ์วินาศกรรม 11 กันยายน 2001 ลิลลาร์ดได้เข้าไปในห้องแชตออนไลน์เพื่อศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับเหตุการณ์ดังกล่าว จนได้พบกับชายชาวอียิปต์คนหนึ่ง ทั้งคู่ติดต่อพูดคุยกันผ่านทางออนไลน์ยาวนานกว่า 20 ปี จนกระทั่งในเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ทั้งสองได้เข้าพิธีสมรสกันหลังจากที่ฝ่ายชายได้รับวีซ่าเดินทางมายังรัฐโอคลาโฮมาได้สำเร็จ 'พวกเขาราวกับเป็นเนื้อคู่กันจริงๆ ตอนนี้เขาหัวใจสลายและเศร้าโศกเป็นอย่างมาก' แมกเวย์กล่าว
งานอดิเรกและการเสียชีวิต
นอกจากนี้ ลิลลาร์ดยังเป็นคนที่รักงานศิลปะและมีความคิดสร้างสรรค์ เธอชอบแต่งบทกวีและประพันธ์เพลง รวมถึงเป็นอาสาสมัครของสมาคมป้องกันการทารุณสัตว์ โดยเธอเป็นคนรักสุนัขสายพันธุ์บีเกิลตัวยงและคอยช่วยแชร์ข้อมูลช่วยเหลือสัตว์ผ่านทางเฟซบุ๊กอยู่เสมอ ลิลลาร์ดเป็นผู้เขียนคำไว้อาลัยให้กับตัวเองล่วงหน้า โดยระบุทิ้งท้ายไว้ว่าเธอ 'เสียชีวิตจากภาวะลองโควิด-19' และน้องสาวของเธอเป็นผู้มาเติมวันที่เสียชีวิตในภายหลัง
การจากไปของผู้ป่วยปอดเหล็กรายสุดท้าย
แมกเวย์กล่าวปิดท้ายด้วยน้ำตาว่า ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เธอและพี่สาวพยายามอย่างสิ้นหวังในการตามหาช่างที่จะมาช่วยซ่อมแซมเครื่องปอดเหล็กตัวนี้ ซึ่งเป็นหนึ่งในไม่กี่เครื่องที่ลิลลาร์ดใช้มาตลอดชีวิต 'แต่ในเมื่อตอนนี้เธอจากไปในฐานะคนสุดท้ายแล้ว เราก็ไม่จำเป็นต้องตามหาช่างซ่อมเครื่องนี้อีกต่อไป'
ประวัติโรคโปลิโอในสหรัฐฯ
ในอดีต โปลิโอเคยเป็นหนึ่งในโรคระบาดที่น่ากลัวที่สุดในสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะในกลุ่มเด็ก ซึ่งการระบาดในแต่ละปีทำให้มีผู้ป่วยเป็นอัมพาตนับพันราย จนกระทั่งมีการคิดค้นวัคซีนได้สำเร็จในปี 1955 ทางการสหรัฐฯ ได้ระดมฉีดวัคซีนทั่วประเทศ ส่งผลให้ยอดผู้ป่วยลดลงเหลือต่ำกว่า 100 รายในทศวรรษ 1960 และต่ำกว่า 10 รายในทศวรรษ 1970 จนกระทั่งในปี 1979 สหรัฐฯ ได้ประกาศให้โรคโปลิโอหมดไปจากประเทศอย่างเป็นทางการ เนื่องจากไม่มีการแพร่ระบาดตามธรรมชาติอีกต่อไป
