วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร จังหวัดนครพนม เป็นหนึ่งในปูชนียสถานที่สำคัญที่สุดของภาคอีสานและทั้งสองฝั่งแม่น้ำโขง สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 8 หรือกว่า 2,500 ปีมาแล้ว ตามตำนานกล่าวว่าพระมหากัสสปะเถระและพระอรหันต์ 500 รูป นำพระอุรังคธาตุหรือกระดูกส่วนหน้าอกของพระพุทธเจ้ามาประดิษฐาน ณ ที่แห่งนี้
ประวัติศาสตร์และความศักดิ์สิทธิ์
พระธาตุพนมเป็นเจดีย์ที่มีความสูง 53.6 เมตร ฐานกว้าง 12.33 เมตร องค์พระธาตุถูกสร้างขึ้นในศิลปะล้านช้างผสมผสานกับศิลปะท้องถิ่น ภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุซึ่งเป็นที่เคารพสักการะของพุทธศาสนิกชนทั้งไทยและลาว ในปี พ.ศ. 2483 องค์พระธาตุได้พังทลายลงมาเนื่องจากฝนตกหนักเป็นเวลานาน ต่อมาได้รับการบูรณะซ่อมแซมแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2522 โดยได้รับความร่วมมือจากทั้งภาครัฐและประชาชน
พระธาตุพนมได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานแห่งชาติเมื่อปี พ.ศ. 2478 และได้รับการบูรณะครั้งใหญ่ในปี พ.ศ. 2522 โดยการปิดทองคำหนักถึง 5 กิโลกรัม ทำให้องค์พระธาตุเปล่งประกายงดงาม
ความเชื่อและประเพณี
ชาวไทยและชาวลาวมีความเชื่อว่าการได้มากราบไหว้พระธาตุพนมจะนำมาซึ่งสิริมงคล ความเจริญรุ่งเรือง และความสุข ในทุกปีจะมีงานนมัสการพระธาตุพนมในช่วงเดือนยี่ของไทย (ประมาณเดือนมกราคม) งานนี้กินเวลา 7 วัน 7 คืน มีการจัดขบวนแห่ การแสดงพื้นบ้าน และการตักบาตรพระสงฆ์จำนวนมาก
นอกจากนี้ ยังมีประเพณีสรงน้ำพระธาตุในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ซึ่งเป็นวันวิสาขบูชา เพื่อเป็นการแสดงความเคารพและขอขมาพระธาตุ
การเดินทางและสิ่งอำนวยความสะดวก
วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหารตั้งอยู่ที่ตำบลธาตุพนม อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม ห่างจากตัวเมืองนครพนมประมาณ 55 กิโลเมตร นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางโดยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถประจำทางจากตัวเมืองนครพนม ใช้เวลาประมาณ 45 นาที ภายในวัดมีลานจอดรถกว้างขวาง ร้านขายของที่ระลึก และร้านอาหารไว้บริการ
สำหรับผู้ที่ต้องการพักค้างคืน มีที่พักแบบโฮมสเตย์และรีสอร์ทในบริเวณใกล้เคียง โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลงานนมัสการพระธาตุพนม ควรจองที่พักล่วงหน้าเนื่องจากมีนักท่องเที่ยวจำนวนมาก
ความสำคัญในฐานะศูนย์รวมใจ
พระธาตุพนมเป็นสัญลักษณ์ของความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นระหว่างไทยและลาว เนื่องจากตั้งอยู่ริมฝั่งโขงตรงข้ามกับแขวงคำม่วนของลาว ชาวลาวจำนวนมากข้ามมาสักการะพระธาตุพนมเป็นประจำ โดยเฉพาะในช่วงวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา
ตามความเชื่อท้องถิ่น กล่าวว่าผู้ที่เกิดปีระกา (ไก่) ควรมาสักการะพระธาตุพนมเพื่อเสริมดวงชะตา เนื่องจากพระธาตุพนมเป็นพระธาตุประจำปีระกา ทำให้มีผู้คนเดินทางมาทำบุญไหว้พระธาตุเพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ชีวิต
