แพทย์เตือนว่าโรคเบาหวานเป็นภัยเงียบที่คร่าชีวิตคนไทยมากกว่า 20,000 รายต่อปี โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่รู้ตัวว่าตนเองเป็นโรคนี้ จนกระทั่งเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ไตวาย ตาบอด หรือต้องตัดขา
สถานการณ์โรคเบาหวานในประเทศไทย
นายแพทย์สมศักดิ์ อรรฆศิลป์ อธิบดีกรมการแพทย์ เปิดเผยว่า ประเทศไทยมีผู้ป่วยเบาหวานราว 5 ล้านคน แต่มีเพียงครึ่งเดียวที่ได้รับการวินิจฉัย และในจำนวนนี้มีเพียง 1 ใน 3 ที่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้ดี ส่งผลให้เกิดภาวะแทรกซ้อนและเสียชีวิตก่อนวัยอันควร
ข้อมูลจากกองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค ระบุว่าในปี 2566 มีผู้เสียชีวิตจากโรคเบาหวานถึง 22,345 ราย คิดเป็นอัตรา 34.1 ต่อแสนประชากร โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงมากกว่าเพศชาย และมักพบในกลุ่มอายุ 45 ปีขึ้นไป
สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง
โรคเบาหวานชนิดที่ 2 ซึ่งพบมากที่สุด (ร้อยละ 95) มีสาเหตุหลักจากพฤติกรรมการกินอาหารที่มีน้ำตาลและไขมันสูง ขาดการออกกำลังกาย และภาวะน้ำหนักเกิน นอกจากนี้ยังมีปัจจัยทางพันธุกรรมร่วมด้วย
นายแพทย์สมศักดิ์กล่าวว่า "คนไทยจำนวนมากไม่รู้ตัวว่าตนเองเป็นเบาหวาน เพราะไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก เมื่อมีอาการ เช่น ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ โรคก็มักจะลุกลามไปมากแล้ว"
การป้องกันและดูแลตนเอง
แพทย์แนะนำให้ประชาชนตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อวัดระดับน้ำตาลในเลือด โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุ 35 ปีขึ้นไป หรือมีประวัติคนในครอบครัวเป็นเบาหวาน ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน หรือมีความดันโลหิตสูง
การป้องกันโรคเบาหวานสามารถทำได้โดยปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ดังนี้
- ควบคุมอาหาร หลีกเลี่ยงของหวาน ของมัน และอาหารแปรรูป
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ อย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน 5 วันต่อสัปดาห์
- รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ (ดัชนีมวลกาย 18.5-22.9 กก./ตร.ม.)
- งดสูบบุหรี่และจำกัดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
ภาวะแทรกซ้อนและการรักษา
หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม เบาหวานจะนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง ไตวายเรื้อรัง จอประสาทตาเสื่อม และแผลที่เท้าซึ่งอาจนำไปสู่การตัดขา
การรักษาเบาหวานประกอบด้วยการควบคุมอาหาร การออกกำลังกาย การใช้ยาเบาหวานหรืออินซูลินตามแพทย์สั่ง และการตรวจวัดระดับน้ำตาลในเลือดอย่างสม่ำเสมอ
ข้อแนะนำสำหรับผู้ป่วย
ผู้ป่วยเบาหวานควรตรวจระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c) ทุก 3-6 เดือน เพื่อประเมินการควบคุมโรค นอกจากนี้ควรตรวจตา ตรวจไต และตรวจเท้าปีละครั้ง เพื่อค้นหาภาวะแทรกซ้อนตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
นายแพทย์สมศักดิ์ทิ้งท้ายว่า "เบาหวานเป็นโรคที่ป้องกันได้และรักษาได้ หากตรวจพบเร็วและดูแลอย่างถูกต้อง ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้อย่างปกติและมีคุณภาพชีวิตที่ดี"
