เด็กขาโก่งปกติหรือสัญญาณโรค? เช็กอาการเสี่ยงต้องรีบพบแพทย์

คุณพ่อคุณแม่หลายท่านอาจกังวลเมื่อพบว่าลูกมีลักษณะขาโก่ง แต่ความจริงแล้วภาวะนี้พบได้บ่อยในเด็กเล็กและส่วนใหญ่หายได้เองตามวัย อย่างไรก็ตาม ในบางกรณีอาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์เฉพาะทาง

ขาโก่งคืออะไร?

ขาโก่ง (Bow legs) คือภาวะที่ขาและเข่าของเด็กโค้งงอ อาจเป็นทั้งสองข้างหรือข้างเดียว และอาจพบเท้าบิดเข้าด้านในร่วมด้วย เมื่อยืนตรงและชิดส้นเท้าเข้าหากัน หัวเข่าจะแยกออกจากกัน มักพบในทารกและเด็กวัยหัดเดิน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นภาวะปกติที่แก้ไขได้เองตามธรรมชาติ

สาเหตุของขาโก่งในเด็ก

ขาโก่งปกติ

• กระดูกขางอตัวเพื่อปรับตัวเข้ากับพื้นที่จำกัดในมดลูกช่วงตั้งครรภ์
• เด็กที่ยืนหรือเดินเร็วเกินวัย หรือมีน้ำหนักมาก ทำให้เกิดขาโก่งชั่วคราว
• บางรายอาจมีลักษณะขาเป็ดหรือขาฉิ่งในช่วงอายุ 3-4 ปี ก่อนจะกลับมาตรงเมื่ออายุ 7-8 ปี

ขาโก่งผิดปกติ

• โรคกระดูกอ่อน (Rickets) จากการขาดวิตามินดีและแคลเซียมอย่างรุนแรง ทำให้กระดูกอ่อนนิ่มและผิดรูป
• โรคเบล้าท์ (Blount's Disease) ความผิดปกติของการเจริญเติบโตของกระดูกข้อเข่าด้านใน ทำให้ขาโก่งรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ในเด็กโตหรือวัยรุ่น
• การติดเชื้อหรือบาดเจ็บที่กระดูก ส่งผลต่อการเจริญเติบโต
• โรคทางพันธุกรรม เช่น โรคกระดูกเปราะ หรือโรคทางเมตาบอลิซึม

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

หากลูกมีลักษณะดังต่อไปนี้ ควรพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย:

—

• ขาโก่งข้างเดียว หรือโก่งไม่เท่ากัน
• ขาโก่งรุนแรงมาก หรือมีแนวโน้มโก่งมากขึ้น
• มีอาการปวดขา เจ็บเข่า หรือเดินผิดปกติ
• ตัวเล็กกว่าปกติ หรือมีพัฒนาการล่าช้า
• มีประวัติครอบครัวเป็นโรคที่ทำให้เกิดขาโก่ง เช่น Blount's Disease

การรักษาขาโก่งในเด็ก

ส่วนใหญ่ขาโก่งในเด็กหายได้เองเมื่ออายุ 2-3 ปี และอาจกลับมาเล็กน้อยในช่วง 3-4 ปี ก่อนจะปกติเมื่ออายุ 7-8 ปี โดยไม่ต้องทำอะไร

โรคกระดูกอ่อน

แพทย์แนะนำให้รับประทานวิตามินดีและแคลเซียมเสริม ซึ่งได้ผลดีหากเริ่มตั้งแต่เนิ่นๆ

โรค Blount's Disease

ในระยะเริ่มต้น แพทย์อาจให้ใส่อุปกรณ์พยุงขา (braces) เพื่อปรับแนวขา หากรุนแรงอาจต้องผ่าตัด

การผ่าตัดแก้ไขขาโก่งรุนแรง

• Guided Growth (Hemiepiphysiodesis): ผ่าตัดเล็กโดยใส่หมุดหรือแผ่นโลหะที่แผ่นการเจริญเติบโตด้านในหัวเข่า เพื่อชะลอการเจริญเติบโตด้านนั้น ทำให้ขาเหยียดตรงเอง มักทำในเด็กวัยเรียน
• Osteotomy: ผ่าตัดซับซ้อน ตัดกระดูกและจัดแนวใหม่ ตรึงด้วยเหล็กดามหรือสกรู สำหรับกรณีรุนแรงหรือเด็กโต

ไม่ว่าจะเป็นขาโก่งปกติหรือได้รับการรักษา ควรติดตามอาการกับแพทย์อย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะการใส่อุปกรณ์หรือดูแลหลังผ่าตัด เพื่อประเมินความคืบหน้าและป้องกันภาวะแทรกซ้อน

คุณพ่อคุณแม่ควรสังเกตการเปลี่ยนแปลงของขา การเดิน และอาการอื่นๆ ของลูก หากมีข้อสงสัย ปรึกษาแพทย์เพื่อการวินิจฉัยและดูแลที่เหมาะสม ให้ลูกเติบโตอย่างแข็งแรง

ข้อมูลจาก: โรงพยาบาลเด็กสมิติเวช อินเตอร์เนชั่นแนล