สัญญาณเตือนมะเร็งถุงน้ำดี รู้ทันก่อนลุกลาม แพทย์แนะสังเกตอาการปวดชายโครงขวา

มะเร็งถุงน้ำดี: โรคเงียบที่ต้องระวัง

มะเร็งถุงน้ำดีเป็นโรคที่มักไม่แสดงอาการในระยะแรก ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากไม่ทราบว่าตนเองป่วยจนกระทั่งโรคลุกลามแล้ว แพทย์จึงแนะนำให้สังเกตอาการผิดปกติและตรวจสุขภาพเป็นประจำเพื่อเพิ่มโอกาสในการรักษา

มะเร็งถุงน้ำดีคืออะไร?

มะเร็งถุงน้ำดี (Gallbladder Cancer) เกิดจากการที่เซลล์บริเวณผนังถุงน้ำดีเปลี่ยนแปลงและแบ่งตัวอย่างผิดปกติจนกลายเป็นก้อนมะเร็ง ถุงน้ำดีเป็นอวัยวะขนาดเล็กอยู่ใต้ตับ ทำหน้าที่กักเก็บและหลั่งน้ำดีช่วยย่อยไขมัน เนื่องจากอยู่ลึกในช่องท้อง ความผิดปกติในระยะแรกจึงมักไม่แสดงอาการชัดเจน

อาการและสัญญาณเตือน

ในระยะเริ่มต้น มะเร็งถุงน้ำดีมักมีอาการคล้ายโรคระบบทางเดินอาหารทั่วไป เช่น ปวดหรือแน่นท้องด้านขวาบนใต้ชายโครง รู้สึกอึดอัดหลังทานอาหารมัน เบื่ออาหาร น้ำหนักลด เหนื่อยง่าย ควรสังเกตความแตกต่างระหว่างอาการปวดจากกระเพาะอาหารและถุงน้ำดี:

—

• ปวดจากกระเพาะอาหาร: มักปวดแสบหรือจุกบริเวณลิ้นปี่ และทุเลาหลังทานยาหรืออาหาร
• ปวดจากถุงน้ำดี: มักปวดตื้อ แน่น หรือหนักใต้ชายโครงขวา เกิดขึ้นหลังทานอาหารมัน อาจร้าวไปหลังหรือไหล่ขวา และไม่ดีขึ้นแม้ทานยาแก้ปวด

หากมีอาการปวดซ้ำๆ บริเวณเดิม ร่วมกับน้ำหนักลดหรืออ่อนเพลีย ควรพบแพทย์

การตรวจวินิจฉัย

มะเร็งถุงน้ำดีไม่สามารถตรวจพบได้จากการตรวจสุขภาพพื้นฐาน เช่น ตรวจเลือดหรือเอกซเรย์ปอด การตรวจที่สำคัญได้แก่:

• อัลตร้าซาวด์ช่องท้องส่วนบน เพื่อประเมินถุงน้ำดี ตับ และทางเดินน้ำดี
• เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) หรือ MRI เมื่อพบความผิดปกติ
• โปรแกรมตรวจสุขภาพตามช่วงอายุและปัจจัยเสี่ยงเฉพาะบุคคล

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

แม้ยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด แต่ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ การอักเสบเรื้อรังของถุงน้ำดี นิ่วในถุงน้ำดี โดยเฉพาะนิ่วขนาดใหญ่หรือเป็นมานาน ความผิดปกติของถุงน้ำดี อายุที่เพิ่มขึ้น (พบมากในผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปี) การอักเสบซ้ำๆ เป็นเวลานานอาจกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงของเซลล์

แนวทางการรักษา

การรักษาขึ้นอยู่กับระยะของโรค หากพบในระยะแรก อาจรักษาด้วยการผ่าตัดและติดตามอาการ ในระยะลุกลาม การรักษามุ่งเน้นควบคุมโรคและดูแลคุณภาพชีวิต โดยใช้หลายวิธีร่วมกัน เช่น การผ่าตัด เคมีบำบัด การรักษาแบบมุ่งเป้า หรือการรักษาเฉพาะบุคคล

นิ่วในถุงน้ำดี

นิ่วในถุงน้ำดี (Gallstones) คือก้อนแข็งที่เกิดจากการตกผลึกของส่วนประกอบในน้ำดี เช่น คอเลสเตอรอลหรือบิลิรูบิน เมื่อถุงน้ำดีบีบตัวไม่ดีหรือมีน้ำดีคั่งค้างนาน จะเพิ่มโอกาสเกิดนิ่ว ผู้ป่วยจำนวนมากไม่มีอาการ และตรวจพบโดยบังเอิญจากอัลตร้าซาวด์ หากมีอาการ อาจปวดท้องด้านขวาบน ปวดร้าวไปหลังหรือไหล่ขวา คลื่นไส้ แน่นท้อง โดยเฉพาะหลังทานอาหารมัน ในกรณีมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ไข้ ตัวเหลือง ควรพบแพทย์ทันที

นิ่วกับความเสี่ยงมะเร็งถุงน้ำดี

ผู้ป่วยมะเร็งถุงน้ำดีหลายรายมีประวัตินิ่วในถุงน้ำดี โดยเฉพาะนิ่วขนาดใหญ่หรือเป็นมานาน นิ่วอาจทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังของผนังถุงน้ำดี ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงของมะเร็ง อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีนิ่วส่วนใหญ่ไม่พัฒนาเป็นมะเร็ง แต่ควรได้รับการติดตามอย่างเหมาะสม

การดูแลสุขภาพและลดความเสี่ยง

• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม ลดภาวะอ้วนลงพุง
• ลดน้ำหนักอย่างค่อยเป็นค่อยไป หลีกเลี่ยงการอดอาหารหรือลดน้ำหนักเร็ว
• หลีกเลี่ยงอาหารไขมันสูงเป็นประจำ
• ไม่ละเลยอาการปวดใต้ชายโครงขวาที่เกิดขึ้นซ้ำ
• ตรวจสุขภาพประจำปีตามช่วงอายุและคำแนะนำแพทย์

การตรวจสุขภาพเชิงป้องกันและการใส่ใจสัญญาณของร่างกายเป็นหัวใจสำคัญของการดูแลสุขภาพในระยะยาว ช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ขอบคุณข้อมูลจาก: โรงพยาบาลสมิติเวช สุขุมวิท