วิกฤตตะวันออกกลางปะทุหนักหลังผู้นำสูงสุดอิหร่านถูกลอบสังหาร นักวิชาการชี้โครงสร้างรัฐอาจสั่นคลอน
สถานการณ์ในภูมิภาคตะวันออกกลางกำลังตึงเครียดอย่างรุนแรง หลังเกิดเหตุการณ์สำคัญที่อาจสั่นคลอนเสถียรภาพของทั้งพื้นที่ นั่นคือการลอบสังหาร อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ซึ่งเสียชีวิตจากการโจมตีของอิสราเอลและสหรัฐอเมริกา เหตุการณ์นี้สร้างแรงสั่นสะเทือนครั้งใหญ่ต่อโครงสร้างอำนาจในภูมิภาค และกลายเป็นความท้าทายที่สำคัญสำหรับอิหร่านในขณะนี้
การวิเคราะห์สถานการณ์หลังการเสียชีวิตของผู้นำอิหร่าน
นายประเสริฐ สุขศาสน์กวิน ผู้อำนวยการศูนย์อิหร่านศึกษา วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม ได้ให้การประเมินสถานการณ์ผ่านไทยพีบีเอส โดยชี้ให้เห็นว่า จุดที่น่าสนใจคือสถานการณ์หลังการเสียชีวิตของคาเมเนอี ซึ่งอาจกลายเป็นแรงสั่นสะเทือนครั้งใหญ่ต่อโครงสร้างอำนาจในภูมิภาคนี้ เขายังวิเคราะห์เพิ่มเติมว่า ต้นทุนของสหรัฐอเมริกาในการทำสงครามถือว่าสูงมาก ทั้งในด้านงบประมาณ การเมืองภายในประเทศ และภาพลักษณ์บนเวทีระหว่างประเทศ
แม้ว่าการถูกสังหารของผู้นำสูงสุดอิหร่านจะเป็นแรงกระแทกทางการเมืองครั้งสำคัญ แต่รัฐธรรมนูญของอิหร่านได้กำหนดกลไกให้มีการประชุมเลือกผู้นำคนใหม่โดยเร่งด่วน ในระหว่างนั้น ประธานาธิบดีและประธานฝ่ายตุลาการจะร่วมกันดูแลความเรียบร้อยของประเทศ นายประเสริฐยังกล่าวเสริมว่า หากระบบการปกครองยังดำรงอยู่ได้ แม้ผู้นำจะเสียชีวิต อิหร่านอาจถือว่า "ชนะในเชิงยุทธศาสตร์" แต่หากการสูญเสียผู้นำทำให้โครงสร้างรัฐล่มสลาย นั่นจึงจะเรียกว่า "ความพ่ายแพ้"
มิติด้านศาสนาและความมั่นคงที่อาจยกระดับเป็นสงคราม
ในมิติด้านศาสนาและความมั่นคง ฝ่ายความมั่นคงของอิหร่านพร้อมที่จะตอบโต้ โดยแนวคิดการพลีชีพและการเสียสละมีรากฐานมาจากความเชื่อทางศาสนา หากกลุ่มแนวร่วมเลือกที่จะตอบโต้แบบ "ตาต่อตาฟันต่อฟัน" สถานการณ์อาจยกระดับขึ้นเป็นสงครามที่มีมิติทางศาสนา และมีแนวโน้มที่จะยืดเยื้อมากขึ้น
นอกจากนี้ หากเกิดเหตุรุนแรงถึงขั้นปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งพลังงานสำคัญของโลก ตลาดน้ำมันและระบบขนส่งระหว่างประเทศจะได้รับผลกระทบทันที สถานการณ์นี้ยังมีความละเอียดอ่อนมากขึ้น เมื่อซาอุดีอาระเบียออกมาแสดงท่าทีประณามอิหร่าน การเจรจาทางการทูตจึงกลายเป็นประเด็นที่ต้องจับตามองอย่างใกล้ชิด และอาจเป็นหนึ่งในทางออกที่จะช่วยคลี่คลายวิกฤตนี้ได้
ฉากทัศน์ในอนาคตและทางเลือกที่ต้องจับตา
สำหรับฉากทัศน์ในอนาคต มีทางเลือกหลัก 2 ทาง คือ การลากสงครามให้ยืดเยื้อ เพื่อเพิ่มต้นทุนให้กับฝ่ายตรงข้าม หรือการปฏิบัติการรวดเร็วภายใน 2-3 วัน หากสามารถจัดการโครงสร้างอำนาจหลักได้สำเร็จ อย่างไรก็ตาม การดำเนินการดังกล่าวไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะอิหร่านมีกำลังทหารมากกว่า 300,000 นาย
สถานการณ์ในขณะนี้จึงยังต้องจับตาอย่างใกล้ชิด เพราะผลลัพธ์ไม่เพียงแต่จะกำหนดอนาคตของอิหร่านเท่านั้น แต่ยังอาจสั่นคลอนเสถียรภาพของทั้งภูมิภาคตะวันออกกลางและเศรษฐกิจโลกด้วย โดนัลด์ ทรัมป์ อดีตประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ได้โพสต์ข้อความระบุว่าผู้นำสูงสุดอิหร่านเสียชีวิตแล้วระหว่างการโจมตีของอิสราเอลและสหรัฐอเมริกา
ในด้านอื่นๆ สายการบินหลายแห่งได้ยกเลิกเที่ยวบินที่ต้องผ่านน่านฟ้าตะวันออกกลาง เพื่อความปลอดภัย ขณะที่สื่อรัฐบาลอิหร่านยืนยันว่า อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี ถูกสังหารในเตหะราน หลังข่าวการเสียชีวิตของผู้นำสูงสุดอิหร่านแพร่สะพัด หลายพื้นที่ได้มีการเฉลิมฉลอง ซึ่งสะท้อนถึงความตึงเครียดและความแตกแยกในภูมิภาคนี้
