"หมอแล็บ" เตือนเทรนด์กินดิบ เสี่ยงพยาธิใบไม้ตับนำไปสู่มะเร็ง

ทนพ.ภาคภูมิ เดชหัสดิน นักเทคนิคการแพทย์ เจ้าของเพจ "หมอแล็บแพนด้า" ออกมาแสดงความกังวลอย่างหนัก หลังจากพบว่ามีนิสิตนักศึกษาจำนวนมากติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ ซึ่งเป็นผลพวงจากเทรนด์การกินอาหารดิบที่กำลังแพร่ระบาดในโซเชียล โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่นและนักศึกษา

สถิติการติดเชื้อในนักศึกษามหาสารคามน่าตกใจ

จากข้อมูลของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม ในการตรวจคัดกรองนักศึกษาใหม่ปีการศึกษา 2569 พบว่า มหาวิทยาลัยมหาสารคามมีผู้ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับถึง 4,233 คน จากจำนวน 12,700 กว่าคน คิดเป็นร้อยละ 33 ในขณะที่มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามพบผู้ติดเชื้อ 380 คน จาก 1,922 คน คิดเป็นร้อยละ 19 นอกจากนี้ การตรวจคัดกรองประชาชนทั่วไปในพื้นที่ 20,000 คน พบอัตราการติดเชื้อเฉลี่ยร้อยละ 11

อันตรายของพยาธิใบไม้ตับที่หลายคนมองข้าม

ทนพ.ภาคภูมิอธิบายว่า พยาธิใบไม้ตับมักอาศัยอยู่ในปลาเกล็ดขาว เช่น ปลาซิว ปลาสร้อย ปลาขาว ปลาตะเพียน และปลากระสูบ การรับประทานปลาเหล่านี้แบบดิบหรือปรุงไม่สุก จะทำให้ตัวอ่อนพยาธิเข้าสู่ร่างกาย ผ่านน้ำย่อยในกระเพาะอาหาร จากนั้นตัวอ่อนจะคืบคลานเข้าไปในระบบท่อน้ำดี และเจริญเติบโตเป็นตัวเต็มวัย ซึ่งอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ท่อน้ำดีอุดตัน การอักเสบติดเชื้อ และที่ร้ายแรงที่สุดคือมะเร็งท่อน้ำดี (Cholangiocarcinoma)

—

การรณรงค์ในอดีตกับสถานการณ์ปัจจุบัน

เจ้าของเพจหมอแล็บแพนด้าเล่าถึงประสบการณ์สมัยเรียนปริญญาโทด้านปรสิตวิทยาว่า เมื่อก่อนการหาผู้ป่วยที่ติดพยาธิใบไม้ตับเป็นเรื่องยาก เพราะมีการรณรงค์อย่างจริงจังให้เลิกกินปลาดิบ ทำให้คนไทยติดเชื้อน้อยลง นักวิจัยต้องไปหาตัวอย่างจากแรงงานต่างด้าวหรือตามพื้นที่ห่างไกล เช่น โรงเรียนบนดอยในจังหวัดเชียงใหม่ แต่ปัจจุบันกลับพบการติดเชื้อในกลุ่มนักศึกษาจำนวนมาก ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าตกใจ

อาหารเสี่ยงที่ควรหลีกเลี่ยง

อาหารที่เสี่ยงต่อการติดพยาธิใบไม้ตับ ได้แก่ ก้อยปลา ปลาสด ปลาส้ม ปลาจ่อม หม่ำปลา ปลาหมกไฟ และปลาร้าดิบ การปรุงอาหารให้สุกด้วยความร้อนเท่านั้นที่จะทำลายตัวอ่อนพยาธิได้ การถ่ายพยาธิเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ เพราะอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนก่อนที่จะกำจัดพยาธิได้หมด

กระแสตอบรับจากสังคมออนไลน์

หลังจากโพสต์ของหมอแล็บแพนด้าถูกแชร์ออกไป มีผู้คนเข้ามาแสดงความคิดเห็นจำนวนมาก เช่น "เป็นไงล่ะ แซ่บบ่" "คนไม่กลัวกันค่ะหมอ ส่วนใหญ่กลัวไม่ได้กิน" และ "จำได้ตอนเด็กๆ มีการรณรงค์กันจริงจังมากเรื่องพยาธิใบไม้ตับ ทางอีสานมีคนตายเพราะโรคนี้เยอะมาก มันคือเรื่องน่ากลัวมาก แต่ทำไมยุคนี้มันเป็นแบบนี้ได้งงจริงๆ" สะท้อนให้เห็นถึงความกังวลของประชาชนต่อเทรนด์การกินดิบที่กลับมาแพร่ระบาดอีกครั้ง