คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) มีมติชี้ว่ารถเมล์สาย 8 ซึ่งให้บริการมานานกว่า 50 ปี เข้าข่ายละเมิดสิทธิมนุษยชนและขัดต่อรัฐธรรมนูญ ส่งผลให้องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) ต้องยุติการเดินรถสายดังกล่าวตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2567 เป็นต้นไป
สาเหตุการร้องเรียนและคำวินิจฉัยของ กสม.
การร้องเรียนเกิดขึ้นจากกลุ่มผู้โดยสารและนักวิชาการที่เห็นว่าการเดินรถเมล์สาย 8 ซึ่งวิ่งจากอู่หมอชิต 2 ไปยังท่ารถสายใต้ใหม่ มีปัญหาเรื่องความปลอดภัยและไม่เป็นธรรมต่อผู้ใช้บริการ โดยเฉพาะผู้พิการและผู้สูงอายุที่เข้าไม่ถึงระบบขนส่งสาธารณะ นายแพทย์นิรันดร์ พิทักษ์วัชระ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กล่าวว่า "รถเมล์สาย 8 มีอัตราการเกิดอุบัติเหตุสูงถึง 0.5 ครั้งต่อวัน และไม่มีการติดตั้งอุปกรณ์อำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ ซึ่งขัดต่อมาตรา 27 และ 28 ของรัฐธรรมนูญ"
ผลกระทบต่อผู้โดยสาร
การยุติการเดินรถเมล์สาย 8 ส่งผลกระทบต่อผู้โดยสารวันละกว่า 20,000 คน โดยเฉพาะผู้ที่อาศัยในย่านบางแค ภาษีเจริญ และตลิ่งชัน ซึ่งต้องพึ่งพารถเมล์สายนี้ในการเดินทางเข้าเมือง ขสมก. ได้ประกาศแผนรองรับด้วยการเพิ่มรถเมล์สาย 84 และ 509 รวมถึงรถไฟฟ้าสายสีแดงที่กำลังขยายเส้นทาง แต่นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ยอมรับว่ายังไม่เพียงพอ "เราต้องเร่งปรับปรุงระบบขนส่งมวลชนให้ครอบคลุมและเป็นธรรม โดยเฉพาะในพื้นที่ชานเมือง"
ปฏิกิริยาจากผู้ประกอบการและพนักงาน
ผู้ประกอบการรถเมล์สาย 8 ซึ่งเป็นเอกชนที่ได้รับสัมปทานจาก ขสมก. แสดงความไม่พอใจต่อคำวินิจฉัย โดยอ้างว่าตนได้ปฏิบัติตามสัญญาทุกประการ ขณะที่พนักงานขับรถและพนักงานเก็บเงินกว่า 300 คนเสี่ยงตกงาน นางสาวอรอนงค์ กาญจนชัย สมาชิกสหภาพแรงงาน ขสมก. กล่าวว่า "พนักงานหลายคนทำงานมานาน 10-20 ปี ไม่มีทางเลือกอื่น เราต้องการให้รัฐบาลหามาตรการเยียวยาที่ชัดเจน"
การดำเนินการทางกฎหมายในอนาคต
ขณะนี้ กสม. ได้ส่งคำวินิจฉัยไปยังศาลรัฐธรรมนูญเพื่อพิจารณาตีความ และคาดว่าจะมีคำตัดสินภายใน 60 วัน หากศาลเห็นด้วยกับ กสม. จะส่งผลให้สัมปทานรถเมล์สายอื่นที่คล้ายคลึงกันอาจถูกทบทวนด้วย นายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี กล่าวว่า "รัฐบาลพร้อมปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของศาล แต่ต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อประชาชนและผู้ประกอบการด้วย"
แนวโน้มของระบบขนส่งสาธารณะในกรุงเทพฯ
เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการปฏิรูประบบขนส่งมวลชนในกรุงเทพฯ ให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนและรัฐธรรมนูญ โดยเฉพาะการเข้าถึงของผู้พิการและผู้สูงอายุ ซึ่งปัจจุบันมีเพียง 30% ของรถเมล์ ขสมก. ที่ติดตั้งอุปกรณ์สำหรับผู้พิการ ขณะที่รถไฟฟ้ามีอัตราการเข้าถึงสูงกว่า 80% ผู้เชี่ยวชาญด้านการขนส่งจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ชี้ว่าการยุติรถเมล์สาย 8 เป็นจุดเริ่มต้นที่ดี แต่ต้องมีแผนพัฒนาระบบขนส่งที่ยั่งยืนในระยะยาว
