กรมวิทย์ฯ เปิดตัว ST&I Single Search คลิกเดียวเชื่อมคลังความรู้วิทยาศาสตร์ทั่วประเทศ

กรมวิทยาศาสตร์บริการเปิดตัว ST&I Single Search คลิกเดียวเชื่อมคลังความรู้วิทยาศาสตร์ทั่วประเทศ

กรมวิทยาศาสตร์บริการได้เปิดตัวระบบ ST&I Single Search ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มสืบค้นข้อมูลแบบรวมศูนย์ที่ออกแบบมาเพื่อเชื่อมโยงคลังความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมจากหน่วยงานและสถาบันอุดมศึกษาทั่วประเทศกว่า 40 แห่งเข้าด้วยกัน ภายใต้เครือข่ายศูนย์ประสานงานสารนิเทศสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศปว.) โดยมีเป้าหมายหลักคือการทำให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงข้อมูลวิจัยและองค์ความรู้ที่หลากหลายได้เพียงคลิกเดียว พร้อมทั้งเตรียมต่อยอดด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการค้นหา วิเคราะห์ และสรุปข้อมูลสำคัญให้ง่ายและรวดเร็วยิ่งขึ้น

การพัฒนาสู่โครงสร้างพื้นฐานความรู้แห่งชาติ

ประเทศไทยกำลังมุ่งมั่นพัฒนาระบบ "โครงสร้างพื้นฐานด้านความรู้" (Knowledge Infrastructure) เพื่อยกระดับการเข้าถึงข้อมูลวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมของประเทศ กรมวิทยาศาสตร์บริการในฐานะหน่วยงานหลักได้ผลักดันบทบาทการเป็น Knowledge Hub ผ่านระบบ ST&I Single Search ซึ่งจะช่วยลดปัญหาการกระจายตัวของข้อมูลที่กระจัดกระจายอยู่ในหลายฐานข้อมูล โดยในระยะแรกได้เริ่มความร่วมมือกับหน่วยงานนำร่อง 4 แห่ง ได้แก่ กรมวิทยาศาสตร์บริการ กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม กรมทรัพยากรธรณี และสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) เพื่อทดสอบการเชื่อมโยงฐานข้อมูลและพัฒนามาตรฐานการแลกเปลี่ยนข้อมูลร่วมกัน ก่อนขยายไปยังหน่วยงานวิจัยและสถาบันอุดมศึกษาอื่นๆ ในอนาคต

การสัมมนาเชิงวิชาการและทิศทางการพัฒนา

เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2569 กรมวิทยาศาสตร์บริการได้จัดสัมมนาเชิงวิชาการภายใต้หัวข้อ "ศปว. New ERA: One Click to Science Knowledge – พลิกโฉมห้องสมุดวิทยาศาสตร์ด้วย AI & Open Science" ณ ห้องภูมิบดินทร์ กรมวิทยาศาสตร์บริการ โดยมีผู้เข้าร่วมจากหน่วยงานเครือข่ายด้านวิทยาศาสตร์ หน่วยงานวิจัย สถาบันอุดมศึกษา ห้องสมุดวิทยาศาสตร์ นักพัฒนาเทคโนโลยี และผู้เชี่ยวชาญด้านสารสนเทศ ทั้งในรูปแบบออนไซต์และออนไลน์รวมกว่า 250 คน เพื่อแลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่ดีและกำหนดทิศทางการพัฒนาระบบสารสนเทศวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศภายใต้แนวคิด Open Science

—

ดร.พจมาน ท่าจีน รองอธิบดี รักษาราชการแทน อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ กล่าวในพิธีเปิดว่า "ในยุคเศรษฐกิจฐานความรู้ การเข้าถึงข้อมูลวิทยาศาสตร์ที่รวดเร็วและเชื่อถือได้ถือเป็นปัจจัยสำคัญในการสนับสนุนการวิจัย นวัตกรรม และการพัฒนาประเทศ" ขณะที่ ดร.ภูวดี ตู้จินดา ผู้อำนวยการสถาบันเทคโนโลยีดิจิทัลวิทยาศาสตร์บริการ ในฐานะประธานคณะทำงานศูนย์ประสานงานสารนิเทศสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เน้นย้ำว่า "ST&I Single Search จะช่วยให้ผู้ใช้ค้นหาข้อมูลจากหลายแหล่งได้ในครั้งเดียว และในอนาคต AI จะช่วยวิเคราะห์ สรุป และเชื่อมโยงองค์ความรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น"

ประโยชน์และอนาคตของโครงการ

การพัฒนา ST&I Single Search ถือเป็นก้าวสำคัญในการวางรากฐาน Knowledge Infrastructure ของประเทศไทย ซึ่งจะช่วย:

• เชื่อมโยงองค์ความรู้จากหน่วยงานเครือข่ายกว่า 40 แห่งให้เข้าถึงได้ง่ายขึ้น
• ลดข้อจำกัดในการค้นหาข้อมูลที่กระจัดกระจาย
• เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ประโยชน์จากงานวิจัยในภาคการศึกษา ภาคอุตสาหกรรม และการกำหนดนโยบายสาธารณะ

โครงการนี้จึงเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลวิทยาศาสตร์ระดับชาติ (National ST&I Knowledge Infrastructure) เพื่อรองรับการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานนวัตกรรมและสังคมความรู้ในอนาคตอย่างยั่งยืน