อาการชาปลายมือปลายเท้าที่หลายคนมองข้ามอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคระบบประสาทส่วนปลาย (Peripheral Neuropathy) ซึ่งเกิดจากความเสียหายของเส้นประสาทที่ส่งสัญญาณระหว่างสมองและไขสันหลังไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย โดยเฉพาะมือและเท้า
สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของอาการชาปลายมือปลายเท้า
โรคระบบประสาทส่วนปลายมีสาเหตุหลากหลาย เช่น เบาหวาน ภาวะขาดวิตามินบี การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป โรคไตเรื้อรัง โรคต่อมไทรอยด์ทำงานน้อย โรคติดเชื้อบางชนิด หรือผลข้างเคียงจากยาเคมีบำบัด โดยเฉพาะในผู้ป่วยเบาหวานพบว่ามีความเสี่ยงสูงถึง 50% ที่จะเกิดอาการชาปลายมือปลายเท้า
อาการที่ควรสังเกต
นอกจากอาการชาแล้ว ผู้ป่วยอาจมีอาการแสบร้อน รู้สึกเหมือนเข็มทิ่ม ปวดแปลบ กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือสูญเสียการทรงตัว อาการเหล่านี้มักเริ่มที่ปลายเท้าก่อนแล้วค่อยลามขึ้นมาที่ขาและมือ หากปล่อยไว้นานอาจส่งผลให้เกิดแผลที่เท้าโดยไม่รู้สึก นำไปสู่การติดเชื้อและอาจต้องตัดขาในรายที่รุนแรง
การวินิจฉัยและการรักษา
แพทย์จะวินิจฉัยโดยการซักประวัติ ตรวจร่างกาย ตรวจเลือด ตรวจความเร็วการนำกระแสประสาท (Nerve Conduction Study) และตัดชิ้นเนื้อเส้นประสาทหากจำเป็น การรักษามุ่งเน้นที่สาเหตุต้นตอ เช่น ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เติมวิตามินบี ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และใช้ยาบรรเทาอาการปวด เช่น ยากันชักหรือยาแก้ซึมเศร้าในขนาดต่ำ
นายแพทย์สมชาย วงศ์วัฒนา อายุรแพทย์ระบบประสาท กล่าวว่า "ผู้ที่มีอาการชาปลายมือปลายเท้าเรื้อรังหรือรุนแรง ควรรีบพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ เพราะหากปล่อยไว้อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น แผลติดเชื้อหรือสูญเสียการเคลื่อนไหว"
แนวทางการป้องกัน
การดูแลสุขภาพโดยรวมสามารถลดความเสี่ยงได้ เช่น ควบคุมโรคประจำตัว รับประทานอาหารที่มีวิตามินบีสูง หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และตรวจสุขภาพประจำปี โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงสูงควรตรวจเช็กอาการชาปลายมือปลายเท้าเป็นระยะ
