สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ออกประกาศเตือนประชาชนให้ระมัดระวังในการซื้อยาจากหมอเถื่อนหรือแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือ เนื่องจากอาจได้รับยาปลอมหรือยาที่ไม่ได้มาตรฐาน ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต
ยาปลอมและยาที่ไม่ได้มาตรฐาน: ภัยเงียบที่คุกคามสุขภาพ
นพ.วิทิต สุริยวนากุล รองเลขาธิการ อย. เปิดเผยว่า จากข้อมูลการตรวจสอบพบว่ามีการลักลอบจำหน่ายยาปลอมและยาที่ไม่ได้มาตรฐานผ่านช่องทางออนไลน์และตามตลาดนัด โดยเฉพาะยาที่มีราคาแพงหรือยาที่หาซื้อยาก มักถูกปลอมแปลงและจำหน่ายในราคาถูกกว่าท้องตลาด
“ยาปลอมเหล่านี้อาจไม่มีตัวยาสำคัญ หรือมีปริมาณตัวยาที่ไม่ถูกต้อง ซึ่งอาจทำให้การรักษาไม่ได้ผล หรือก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย เช่น อาการแพ้อย่างรุนแรง ตับและไตถูกทำลาย หรือถึงขั้นเสียชีวิต” นพ.วิทิต กล่าว
สถิติการจับกุมและดำเนินคดี
ในปี 2566 ที่ผ่านมา อย. ร่วมกับตำรวจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ดำเนินการจับกุมผู้กระทำผิดเกี่ยวกับยาปลอมและยาที่ไม่ได้มาตรฐานได้มากกว่า 200 คดี ยึดของกลางมูลค่ากว่า 50 ล้านบาท โดยส่วนใหญ่เป็นยาที่จำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์
วิธีการสังเกตยาปลอม
อย. แนะนำให้ประชาชนสังเกตยาปลอมด้วยวิธีง่ายๆ ดังนี้
- ตรวจสอบเลขทะเบียนตำรับยาบนฉลาก: ยาที่ถูกต้องต้องมีเลขทะเบียนตำรับยาที่ขึ้นต้นด้วยเลข 1 หรือ 2 ตามด้วยตัวเลขอีก 6 หลัก (เช่น 1A 12345)
- สังเกตบรรจุภัณฑ์: บรรจุภัณฑ์ของยาปลอมมักมีคุณภาพต่ำ สีของฉลากอาจซีดหรือไม่สม่ำเสมอ
- ตรวจสอบวันหมดอายุ: ยาปลอมมักไม่มีวันหมดอายุ หรือวันหมดอายุอาจถูกแก้ไข
- ซื้อยาจากสถานพยาบาลหรือร้านยาที่มีเภสัชกรเท่านั้น
ผลกระทบต่อผู้บริโภคและสังคม
การซื้อยาจากหมอเถื่อนไม่เพียงแต่ส่งผลเสียต่อสุขภาพของผู้ซื้อเท่านั้น แต่ยังเป็นการสนับสนุนให้เกิดอาชญากรรมทางยา ซึ่งเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อระบบสาธารณสุขโดยรวม นอกจากนี้ยังทำให้เกิดการสูญเสียทางเศรษฐกิจจากการรักษาที่ไม่ได้ผลและค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น
นพ.วิทิต กล่าวเพิ่มเติมว่า “ผู้ที่พบเห็นการจำหน่ายยาปลอมหรือยาที่ไม่ได้มาตรฐาน สามารถแจ้งเบาะแสได้ที่สายด่วน อย. 1556 หรือแจ้งผ่านแอปพลิเคชัน Oryor Smart”
ข้อแนะนำสำหรับผู้บริโภค
เพื่อความปลอดภัย อย. ขอให้ประชาชนปฏิบัติตามคำแนะนำดังนี้
- ไม่ซื้อยาจากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือ เช่น หมอเถื่อน ตลาดนัด หรือเว็บไซต์ที่ไม่ได้รับอนุญาต
- เมื่อซื้อยาควรตรวจสอบฉลากและวันหมดอายุทุกครั้ง
- หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับยาที่ซื้อมา สามารถปรึกษาเภสัชกรที่ร้านยาหรือสถานพยาบาล
- เก็บยาในที่แห้งและเย็น หลีกเลี่ยงแสงแดดและความชื้น
การป้องกันที่ดีที่สุดคือการเลือกซื้อยาจากแหล่งที่เชื่อถือได้และมีใบอนุญาตถูกต้อง เพื่อให้มั่นใจในคุณภาพและความปลอดภัยของยา
