พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ประจำปี 2569 กำลังจะจัดขึ้นในวันพุธที่ 13 พฤษภาคม 2569 ซึ่งเป็นพิธีสำคัญเพื่อความเป็นสิริมงคลแก่เกษตรกรไทย โดยในปีนี้มีการนำพันธุ์ข้าวทรงปลูกพระราชทานจำนวน 7 สายพันธุ์ เข้าร่วมในพิธี เพื่อแจกจ่ายให้แก่พสกนิกรและชาวนาทั่วประเทศ
ความสำคัญของพระราชพิธีพืชมงคลฯ
พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญเป็นพิธีที่สืบทอดมาแต่โบราณ จัดขึ้นในเดือนหกของทุกปี ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เหมาะสมในการเริ่มต้นทำนา โดยพิธีนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทำขวัญพืชพันธุ์ธัญญาหารและขอให้เกิดความอุดมสมบูรณ์แก่ราชอาณาจักรไทย ข้าวถือเป็นอาหารหลักของประชาชน เรียกในภาษาบาลีว่า "ปุพพัณณะ" ส่วนพืชอื่นๆ เช่น ถั่ว งา เรียกว่า "อปรัณณะ" รวมกันเป็น "บุพพัณณปรัณณชาติ" ซึ่งหมายถึงพืชที่เป็นอาหารทุกชนิด
ในพิธีจะมีการนำข้าวเปลือกทั้งข้าวเจ้าและข้าวเหนียว รวมถึงเมล็ดพืชต่างๆ 40 ชนิด บรรจุถุงผ้าขาว พร้อมเผือกมันต่างๆ ซึ่งล้วนเป็นพืชที่สามารถปลูกงอกได้ นอกจากนี้ยังมีข้าวเปลือกที่ใช้หว่านในพิธีแรกนา บรรจุกระเช้าทองและเงิน เป็นข้าวพันธุ์ดีที่ปลูกในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา และพระราชทานมาเข้าพิธี โดยส่วนหนึ่งจะใช้หว่านในพิธีแรกนา และอีกส่วนหนึ่งจะบรรจุซองแจกจ่ายแก่ชาวนาและประชาชนทั่วประเทศ
พันธุ์ข้าวพระราชทาน 7 สายพันธุ์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยกรมการข้าว ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตนำพันธุ์ข้าวทรงปลูกพระราชทานจากแปลงนาทดลองสวนจิตรลดาและแปลงนาขยายผลฤดูทำนาปี 2568 จำนวน 7 พันธุ์ ได้แก่
- ขาวดอกมะลิ 105 (ข้าวเจ้า) - ข้าวหอม มีลักษณะไวต่อช่วงแสง ความสูง 140-150 ซม. ทนแล้งและดินเค็ม ผลผลิตเฉลี่ย 363 กก./ไร่
- กข 6 (ข้าวเหนียว) - ไวต่อช่วงแสง ความสูง 154 ซม. ข้าวสุกเหนียวนุ่ม มีกลิ่นหอม ทนแล้ง ผลผลิต 666 กก./ไร่
- กข 79 (ข้าวเจ้า) - ไม่ไวต่อช่วงแสง ปลูกได้ตลอดปี ความสูง 102 ซม. ต้านทานโรคไหม้และเพลี้ยกระโดด ผลผลิต 809 กก./ไร่
- กข 85 (ข้าวเจ้า) - ไม่ไวต่อช่วงแสง ความสูง 104 ซม. ผลผลิตสูง 862-1,173 กก./ไร่
- กข 26 (เชียงราย 72) (ข้าวเหนียว) - ไม่ไวต่อช่วงแสง ความสูง 111 ซม. ข้าวนึ่งนุ่มเหนียว ผลผลิต 1,152 กก./ไร่
- กข 99 (หอมคลองหลวง 72) (ข้าวเจ้า) - ไม่ไวต่อช่วงแสง มีกลิ่นหอม ความสูง 113 ซม. ผลผลิต 780 กก./ไร่
- กข 109 (หอมพัทลุง 72) (ข้าวเจ้า) - ไม่ไวต่อช่วงแสง ความสูง 113 ซม. ข้าวสุกนุ่มเหนียวหอม ผลผลิต 1,086 กก./ไร่
ผลผลิตข้าวเปลือกทั้งหมด 5,147 กิโลกรัม จะนำเข้าพระราชพิธีและบรรจุซองแจกจ่ายให้แก่เกษตรกรและประชาชน เพื่อเป็นมิ่งขวัญและสิริมงคลในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม ส่วนเมล็ดพันธุ์ที่เหลือจะถูกเก็บไว้เป็นต้นตระกูลพืชพันธุ์ดีเพื่อเผยแพร่ต่อไป
