วันพุธที่ 13 พฤษภาคม 2569 จะมีการจัดงานพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ซึ่งเป็นพระราชพิธีที่สืบเนื่องมาแต่โบราณ มีความงดงามและมีความหมายอย่างยิ่งต่อพสกนิกรชาวไทย โดยเฉพาะผู้ที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม
ความเป็นมาของพระราชพิธี
พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญได้สืบทอดมายาวนานตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย และได้จัดเต็มรูปแบบตามประเพณีครั้งสุดท้ายในปี 2479 ก่อนว่างเว้นไป จนกระทั่งในปี 2503 คณะรัฐมนตรีมีมติให้ฟื้นฟูพระราชประเพณีนี้ขึ้นมาใหม่ และได้กระทำติดต่อกันทุกปีจนถึงปัจจุบัน
ความสำคัญของพระโคในพระราชพิธี
พระโคในทางศาสนาพราหมณ์หมายถึงเทวดาผู้ทำหน้าที่เป็นพาหนะของพระอิศวร ซึ่งเปรียบได้กับการใช้แรงงานและความเข้มแข็ง และเป็นสัตว์เลี้ยงที่พระกฤษณะและพระพลเทพดูแล ซึ่งเปรียบได้กับความอุดมสมบูรณ์ ดังนั้นในการประกอบพระราชพิธีจึงกำหนดให้ใช้พระโคเพศผู้เข้าร่วมเสมอมาตั้งแต่รัชกาลที่ 1 เพื่อเป็นตัวแทนของความเข้มแข็งและความอุดมสมบูรณ์
การคัดเลือกพระโค
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มอบหมายให้กรมปศุสัตว์เป็นหน่วยงานคัดเลือกพระโค โดยศูนย์วิจัยการผสมเทียมและเทคโนโลยีชีวภาพราชบุรี ดำเนินการคัดเลือกตามหลักเกณฑ์ ดังนี้
- เป็นโคที่มีลักษณะดี รูปร่างสมบูรณ์
- ความสูงไม่น้อยกว่า 150 เซนติเมตร
- ความยาวลำตัวไม่น้อยกว่า 120 เซนติเมตร
- ความสมบูรณ์รอบอกไม่น้อยกว่า 180 เซนติเมตร
- โคทั้งคู่ต้องมีสีเดียวกัน ผิวสวย ขนเป็นมัน
- กิริยามารยาทเรียบร้อย ฝึกง่าย ไม่ดุร้าย
- เขาลักษณะโค้งสวยงามเท่ากัน ตาแจ่มใส หูไม่มีตำหนิ หางยาวสวยงาม
- มีขวัญหน้า ขวัญทัดดอกไม้ซ้ายขวา และขวัญหลังถูกต้อง
- มีขาและกีบข้อเท้าแข็งแรง มองดูด้านข้างลำตัวเป็นสี่เหลี่ยม
พระโคประจำปี 2569
ในปี 2569 กรมปศุสัตว์ได้คัดเลือกพระโคจำนวน 2 คู่ ประกอบด้วย
พระโคแรกนาขวัญ
- พระโคพอ สูง 165 ซม. ยาวลำตัว 226 ซม. รอบอก 210 ซม. อายุ 14 ปี
- พระโคเพียง สูง 169 ซม. ยาวลำตัว 239 ซม. รอบอก 213 ซม. อายุ 14 ปี
พระโคสำรอง
- พระโคเพิ่ม สูง 162 ซม. ยาวลำตัว 236 ซม. รอบอก 199 ซม. อายุ 16 ปี
- พระโคพูล สูง 158 ซม. ยาวลำตัว 243 ซม. รอบอก 203 ซม. อายุ 16 ปี
พระโคแรกนาขวัญและพระโคสำรองประจำปีพุทธศักราช 2569 เป็นโคพันธุ์ขาวลำพูน มีสีผิวขาวอมชมพู ขนสีขาวสะอาด ทั้งลำตัวไม่มีจุดด่างดำหรือสีอื่นบนลำตัว เขามีสีขาว ลำตัวเป็นลำเทียน เขาทั้งสองข้างโค้งสวยงาม ดวงตาแจ่มใสสีน้ำตาลอ่อน ขนตาสีชมพู บริเวณจมูกขาว กีบสีขาว ขนหางเป็นพวงสีขาวยาว ลำตัวช่วงขาหลังและกีบมีความสมบูรณ์แข็งแรง เวลายืนและเดินสง่า
ข้อมูลจาก กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
