หลายคนเริ่มต้นวันใหม่ด้วยการดื่มกาแฟ หรือชาแก้วโปรด แต่บางครั้งเครื่องดื่มที่ช่วยปลุกสมองให้ตื่น กลับปลุกลำไส้ให้ตื่นตามไปด้วย จนต้องรีบวิ่งเข้าห้องน้ำแทบไม่ทัน อาการปวดท้องอยากขับถ่ายทันทีหลังดื่มชาและกาแฟเป็นสิ่งที่พบได้บ่อยกว่าที่คิด และมีสาเหตุมาจากกลไกตามธรรมชาติของร่างกาย บทความนี้จะไขคำตอบว่าเกิดอะไรขึ้นกับร่างกายเมื่อเราจิบเครื่องดื่มเหล่านี้เข้าไป
คาเฟอีนกระตุ้นการทำงานของลำไส้
คาเฟอีนไม่ได้ช่วยแค่ให้รู้สึกตื่นตัว แต่ยังไปกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ใหญ่ ทำให้อาหารและของเสียเคลื่อนตัวเร็วขึ้น จึงเกิดอาการปวดท้องหรืออยากถ่ายหลังดื่มกาแฟได้
กาแฟกระตุ้นฮอร์โมนที่เกี่ยวกับการย่อยอาหาร
ในกาแฟมีสารที่กระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนอย่าง Gastrin และ Cholecystokinin (CCK) ซึ่งช่วยเร่งกระบวนการย่อยอาหารและกระตุ้นการทำงานของลำไส้ จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมแม้แต่กาแฟดีแคฟก็ยังทำให้บางคนอยากเข้าห้องน้ำได้
นมและสารให้ความหวานอาจเป็นตัวการ
สำหรับคนที่ชอบลาเต้ ชานม หรือกาแฟใส่ไซรัป อาการปวดท้องอาจไม่ได้เกิดจากคาเฟอีนเพียงอย่างเดียว แต่อาจมาจากนมวัวที่ร่างกายย่อยน้ำตาลแลคโตสได้ไม่ดี หรือสารให้ความหวานบางชนิดที่ดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้ ทำให้ถ่ายเหลวได้ง่ายขึ้น
กลไกธรรมชาติที่ทำให้ปวดท้องหลังดื่มกาแฟและชา
ร่างกายของเรามีปฏิกิริยาที่เรียกว่า "Gastrocolic Reflex" หรือการตอบสนองระหว่างกระเพาะอาหารกับลำไส้ใหญ่ เมื่อมีอาหารหรือเครื่องดื่มเข้าสู่กระเพาะ ร่างกายจะส่งสัญญาณให้ลำไส้เตรียมขับของเสียออก เพื่อเปิดพื้นที่รับสิ่งใหม่ ดังนั้นเมื่อกลไกนี้ทำงานร่วมกับคาเฟอีนและสารกระตุ้นในชา-กาแฟ จึงทำให้หลายคนรู้สึกปวดท้องอยากเข้าห้องน้ำแทบจะทันทีหลังดื่ม
อาการอยากเข้าห้องน้ำทันทีหลังดื่มกาแฟ-ชา ถือว่าปกติหรือไม่
โดยทั่วไปถือเป็นเรื่องปกติ และมักสะท้อนว่าระบบทางเดินอาหารของคุณไวต่อสิ่งกระตุ้นมากกว่าคนอื่น ไม่ได้หมายความว่าป่วยเสมอไป อย่างไรก็ตาม หากอาการเกิดเฉพาะเวลาที่ดื่มเมนูใส่นม อาจเป็นสัญญาณว่าร่างกายมีภาวะย่อยแลคโตสได้ไม่ดี และอาจลองเปลี่ยนเป็นนมพืชแทนก็ได้
วิธีลดอาการปวดท้องหลังดื่มกาแฟ-ชา
- หลีกเลี่ยงการดื่มตอนท้องว่าง
- ลดความเข้มข้นของกาแฟหรือเลือกเครื่องดื่มคาเฟอีนต่ำ
- เปลี่ยนจากนมวัวเป็นนมโอ๊ต นมถั่วเหลือง หรือนมอัลมอนด์
- ดื่มน้ำเปล่าตามเพื่อช่วยลดการระคายเคืองในระบบทางเดินอาหาร
ดังนั้น หากดื่มชาหรือกาแฟแล้วต้องรีบเข้าห้องน้ำทันที ก็ไม่ใช่เรื่องน่ากังวลในคนส่วนใหญ่ เพราะเป็นเพียงผลจากการทำงานของระบบทางเดินอาหารที่ตอบสนองต่อคาเฟอีนและสารกระตุ้นต่างๆ แต่หากมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ก็ควรเข้ารับการตรวจเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
