จากกรณีที่ตำรวจสอบสวนกลาง (CIB) นำกำลังบุกทลายโรงงานผลิตน้ำส้มเถื่อนภายในซอยอ่อนนุช 66 เมื่อต้นเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา โดยเจ้าหน้าที่สามารถตรวจยึดของกลางเป็น "เกล็ดส้มกระป๋องจีนเถื่อน" ที่ไม่มีเครื่องหมาย อย. และหลบเลี่ยงภาษีได้กว่า 2,000 กิโลกรัม ข้อมูลจากการจับกุมระบุว่าโรงงานดังกล่าวลักลอบผลิตในเวลากลางคืนเพื่อส่งขายในเวลากลางวัน เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นถึงปัญหาความปลอดภัยด้านอาหารที่ผู้บริโภคจำเป็นต้องเฝ้าระวัง
รู้จัก "เกล็ดส้มกระป๋อง" ที่มาของเนื้อสัมผัสในน้ำส้ม
หลายคนอาจสงสัยว่าเกล็ดส้มกระป๋องที่ถูกยึดนั้นคืออะไร ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์อาหารระบุว่า เกล็ดส้มกระป๋อง ผลิตมาจาก "ถุงน้ำส้ม" ภายในกลีบส้มจริง โดยในระดับอุตสาหกรรมจะนำไปผ่านสารละลายกรดและด่างอ่อนๆ ระดับที่บริโภคได้ (Food Grade) เพื่อลอกเยื่อหุ้มสีขาวออก จากนั้นล้างน้ำจนเหลือเพียงเกล็ดส้ม นำไปแช่น้ำเชื่อมหรือกรดซิตริก แล้วผ่านการฆ่าเชื้อก่อนบรรจุกระป๋อง หากผลิตจากโรงงานที่ได้มาตรฐานและมี อย. รับรอง ถือว่าปลอดภัย 100% แต่ในกรณี "เกล็ดส้มเถื่อน" ที่ลักลอบนำเข้าตามที่เป็นข่าวนั้น ผู้บริโภคจะมีความเสี่ยงสูงมาก เนื่องจากไม่สามารถตรวจสอบได้ว่าสารเคมีที่ใช้ลอกเยื่อส้มเป็นเกรดอาหารหรือไม่ และมีการปนเปื้อนของเชื้อโรคหรือไม่
แบบไหนเรียก "น้ำส้มเถื่อน" แบบไหนเรียก "น้ำส้มปลอม"?
จากข้อมูลตามกฎหมายอาหารและยา สามารถแยกแยะประเด็นนี้ได้ดังนี้
- เข้าข่ายน้ำส้มเถื่อน คือการใช้วัตถุดิบที่ไม่ผ่านพิธีการศุลกากร ไม่มีเครื่องหมาย อย. และลักลอบผลิตในสถานที่ที่ไม่ได้รับอนุญาต ไม่ผ่านมาตรฐาน GMP ซึ่งเสี่ยงต่อการปนเปื้อนอย่างมาก
- เข้าข่ายน้ำส้มปลอม (อาหารปลอมปน) คือการใช้น้ำเปล่าผสมสีสังเคราะห์ หัวเชื้อกลิ่นส้ม สารให้ความหวาน และใส่เกล็ดส้มกระป๋องลงไปเพื่อให้ดูเหมือนมีเนื้อส้ม โดยไม่มีน้ำส้มแท้ผสมอยู่เลย แล้วแสดงฉลากหลอกลวงผู้บริโภคว่าเป็น "น้ำส้มคั้นสด 100%"
4 วิธีดูน้ำส้มคั้นแท้ สังเกตง่ายๆ ไม่ต้องชิม
เพื่อความปลอดภัย ผู้บริโภคสามารถปกป้องตนเองเบื้องต้นด้วยการสังเกตลักษณะภายนอกของ น้ำส้มคั้นแท้ เทียบกับ น้ำส้มปลอม ดังนี้
1. สีของน้ำส้มต้องเป็นธรรมชาติ
น้ำส้มคั้นแท้จะมีสีส้มอมเหลือง หรือสีส้มอ่อนๆ ขุ่นเล็กน้อย ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ หากพบว่าน้ำส้มมีสีส้มสดจัด สว่างสะท้อนแสง หรือสีเข้มผิดปกติ สันนิษฐานได้ว่าอาจมีการผสมสีสังเคราะห์
2. การแยกชั้นเมื่อตั้งทิ้งไว้
น้ำส้มแท้เมื่อตั้งทิ้งไว้ประมาณ 15–30 นาที จะเกิดการแยกชั้นอย่างชัดเจน โดยเนื้อส้มจะลอยขึ้นด้านบนหรือตกตะกอนด้านล่าง ส่วนน้ำส้มปลอมที่ใช้ผงส้มหรือหัวเชื้อสังเคราะห์ มักจะรวมเป็นเนื้อเดียวกันและไม่เกิดการแยกชั้น
3. ลักษณะของเกล็ดส้ม
น้ำส้มคั้นแท้จะมีเนื้อส้มและเยื่อหุ้มบางๆ ปะปนอยู่ ขนาดของเกล็ดส้มตามธรรมชาติจะไม่เท่ากัน หากสังเกตเห็นเกล็ดส้มมีขนาดใหญ่เท่ากันหมด หรือมีลักษณะคล้ายวุ้นเหนียวๆ ให้ระวังว่าอาจเป็นการใช้เกล็ดส้มกระป๋องเถื่อนมาผสมเพื่อตบตา
4. ราคาและบรรจุภัณฑ์
น้ำส้มคั้นแท้มีต้นทุนผลไม้ที่ค่อนข้างสูง หากพบน้ำส้มที่ขายในราคาถูกเกินจริงเมื่อเทียบกับปริมาณ ให้ตั้งข้อสงสัยไว้ก่อน ควรเลือกซื้อจากร้านที่ไว้ใจได้ หรือหากเป็นสินค้าบรรจุขวด ต้องมีฉลาก อย. ที่ระบุแหล่งผลิตและส่วนประกอบอย่างชัดเจน
การเลือกซื้อเครื่องดื่มในปัจจุบัน ผู้บริโภคต้องเพิ่มความระมัดระวังและใช้การสังเกตให้มากขึ้น การรู้เท่าทันความแตกต่างระหว่างน้ำส้มแท้ น้ำส้มปลอม และที่มาของวัตถุดิบอย่างเกล็ดส้มกระป๋อง จะช่วยให้เรารู้ทันสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐาน การตระหนักรู้และใส่ใจก่อนตัดสินใจซื้อ ไม่เพียงแต่ช่วยรักษาสุขภาพ แต่ยังเป็นการตัดวงจรผู้ผลิตที่ฉวยโอกาสเอาเปรียบสังคมอีกด้วย
