รัฐบาลภายใต้การนำของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เดินหน้าแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินและการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างสมดุล โดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) ขับเคลื่อนแนวทาง “ปฐมบทใหม่ทับลาน” เพื่อคลี่คลายปัญหาพื้นที่ทับซ้อนระหว่างชุมชนดั้งเดิมกับพื้นที่อนุรักษ์ที่สะสมมานานหลายทศวรรษ
หลักการสำคัญของแนวทางปฐมบทใหม่ทับลาน
นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยเมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2569 ว่า การดำเนินการยึดหลักกฎหมาย ข้อเท็จจริง ข้อมูลเชิงประจักษ์ ความโปร่งใส และตรวจสอบได้ โดยปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2566 ที่กำหนดให้ใช้ระบบ One Map เป็นเครื่องมือสำคัญในการจัดระเบียบแนวเขตที่ดินของรัฐอย่างเป็นระบบ เพื่อลดปัญหาพื้นที่ทับซ้อนและสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติกับสิทธิการอยู่อาศัยและทำกินของประชาชน
3 ด้านสำคัญในการดำเนินการระยะแรก
- การปรับปรุงแนวเขตพื้นที่ โดยใช้ข้อมูลเชิงพื้นที่ที่ถูกต้อง
- การพิสูจน์สิทธิของประชาชนดั้งเดิม เร่งตรวจสอบสิทธิประมาณ 5,200 ราย ให้แล้วเสร็จภายใน 6 เดือน ตามมาตรา 64 แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 โดยใช้ภาพถ่ายทางอากาศและหลักฐานทางวิชาการ
- การบังคับใช้กฎหมายกับผู้บุกรุกป่าและกลุ่มนายทุน อย่างเด็ดขาด
การจัดระเบียบพื้นที่ตามแนวเขตปี 2543
พื้นที่รวมประมาณ 260,000 ไร่ แบ่งเป็น 2 ส่วนหลัก ได้แก่
พื้นที่ส่งมอบให้หน่วยงานและชุมชนที่มีสิทธิเดิม
รวมประมาณ 155,000 ไร่ ประกอบด้วย พื้นที่ทับซ้อน สปก. ประมาณ 53,000 ไร่ พื้นที่หมู่บ้านไทยสามัคคี ประมาณ 8,300 ไร่ พื้นที่หมู่บ้านความมั่นคงและโครงการจัดที่ดินทำกินตามนโยบายรัฐ ประมาณ 84,000 ไร่ และพื้นที่ราชพัสดุ ประมาณ 6,500 ไร่ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เคยได้รับการรับรองตามมติ ครม. ในอดีต
พื้นที่ภายใต้การตรวจสอบอย่างเข้มงวด
ประมาณ 109,000 ไร่ โดยเฉพาะพื้นที่นอกเขต สปก. และนอกหมู่บ้านความมั่นคง จะไม่มีการรับรองสิทธิให้ผู้บุกรุก และจะใช้มาตรการทางกฎหมายอย่างเคร่งครัดกับผู้กระทำผิด
การเพิ่มพื้นที่อนุรักษ์
รัฐบาลเตรียมดึงพื้นที่ป่าสมบูรณ์จากความรับผิดชอบของกรมป่าไม้กลับมาเป็นพื้นที่อุทยานแห่งชาติทับลานเพิ่มเติมอีกประมาณ 89,000 ไร่ เพื่อใช้เป็นแนวกันชน (Buffer Zone) และเสริมความสมบูรณ์ของระบบนิเวศในระยะยาว
จุดยืนของรัฐบาล
นางสาวลลิดากล่าวว่า รัฐบาลยืนยันว่าจะไม่มีการนิรโทษกรรมผู้กระทำผิดกฎหมาย และไม่มีการรับรองสิทธิให้กับผู้บุกรุกพื้นที่ป่า รวมถึงกลุ่มรีสอร์ต โรงแรม และผู้ประกอบการที่อยู่ระหว่างการดำเนินคดีหลายร้อยคดี โดยทุกคดียังคงเดินหน้าตามกระบวนการกฎหมายอย่างเต็มที่
“รัฐบาลยืนยันว่าการแก้ปัญหาทับลานในครั้งนี้ ไม่ใช่การเลือกระหว่างคนกับป่า แต่เป็นการจัดระเบียบพื้นที่บนพื้นฐานของกฎหมายและข้อเท็จจริง เพื่อให้ประชาชนที่มีสิทธิได้รับความเป็นธรรม ขณะเดียวกัน ก็รักษาผืนป่าและทรัพยากรธรรมชาติของประเทศไว้ได้อย่างยั่งยืน โดยผู้กระทำผิดกฎหมายจะต้องถูกดำเนินคดีอย่างเด็ดขาด ไม่มีข้อยกเว้น” รองโฆษกรัฐบาลกล่าว
