เมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2569 เวลา 16.52 น. สายด่วน 199 ได้รับแจ้งเหตุอาคารทรุดตัวบริเวณใกล้เคียงวัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร ถนนเจริญกรุง แขวงตลาดน้อย เขตสัมพันธวงศ์ เจ้าหน้าที่สถานีดับเพลิงและกู้ภัยสวนมะลิเร่งรุดตรวจสอบที่เกิดเหตุ พบแผ่นปูนกันสาดชั้นที่ 2 ของอาคารพังถล่มลงมา ส่งผลให้มีประชาชนเพศชายเสียชีวิต 1 รายในที่เกิดเหตุทันที เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครกู้ภัยต้องใช้เครื่องมือตัดถ่างและอุปกรณ์หนักยกแผ่นปูนออกจากร่างผู้เสียชีวิตอย่างเร่งด่วน
เหตุการณ์นี้ไม่เพียงสร้างความโศกเศร้า แต่ยังจุดกระแสความกังวลใจเกี่ยวกับความปลอดภัยของตึกเก่าในกรุงเทพฯ ที่นับวันยิ่งเสื่อมสภาพลงเรื่อยๆ
วิศวกรผู้เชี่ยวชาญระบุว่าเหตุการณ์กันสาดหรือระเบียงตึกเก่าทรุดตัวมักเกิดจาก 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ โครงสร้างล้าและการกัดกร่อนเหล็กภายใน ตึกแถวเก่าส่วนใหญ่นิยมสร้างกันสาดแบบยื่นออกมาโดยไม่มีเสารองรับ (Cantilever) เมื่อเวลาผ่านไป น้ำฝนและความชื้นซึมเข้าเนื้อคอนกรีต ทำให้เหล็กเสริมด้านในเกิดสนิม ขยายตัว และดันให้คอนกรีตปริแตก จนหมดแรงยึดรั้งในที่สุด การต่อเติมผิดประเภท เช่น การวางแท็งก์น้ำ คอมเพรสเซอร์แอร์ หรือต่อเติมผนังเพิ่ม น้ำหนักที่มากเกินไป (Overload) ทำให้โครงสร้างรับไม่ไหว และการขาดการบำรุงรักษา อาคารพาณิชย์เก่าจำนวนมากถูกปล่อยร้างหรือขาดการตรวจสอบรอยร้าวอย่างถูกวิธีตามหลักวิศวกรรม
ตึกเก่ากรุงเทพฯ ส่วนใหญ่มีอายุกี่ปี?
หากย้อนดูประวัติศาสตร์การขยายตัวของเมือง อาคารพาณิชย์หรือตึกแถวในกรุงเทพฯ ส่วนใหญ่ที่เป็นคอนกรีตเสริมเหล็กยุคแรกๆ ถูกสร้างขึ้นในช่วง พ.ศ. 2500 - 2520 ซึ่งหมายความว่าตึกเหล่านี้มีอายุเฉลี่ยสูงถึง 40 - 60 ปีแล้ว ข้อน่ากังวลในยุคนั้น กฎหมายควบคุมอาคารยังไม่เข้มงวดเท่าปัจจุบัน เทคโนโลยีการผสมคอนกรีตและการคำนวณการรับน้ำหนักยังไม่ได้มาตรฐานสากล ทำให้อาคารเหล่านี้มีความเสี่ยงสูงเมื่อเข้าสู่ช่วงอายุขัยปลายๆ
เช็กพิกัดเสี่ยง! ตึกเก่าพังถล่มย่านไหนในกรุงเทพฯ ที่ต้องเฝ้าระวัง?
พื้นที่ที่มีความหนาแน่นของอาคารเก่าและตึกแถวอายุเกิน 40 ปี ส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในเขตเมืองเก่าและย่านการค้าดั้งเดิม ได้แก่ เขตสัมพันธวงศ์ (เยาวราช เจริญกรุง ตลาดน้อย) ซึ่งมีตึกแถวพาณิชย์เก่าแก่หนาแน่น มีการต่อเติมสะสม เขตพระนคร (ข้าวสาร เสาชิงช้า พระบรมมหาราชวัง) มีอาคารอนุรักษ์และตึกแถวโบราณบางส่วนขาดการบูรณะ เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย (โบ๊เบ๊ พลับพลาไชย) เป็นย่านค้าขายที่มีการใช้พื้นที่อาคารหนักและวางสินค้าเกินน้ำหนัก และย่านชุมชนเมืองชั้นใน (บางรัก ยานนาวา ประตูน้ำ) มีตึกแถวริมถนนใหญ่ที่สร้างขึ้นพร้อมๆ กับการตัดถนนยุคแรก
วิธีสังเกตสัญญาณเตือนก่อนตึกถล่ม
หากต้องอาศัยหรือสัญจรผ่านย่านตึกเก่า ควรสังเกตสัญญาณอันตรายเหล่านี้ ได้แก่ รอยร้าวแตกแยก (Structural Cracks) โดยเฉพาะรอยร้าวรูปปากฉลามบริเวณโคนกันสาดหรือคาน คอนกรีตหลุดร่อนจนเห็นเหล็กเส้น หากเห็นเหล็กข้างในเป็นสนิมขุมเนื้อสีน้ำตาลแดง ควรรีบแจ้งผู้เชี่ยวชาญ มีคราบน้ำหรือน้ำรั่วซึมต่อเนื่อง ซึ่งเป็นสัญญาณว่าคอนกรีตเริ่มอุ้มน้ำและเสื่อมสภาพ และระดับอาคารเอียงผิดปกติ ประตูหรือหน้าต่างเริ่มเปิด-ปิดยากเนื่องจากโครงสร้างทรุดตัว
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นริมถนนเจริญกรุงในวันนี้ เป็นอุทาหรณ์ครั้งสำคัญที่หน่วยงานรัฐและเจ้าของอาคารต้องร่วมมือกันสังคายนาระบบความปลอดภัยของอาคารเก่าในกรุงเทพฯ ก่อนที่จะเกิดความสูญเสียซ้ำรอย
