Creator Economy ไทย: ระบบนิเวศเศรษฐกิจดิจิทัลที่เปลี่ยนคอนเทนต์เป็นอาชีพสร้างรายได้
ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ ธนาคารไทยพาณิชย์ หรือ SCB EIC ได้เปิดเผยบทวิเคราะห์ล่าสุดเกี่ยวกับ Creator Economy ซึ่งเป็นระบบนิเวศทางเศรษฐกิจที่ผู้สร้างคอนเทนต์สามารถสร้างรายได้โดยตรงจากผู้ชมผ่านช่องทางดิจิทัล โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาสื่อกลางแบบดั้งเดิมอีกต่อไป
ครีเอเตอร์ไทยพุ่ง 11 ล้านคน ขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัล
จากการวิเคราะห์พบว่า ปัจจุบันมีครีเอเตอร์มากกว่า 200 ล้านคนทั่วโลก ขณะที่ในประเทศไทยมีประมาณ 11 ล้านคน ครอบคลุมตั้งแต่ Celebrity หรือ Mega influencers ไปจนถึง Nano influencers การเติบโตนี้ได้รับแรงหนุนจากปัจจัยหลักสามประการ ได้แก่ การลดบทบาทของสื่อกลางแบบดั้งเดิม ทำให้ครีเอเตอร์เชื่อมต่อกับผู้ชมโดยตรงและควบคุมคอนเทนต์ได้อย่างเสรี ช่องทางสร้างรายได้ที่หลากหลาย เช่น การสมัครสมาชิก การโฆษณา การสนับสนุนจากแบรนด์ และการตลาด Affiliate รวมถึงเทคโนโลยี AI และเครื่องมือขั้นสูงที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตคอนเทนต์และวิเคราะห์พฤติกรรมผู้ชม
ช่องทางสร้างรายได้หลากหลาย สอดคล้องกับ Social commerce
ช่องทางหลักในการสร้างรายได้ประกอบด้วยรายได้จากโฆษณาที่ขับเคลื่อนโดย Influencer marketing รายได้จากระบบการสมัครสมาชิกที่ให้รายได้ต่อเนื่อง และรายได้จากค่านายหน้า (Affiliate marketing) ที่กำลังมาแรงอย่างมาก โดยครีเอเตอร์สร้างรายได้จากการโปรโมตสินค้าผ่าน Tracking link และได้รับเปอร์เซ็นต์จากยอดขาย
นอกจากนี้ แพลตฟอร์ม Social media หลายเจ้าได้รวมฟีเจอร์ช็อปปิงเข้ามา เช่น TikTok Shop และ YouTube Shopping ทำให้ครีเอเตอร์สามารถแท็กสินค้าในคอนเทนต์ได้โดยตรง และผู้ติดตามสามารถซื้อสินค้าได้โดยไม่ต้องออกจากแอปพลิเคชัน ซึ่งสอดคล้องกับการเติบโตของ Social commerce และ Live streaming commerce ในไทยที่กำลังเปลี่ยนแปลง Customer journey จากการเปรียบเทียบราคามาสู่การซื้อตามความเชื่อมั่นในครีเอเตอร์
แนวโน้มการเติบโตและความท้าทาย
จากข้อมูลของ Grand View Research คาดการณ์ว่า Creator economy ทั่วโลกมีแนวโน้มขยายตัวต่อเนื่อง โดยจะเติบโตเฉลี่ยราว 23% ต่อปี (CAGR 2026-2032) สำหรับในไทย Tellscore ร่วมกับศูนย์วิจัย FutureTales LAB ประเมินว่า Creator economy จะขยายตัวราว 15% ในปี 2025 แม้ว่าจะต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลก ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นผลจากข้อจำกัดด้านขนาดตลาดและภาษา แต่ก็แสดงให้เห็นว่ายังมีศักยภาพในการเติบโตอย่างต่อเนื่อง
ทั้งนี้ รูปแบบคอนเทนต์ที่ประสบความสำเร็จสูงสุดคือ Video streaming แต่ Podcasting กลับเป็นรูปแบบที่มีอัตราการเติบโตสูงที่สุด เนื่องจากผู้บริโภคหันมาฟังคอนเทนต์เสียงในรูปแบบยาวมากขึ้น และเป็นกลุ่มที่มี Loyalty สูง
อย่างไรก็ตาม แม้ว่า Creator economy จะสร้างโอกาสทางธุรกิจให้กับทุกภาคส่วน แต่ยังมีความท้าทายอีกหลายประการที่ต้องเร่งแก้ไข เช่น รายได้ที่อาจเติบโตช้าและผันผวนส่งผลต่อการวางแผนทางการเงิน หรือปัญหาด้านเทคโนโลยีอย่าง Platform algorithm ที่ไม่สามารถคาดการณ์ได้ เนื่องจากแพลตฟอร์ม Social media มีอำนาจเบ็ดเสร็จในการปรับเปลี่ยนกฎเกณฑ์การแสดงผลคอนเทนต์
โอกาสสำหรับแบรนด์และธนาคาร
สำหรับแบรนด์และผู้ประกอบการ มีโอกาสเข้าถึงผู้บริโภคได้มากกว่าและเจาะจงได้ดีขึ้นกว่าการโฆษณาแบบดั้งเดิม แต่ต้องเผชิญกับความท้าทาย เช่น การติดตาม ROI การบริหารโปรแกรม Affiliate และการรับมือกับแพลตฟอร์ม ขณะที่ธนาคารพาณิชย์มีโอกาสเข้ามาเป็นตัวกลางสำคัญระหว่างครีเอเตอร์ แบรนด์ และแพลตฟอร์ม เพื่อเข้าถึงฐานลูกค้าใหม่ในกลุ่มที่มีศักยภาพสูง เช่น การพัฒนาผลิตภัณฑ์สินเชื่อและการจัดการการเงินสำหรับครีเอเตอร์ การให้บริการด้านระบบชำระเงินสำหรับผู้ประกอบการ รวมถึงการพัฒนาบริการทางการเงินที่ตอบโจทย์ความต้องการเฉพาะของระบบนิเวศนี้
