ในหลวง-พระราชินี เสด็จฯ ทรงเปลี่ยนเครื่องทรงพระแก้วมรกตจากฤดูหนาวเป็นฤดูร้อน
เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2569 เวลา 17.25 น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินไปยังพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง เพื่อทรงเปลี่ยนเครื่องทรงฤดูหนาวเป็นเครื่องทรงฤดูร้อนถวายพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือพระแก้วมรกต ซึ่งเป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของไทย
ขั้นตอนพระราชพิธีอันศักดิ์สิทธิ์
ในโอกาสนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระดำเนินไปด้านหลังฐานชุกชี เสด็จขึ้นเกยไปยังบุษบกที่ประดิษฐานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ทรงถวายพวงมาลัยสักการะและทรงกราบ จากนั้นทรงถอดมงกุฎจากพระเศียรพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร มอบให้เจ้าพนักงานภูษามาลา ทรงหยิบพระมหาสังข์ประจำพระองค์พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ทรงสรงพระสุคนธ์ที่พระอังสาซ้ายขวาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร แล้วทรงรับพระมหาสังข์ทักษิณาวัฏจากเจ้าพนักงานภูษามาลา ทรงสรงพระสุคนธ์อีกครั้งที่พระอังสาซ้ายขวาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร
ต่อมาทรงรับผ้าขาวจากเจ้าพนักงานภูษามาลาเพื่อซับตามองค์พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร เสร็จแล้วทรงสวมมงกุฎประจำฤดูร้อนถวายที่พระเศียรพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร จากนั้นเสด็จลงจากเกยไปประทับพระราชอาสน์ที่ข้างฐานชุกชี ทรงหยิบผ้าขาวที่ซับองค์พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ชุบพระสุคนธ์ในโถแก้วแล้วทรงบีบลงในโถแก้วและหม้อน้ำ
การบูชาและพระราชทานพร
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระดำเนินไปที่ฐานชุกชี ทรงรับกระทงดอกไม้จากเจ้าพนักงานพระราชพิธี แล้วทรงวางบนพานหน้าฐานชุกชี ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการท้ายที่นั่ง และทรงจุดเทียนห่วงบูชาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการท้ายที่นั่งบูชาพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกและพระพุทธเลิศหล้านภาไลย รวมถึงทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการทองใหญ่ที่หน้าธรรมาสน์ศิลา
สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการทองทิศที่หน้าธรรมมาสน์ศิลา ต่อจากนั้นเจ้าพนักงานภูษามาลาเชิญพระมหาสังข์เพชรน้อย ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงรับพระมหาสังข์เพชรน้อยแล้วสรงที่พระเศียร โอกาสนี้พระราชทานน้ำสังข์นครแก่พระราชวงศ์ที่ไปเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระสุหร่ายน้ำพระพุทธมนต์ที่สรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรแก่ข้าราชการที่ไปเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทภายในพระอุโบสถ เมื่อพราหมณ์เบิกแว่นเวียนเทียนครบ 3 รอบและเจิมที่ฐานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรแล้ว ทรงพระดำเนินไปทรงกราบที่หน้าเครื่องนมัสการ ต่อจากนั้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินี เสด็จออกจากพระอุโบสถ โอกาสนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระสุหร่ายน้ำพระพุทธมนต์แก่ราษฎรที่ไปเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท
ประวัติความเป็นมาของเครื่องทรงพระแก้วมรกต
พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือพระแก้วมรกต เป็นพระพุทธรูปสำคัญคู่บ้านคู่เมืองที่พระมหากษัตริย์แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ทุกพระองค์ทรงประกอบพระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรงถวาย ในวันเริ่มต้นฤดูเป็นประจำทุกปี โดยฤดูร้อนกำหนดในวันแรม 1 ค่ำ เดือน 4 ฤดูฝนกำหนดในวันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 และฤดูหนาวกำหนดในวันแรม 1 ค่ำ เดือน 12
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สร้างเครื่องทรงสำหรับฤดูร้อนและฤดูฝนถวายพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ต่อมา พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาเจษฎาราชเจ้า ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สร้างเครื่องทรงสำหรับฤดูหนาวถวายอีกสำรับหนึ่ง
ปัจจุบัน เครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ทั้ง 3 ฤดู เป็นชุดที่สร้างขึ้นใหม่โดยสำนักพระราชวัง กรมธนารักษ์และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชบรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีกาญจนาภิเษก พ.ศ.2539
