ชาวไทยพวน นครนายก สืบสานประเพณี 'เลี้ยงปู่ตา' จัดเครื่องเซ่นไหว้ 142 ชุดตามจำนวนครัวเรือน
เมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2569 ชุมชนไทยพวน ณ วัดบ้านใหม่ หมู่ที่ 4 ตำบลเกาะหวาย อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก ได้จัดพิธีไหว้ศาลปู่ตา ท้าวโคจรผ้าย ซึ่งเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำชุมชนที่ชาวไทยพวนให้ความเคารพนับถืออย่างสูง ประเพณีนี้สืบทอดต่อกันมาอย่างยาวนาน โดยจะจัดขึ้นในเดือน 3 แรม 2 ค่ำ ของทุกปี โดยในปีนี้มีการนำเครื่องเซ่นไหว้มาจัดรวมทั้งหมด 142 ชุด ซึ่งสอดคล้องกับจำนวนครัวเรือนในชุมชนอย่างแม่นยำ
ความเชื่อและพิธีกรรมที่หลอมรวมวัฒนธรรม
จากการสัมภาษณ์ นาวาอากาศเอก นิสิต อัตตเจริญวงศ์ ประธานกลุ่มสตรีสหกรณ์หัตถกรรมผ้าทอไทยพวน เปิดเผยว่า พิธีเลี้ยงปู่ตา เป็นความเชื่อดั้งเดิมของชาติพันธุ์ชาวไทยพวน ซึ่งผสมผสานความเชื่อ 3 เรื่องเข้าด้วยกัน ได้แก่ พุทธ พราหมณ์ และผีบรรพบุรุษ โดยเชื่อว่าบรรพบุรุษที่เก่งกล้าสามารถเมื่อเสียชีวิตไปแล้ว จะได้รับการสร้างศาลปู่ตา โคจรผ้าย (เป็นภาษาพวน) เพื่อเป็นที่สักการะ
ในพิธีนี้ แต่ละครัวเรือนจะนำเครื่องเซ่นไหว้มาด้วยตนเองคนละชุด ซึ่งประกอบด้วย ไก่ เหล้าขาว น้ำ ข้าว และหมากจอก โดยมี เจ้าจ๊ำ ทำหน้าที่เป็นผู้บอกกล่าวปู่ตาในพิธี ซึ่งดำเนินการอย่างเคร่งครัดทุกปี การที่มีเครื่องเซ่นไหว้ 142 ชุดในปีนี้ แสดงให้เห็นว่าชุมชนแห่งนี้มีทั้งหมด 142 ครัวเรือนที่ยังคงรักษาวัฒนธรรมนี้ไว้อย่างเหนียวแน่น
การสืบทอดและกิจกรรมร่วมกันหลังพิธี
ประเพณีเลี้ยงปู่ตานี้ถูกสืบทอดมาตั้งแต่รุ่นปู่ ย่า ตา ยาย ตั้งแต่ชาวไทยพวนอพยพมาจากเมืองเชียงขวาง หลังจากเสร็จสิ้นพิธี ชาวบ้านจะแบ่งปันเครื่องเซ่นไหว้บางส่วนเป็นของกลาง โดยผู้ที่ยังไม่กลับบ้านจะนั่งรับประทานอาหารร่วมกันที่หน้าศาลปู่ตา ขณะที่บางส่วนก็นำไปแจกจ่ายให้กับชาวบ้านที่ไม่ได้มาร่วมงาน เพื่อสร้างความสามัคคีและความอบอุ่นในชุมชน
นอกจากนี้ ยังมีเรื่องเล่าที่น่าสนใจว่า ในแต่ละปี ชาวบ้านมักนำเลขจำนวนเครื่องเซ่นไหว้ไปเสี่ยงโชค และมีรายงานว่าหลายคนถูกรางวัลหวยกันถ้วนหน้า ซึ่งเป็นความเชื่อเสริมที่ทำให้ประเพณีนี้มีสีสันและความน่าสนใจมากขึ้น
