เชียงรายเร่งตรวจสอบซ้ำสารหนูใน 4 ลำน้ำสายหลัก หลังพบค่าสูงในกลุ่มตัวอย่าง
จังหวัดเชียงรายได้สั่งการให้ยกระดับการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำใน 4 ลำน้ำสายหลักอย่างเร่งด่วน หลังผลการศึกษาวิจัยเบื้องต้นพบปริมาณสารหนูในกลุ่มตัวอย่างบางส่วนสูงเกินค่ามาตรฐานสากล ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะเกษตรกรและกลุ่มเปราะบาง
พบสารหนูสูงในตัวอย่างหลังน้ำท่วม
ในการประชุมคณะกรรมการติดตามและตรวจสอบคุณภาพแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ครั้งที่ 2/2569 เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569 นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ได้รับรายงานผลวิจัยเบื้องต้นที่เก็บตัวอย่างจากกลุ่มเป้าหมาย 10 ราย หลังสถานการณ์น้ำท่วม พบค่าสารหนูสูงสุดประมาณ 1.947 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม โดยบางเคสคาดว่าสูงเกินมาตรฐาน
กลุ่มเสี่ยงหลักที่ถูกระบุคือเกษตรกรและผู้ที่สัมผัสน้ำมานานกว่า 10 ปี รวมถึงเด็กและผู้สูงอายุที่มีอาการผิวหนังผิดปกติและอาการชา อย่างไรก็ตาม ทีมวิจัยย้ำว่าข้อมูลยังมีความไม่แน่นอนเนื่องจากขนาดตัวอย่างน้อย และพบปัจจัยรบกวนจากการพ่นสารกำจัดศัตรูพืชในพื้นที่ก่อนเก็บตัวอย่าง 24 ชั่วโมง
สั่งการ 4 มาตรการเร่งด่วน
ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายได้สั่งการให้ดำเนินยุทธศาสตร์เชิงรุกเพื่อสร้างความกระจ่างและป้องกันผลกระทบในวงกว้าง ดังนี้
- การยืนยันผล (ความสำคัญสูง) ให้ทีมวิจัยมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงร่วมกับกรมควบคุมมลพิษ เร่งเก็บตัวอย่างซ้ำทั้งในสิ่งแวดล้อมและตัวอย่างชีวภาพ โดยต้องทำตามมาตรฐานอย่างเคร่งครัดและรายงานผลเบื้องต้นภายใน 2 สัปดาห์
- จัดตั้งศูนย์ประสานงาน มอบหมายให้สำนักงานจังหวัดตั้งศูนย์กลางข้อมูลเพื่อเชื่อมโยงการทำงานระหว่างแล็บและหน่วยงานปกครอง ลดความซ้ำซ้อน
- ยกระดับห้องปฏิบัติการ ผลักดันให้มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงและศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์เป็นแล็บอ้างอิงหลักในพื้นที่ เพื่อความรวดเร็วในการวิเคราะห์สารโลหะหนัก
- ระบบเฝ้าระวังทางคลินิก ให้โรงพยาบาลในเครือข่ายเก็บตัวอย่างจากกลุ่มเสี่ยงและนักเรียนในพื้นที่ใกล้เคียง เพื่อประเมินผลกระทบต่อสุขภาพทั้งระยะสั้นและระยะยาว
ควบคุมข้อมูลไม่ให้กระทบการท่องเที่ยว
ประเด็นสำคัญที่ที่ประชุมให้ความกังวลคือผลกระทบต่อการท่องเที่ยวและภาพลักษณ์จังหวัด ผู้ว่าราชการจังหวัดจึงสั่งการให้สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดจัดทำสื่อสื่อสาร 2 รูปแบบ ได้แก่ข้อมูลเชิงวิชาการสำหรับผู้เชี่ยวชาญ และอินโฟกราฟิกที่เข้าใจง่ายสำหรับประชาชนและนักท่องเที่ยว โดยเน้นการให้คำแนะนำในการปฏิบัติตัวที่ถูกต้อง
"เราต้องพูดความจริงบนพื้นฐานของวิทยาศาสตร์ สิ่งไหนที่ยังไม่ชัดเจนอย่าเพิ่งสรุปจนกว่าจะมีผลยืนยันจากแล็บอ้างอิง เพื่อไม่ให้ประชาชนตื่นตระหนกจนเกินไป และไม่ให้กระทบต่อภาคธุรกิจการท่องเที่ยวของจังหวัดเชียงราย" นายชูชีพ กล่าวในที่ประชุม
แผนระยะยาวทำแผนที่ความเสี่ยง
สำหรับแผนการดำเนินงานในระยะยาว จังหวัดเตรียมทำแผนที่ความเสี่ยงเพื่อระบุต้นตอของสารหนูว่ามาจากภาคเกษตรกรรม เหมืองแร่ หรือเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ โดยจะมีการติดตามผลอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาอย่างน้อย 3 ปี เพื่อศึกษาการสะสมในห่วงโซ่อาหาร
คณะกรรมการฯ จะมีการประชุมติดตามความคืบหน้าอีกครั้งภายใน 2 สัปดาห์ เพื่อพิจารณาผลการตรวจซ้ำและอนุมัติงบประมาณในการขับเคลื่อนศูนย์ประสานงานต่อไป โดยมีตัวแทนจากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมจังหวัด สาธารณสุขจังหวัด ประมงจังหวัด และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียง
