จากรายงานของกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข พบว่าในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา (พ.ศ. 2562-2566) มีเด็กไทยอายุต่ำกว่า 15 ปี เสียชีวิตจากการจมน้ำเฉลี่ยปีละ 830 ราย หรือวันละกว่า 2 ราย โดยจังหวัดที่มีอัตราการเสียชีวิตสูงสุด ได้แก่ อุบลราชธานี นครราชสีมา และขอนแก่น
สาเหตุหลักและปัจจัยเสี่ยง
นพ.ธงชัย กีรติหัตถยากร อธิบดีกรมควบคุมโรค เปิดเผยว่า สาเหตุหลักเกิดจากการขาดทักษะการว่ายน้ำและการดูแลของผู้ใหญ่ โดยร้อยละ 80 ของเหตุการณ์เกิดขึ้นในแหล่งน้ำธรรมชาติ เช่น แม่น้ำ คลอง บึง และทะเลสาบ โดยเฉพาะในช่วงปิดเทอมฤดูร้อนที่มีเด็กเล่นน้ำตามลำพัง
“เด็กไทยส่วนใหญ่ไม่เคยเรียนว่ายน้ำอย่างเป็นระบบ ทำให้เมื่อตกน้ำจะตื่นตระหนกและไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้” นพ.ธงชัยกล่าว พร้อมเสริมว่าการสอนว่ายน้ำในโรงเรียนเป็นมาตรการป้องกันที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด
ข้อเสนอให้บรรจุวิชาว่ายน้ำในหลักสูตร
เครือข่ายป้องกันเด็กจมน้ำแห่งประเทศไทยได้ยื่นข้อเสนอต่อกระทรวงศึกษาธิการให้บรรจุวิชาว่ายน้ำเป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรแกนกลาง ตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยเสนอให้มีชั่วโมงเรียนอย่างน้อย 10 ชั่วโมงต่อปีการศึกษา พร้อมทั้งจัดหาสระว่ายน้ำหรือแหล่งน้ำที่ปลอดภัยในทุกอำเภอ
นางสาวปิยะนุช สุวรรณรัตน์ ผู้ประสานงานเครือข่ายฯ กล่าวว่า “การลงทุนสอนว่ายน้ำให้เด็กทุกคนจะช่วยลดการเสียชีวิตได้ถึงร้อยละ 70 ตามข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก ซึ่งคุ้มค่ากว่าการรักษาหรือสูญเสียชีวิตเด็กในระยะยาว”
ผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคม
การเสียชีวิตของเด็กจากการจมน้ำสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจประมาณ 1,500 ล้านบาทต่อปี คิดจากค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล การสูญเสียรายได้ในอนาคต และผลกระทบทางจิตใจต่อครอบครัว โดยเฉพาะในชุมชนชนบทที่ขาดแคลนสระว่ายน้ำสาธารณะและครูผู้สอนว่ายน้ำที่มีคุณภาพ
แนวทางดำเนินการในระยะสั้น
นอกจากข้อเสนอเชิงนโยบาย กรมควบคุมโรคได้เร่งรณรงค์ให้ผู้ปกครองดูแลเด็กอย่างใกล้ชิดในช่วงฤดูร้อน และจัดอบรมครูในโรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้มีความรู้ด้านการช่วยชีวิตทางน้ำ (CPR) เบื้องต้น รวมถึงการติดตั้งป้ายเตือนและอุปกรณ์ช่วยชีวิต เช่น ห่วงยาง เชือก ตามแหล่งน้ำเสี่ยง
ความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน
กระทรวงสาธารณสุขร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงมหาดไทย และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดทำแผนปฏิบัติการป้องกันเด็กจมน้ำ พ.ศ. 2567-2570 โดยกำหนดเป้าหมายลดอัตราการเสียชีวิตลงร้อยละ 30 ภายในปี 2570 พร้อมทั้งขยายโครงการ ‘เด็กไทยว่ายน้ำได้’ ไปยังโรงเรียนใน 76 จังหวัดภายในปี 2568
