วุฒิสภาสหรัฐฯ โหวตคว่ำร่างญัตติจำกัดอำนาจทางทหารของทรัมป์ หลังเปิดศึกกับอิหร่าน

วุฒิสภาสหรัฐฯ โหวตคว่ำร่างญัตติจำกัดอำนาจทางทหารของทรัมป์ หลังเปิดศึกกับอิหร่าน

วุฒิสภาสหรัฐฯ ได้ลงมติคว่ำร่างญัตติที่เสนอเพื่อจำกัดอำนาจทางทหารของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2569 โดยคะแนนเสียง 47:52 ซึ่งแสดงให้เห็นถึงพลังสนับสนุนจากฝ่ายเสียงข้างมากพรรคริพับลิกันต่อการตัดสินใจของทรัมป์ในการร่วมกับอิสราเอลเปิดศึกกับอิหร่านครั้งล่าสุดเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา

เหตุผลและบริบททางการเมือง

ประธานาธิบดีทรัมป์ได้ชี้แจงว่า อิหร่านถือเป็นภัยคุกคามเร่งด่วนที่สหรัฐฯ จำเป็นต้องสกัดกั้น เนื่องจากการพัฒนาทางทหารและโครงการพลังงานนิวเคลียร์ของอิหร่านภายใต้ระบอบการปกครองโดยผู้นำศาสนาสูงสุด หลังโค่นล้มระบอบกษัตริย์ของพระเจ้าชาห์โมฮัมหมัดเรซาปาห์ลาวีในปี 2522

ทรัมป์ยังเน้นย้ำว่า อิหร่านกำลังยกระดับโครงการนิวเคลียร์ที่สุ่มเสี่ยงต่อการผลิตอาวุธนิวเคลียร์ และพยายามฟื้นฟูโครงการดังกล่าว แม้สถานที่ตั้งนิวเคลียร์สำคัญจะถูกสหรัฐฯ โจมตีทางอากาศอย่างสิ้นเชิงในช่วงที่สหรัฐฯ ให้การสนับสนุนอิสราเอลในการทำศึก 12 วันกับอิหร่านเมื่อเดือนมิถุนายน 2568

—

นอกจากนี้ อิหร่านยังเดินหน้าโครงการพัฒนาขีปนาวุธพิสัยไกล ซึ่งอาจทำให้สหรัฐฯ ตกเป็นเป้าหมายการโจมตีได้

ประวัติการเสนอร่างญัตติและกระบวนการทางกฎหมาย

สภาคองเกรสสหรัฐฯ ได้เสนอร่างญัตติควบคุมอำนาจทางทหารของทรัมป์หลายครั้งนับตั้งแต่วันที่ 21 มิถุนายน 2569 แต่ถูกโหวตคว่ำโดยฝ่ายพรรคริพับลิกันเสียงข้างมากทุกครั้ง รวมถึงในครั้งนี้ด้วย

รายงานจากสำนักข่าวอัลจาซีราระบุว่า มีแนวโน้มต่ำที่ร่างญัตติทำนองเดียวกันนี้จะผ่านความเห็นชอบจากสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯ ซึ่งกำหนดพิจารณาในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ ตามเวลาท้องถิ่น

อย่างไรก็ตาม แม้ทั้งสภาล่างและสภาสูงของสหรัฐฯ จะมีมติให้จำกัดอำนาจทางทหารของทรัมป์ ประธานาธิบดีทรัมป์ก็ยังมีสิทธิ์วีโต้หรือไม่รับรองมติดังกล่าวได้ ซึ่งจะส่งผลให้ต้องถูกส่งกลับเข้าสู่การพิจารณาใหม่ของสภาคองเกรส

• ในกรณีที่ทรัมป์วีโต้ มติจะถูกประกาศใช้เป็นกฎหมายได้ก็ต่อเมื่อผ่านความเห็นชอบจากทั้งสภาล่างและสภาสูงด้วยเสียงข้างมากอย่างน้อย 2 ใน 3 ของจำนวนที่นั่งในสภาคองเกรส
• หากไม่เป็นไปตามเงื่อนไขนี้ มตินี้ถือว่าถูกปัดตกและไม่มีการประกาศเป็นกฎหมาย

กฎหมายอำนาจทำสงครามและผลกระทบทางการเมือง

กฎหมายอำนาจในการทำสงครามของสหรัฐฯ ปี 2523 กำหนดให้ประธานาธิบดีต้องได้รับความเห็นชอบจากสภาคองเกรส หากสั่งการให้ปฏิบัติการทางทหารในพื้นที่ใด ๆ เกินกว่า 60 วัน

ทรัมป์คาดการณ์ว่าศึกสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านจะยุติลงภายใน 4-5 สัปดาห์ แต่ฝ่ายนักวิชาการชี้ว่า ทิศทางการอภิปรายและผลโหวตของร่างญัตติจำกัดอำนาจทางทหารของทรัมป์ ซึ่งมีการเสนอหลายครั้งนับตั้งแต่ปฏิบัติการทางทหารในเวเนซุเอลาเมื่อต้นปี 2569 และในอิหร่านครั้งนี้ จะเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับผู้มีสิทธิ์ออกเสียงชาวอเมริกันในการเลือกตั้งกลางเทอมเดือนพฤศจิกายน 2569

นอกจากนี้ การพิจารณาร่างญัตติดังกล่าวยังถือเป็นการปฏิบัติหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญของสมาชิกสภาคองเกรสในฐานะฝ่ายนิติบัญญัติ ในการตรวจสอบอำนาจของฝ่ายบริหารและป้องกันไม่ให้ผู้นำใช้อำนาจทางทหารทำศึกโดยไม่มีกำหนดสิ้นสุด

ในบริบทของความขัดแย้งล่าสุด มีรายงานยอดเสียชีวิตจากเหตุโจมตีเรือฟริเกตอิหร่านนอกชายฝั่งศรีลังกา 5 วัน และการโจมตีของสหรัฐฯ-อิสราเอลในอิหร่านที่ทำให้มีผู้เสียชีวิต 1,097 คน ขณะที่ผลสำรวจของซีเอ็นเอ็นพบว่า 59% ของคนอเมริกันไม่เห็นด้วยกับการโจมตีอิหร่าน และมีการเตรียมอพยพคนไทยจากอิหร่านกลับประเทศรอบแรกในวันที่ 7 มีนาคมนี้