ปฏิบัติการสังหารผู้นำสูงสุดอิหร่าน 'อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี' โดยสหรัฐฯ-อิสราเอล ส่งผลความไม่แน่นอนทั่วภูมิภาค
ปฏิบัติการร่วมโจมตีของสหรัฐอเมริกาและอิสราเอลเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ตามเวลาท้องถิ่น ได้กลายเป็นข่าวใหญ่สะเทือนโลก หลังนำไปสู่การสังหาร อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน โดย โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ระบุชัดเจนว่าปฏิบัติการครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อกำจัดภัยคุกคามจากอิหร่าน และจะไม่ยุติการโจมตีจนกว่าสาธารณรัฐอิสลามจะล่มสลาย ซึ่งหมายถึงระบอบการปกครองภายใต้การนำของคาเมเนอี
การยืนยันการเสียชีวิตและปฏิกิริยาจากฝ่ายอิหร่าน
แม้สื่อของรัฐบาลอิหร่านจะยืนยันแล้วว่าผู้นำสูงสุดถูกสังหาร แต่มีการประเมินว่าปฏิบัติการโจมตีอาจต้องใช้เวลาอีกหลายสัปดาห์จึงจะสิ้นสุด ด้านกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามอิหร่าน (IRGC) ประกาศว่าจะลงโทษผู้ที่สังหารคาเมเนอีอย่างหนักหน่วง ขณะที่ผู้นำสหรัฐฯ เปิดเผยว่าระบบติดตามและข่าวกรองได้ติดตามความเคลื่อนไหวของคาเมเนอีอย่างใกล้ชิดก่อนเปิดฉากโจมตี ทำให้แกนนำอิหร่านไม่สามารถป้องกันได้
ประวัติและบทบาทของคาเมเนอีในระบอบอิหร่าน
อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี เป็นผู้นำสูงสุดคนที่ 2 ของอิหร่าน นับตั้งแต่การปฏิวัติอิสลามในปี 1979 ที่โค่นล้มราชวงศ์ปาห์ลาวี เขาก้าวขึ้นรับตำแหน่งหลังการเสียชีวิตของ อยาตอลลาห์ รูฮอลลาห์ โคไมนี ในปี 1989 โดยตำแหน่งนี้มีอำนาจสูงสุดในการกำหนดนโยบายสำคัญของประเทศ คาเมเนอีถือเป็นม้ามืดที่ไม่ได้ถูกวางตัวตั้งแต่แรก เนื่องจากไม่ได้เป็นผู้นำศาสนาระดับสูงและเคยดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีมาก่อน แต่ได้ตำแหน่งนี้จากการสนับสนุนของประธานสภาที่ใกล้ชิดกับโคไมนี
ความไม่แน่นอนและคำถามถึงผู้สืบทอดตำแหน่ง
การสังหารคาเมเนอีส่งผลให้เกิดความไม่แน่นอนอย่างมากในอิหร่าน และนำมาสู่คำถามสำคัญว่า ใครจะก้าวขึ้นเป็นผู้นำสูงสุดคนต่อไป ผู้นำสหรัฐฯ ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าว CBS News ว่าเขามีตัวเลือกดีๆ บางคนสำหรับการปกครองอิหร่าน แต่ยังไม่สามารถเปิดเผยได้ในขณะนี้ โดยยืนยันว่ามีบุคคลในใจที่อยู่ในอิหร่านแล้ว อย่างไรก็ตาม ฝ่ายต่อต้านระบอบอิหร่านก่อนหน้านี้ขาดแกนนำที่ชัดเจน ซึ่งเป็นจุดอ่อนสำคัญ
- การก้าวออกมาของ เรซา ปาห์ลาวี โอรสของพระเจ้าชาห์องค์สุดท้าย มักขาดน้ำหนักและเขาใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในสหรัฐฯ พร้อมมีความสัมพันธ์อันดีกับอิสราเอล ซึ่งอาจเป็นเหตุผลที่ทรัมป์ไม่สนับสนุนเขา
- คาเมเนอีได้เตรียมแผนรับมือการเปลี่ยนผ่านอำนาจให้ราบรื่น โดยในปี 2025 มีการประกาศรายชื่อผู้มีสิทธิรับตำแหน่ง 3 คน ซึ่งเป็นนักการศาสนาที่ใกล้ชิดกับเขา แต่ยังไม่ชัดเจนว่าเป็นใครบ้าง
- ตามรัฐธรรมนูญอิหร่าน สภาผู้ชำนัญการประกอบด้วยนักการศาสนาระดับสูง 88 คน จะเป็นผู้เลือกผู้นำสูงสุดคนใหม่หลังการเสียชีวิต ซึ่งอาจเลือกบุคคลนอกเหนือจากรายชื่อที่ประกาศ
ทิศทางอนาคตและอิทธิพลของกองกำลัง IRGC
สื่อทางการอิหร่านรายงานโดยอ้างที่ปรึกษาของคาเมเนอีว่า ประธานาธิบดี มาซูด เปเซชเคียน และเจ้าหน้าที่ระดับสูงอีก 2 คน จะเป็นผู้นำในช่วงการเปลี่ยนผ่านหลังการเสียชีวิตของผู้นำสูงสุด นักวิเคราะห์หลายคนคาดการณ์ว่าการเสียชีวิตของคาเมเนอีอาจเปิดทางให้ IRGC ก้าวเข้ามามีอำนาจมากขึ้น ขณะที่ทรัมป์และผู้นำอิสราเอลสนับสนุนให้ชาวอิหร่านลุกฮือขึ้นยึดประเทศคืนหลังการโจมตีสิ้นสุดลง
