กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอีเอส) เตรียมเสนอร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยการกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ (AI) ต่อคณะรัฐมนตรีภายในปี 2567 โดยมีเป้าหมายเพื่อควบคุมการพัฒนาและการใช้งาน AI ในประเทศไทยให้มีความปลอดภัย โปร่งใส และเป็นไปตามหลักจริยธรรม
รายละเอียดร่างกฎหมาย AI
นายชัยวุฒิ ธนาคมานุสรณ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เปิดเผยว่า ร่างกฎหมายดังกล่าวจะครอบคลุมทั้งการพัฒนา การให้บริการ และการใช้งาน AI ในทุกภาคส่วน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง AI ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น ระบบที่ใช้ในการตัดสินใจที่มีผลกระทบต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน ระบบที่ใช้ในกระบวนการยุติธรรม หรือระบบที่ใช้ในบริการสาธารณสุข
ร่างกฎหมายกำหนดให้ผู้พัฒนาและผู้ให้บริการ AI ต้องดำเนินการตามมาตรการต่างๆ เช่น การประเมินความเสี่ยง การจัดทำเอกสารข้อมูลทางเทคนิค การเก็บบันทึกข้อมูล การตรวจสอบและทบทวนระบบอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงการเปิดเผยข้อมูลให้ผู้ใช้งานทราบถึงการทำงานของ AI และข้อจำกัดต่างๆ
หลักการสำคัญของร่างกฎหมาย
หลักการสำคัญของร่างกฎหมาย AI ประกอบด้วย 5 ด้านหลัก ได้แก่ 1) ความเป็นมนุษย์และธรรมาภิบาล 2) ความโปร่งใสและการอธิบายได้ 3) ความปลอดภัยและความมั่นคง 4) ความรับผิดชอบและความรับผิดชอบต่อความเสียหาย และ 5) การเคารพสิทธิส่วนบุคคลและความเป็นส่วนตัว
นอกจากนี้ ร่างกฎหมายยังกำหนดให้มีคณะกรรมการกำกับดูแล AI แห่งชาติ ทำหน้าที่กำหนดนโยบาย มาตรฐาน และแนวปฏิบัติที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการพิจารณาอนุญาตและติดตามการดำเนินงานของผู้ประกอบการ AI
การบังคับใช้และบทลงโทษ
สำหรับการบังคับใช้กฎหมาย จะมีผลบังคับใช้หลังจากประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นเวลา 180 วัน โดยผู้ที่ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดจะต้องรับโทษทางปกครองและทางอาญา ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของความเสียหายที่เกิดขึ้น
นายชัยวุฒิกล่าวว่า “ร่างกฎหมายนี้เป็นก้าวสำคัญของประเทศไทยในการสร้างความเชื่อมั่นและความปลอดภัยในการใช้เทคโนโลยี AI ซึ่งกำลังมีบทบาทมากขึ้นในชีวิตประจำวันของประชาชน”
การมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ
กระทรวงดีอีเอสได้เปิดรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน นักวิชาการ และภาคประชาชน เพื่อให้ร่างกฎหมายมีความสมบูรณ์และตอบโจทย์การใช้งานจริง โดยคาดว่าจะสามารถเสนอร่างกฎหมายเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรีได้ภายในปลายปี 2567
การออกกฎหมาย AI นี้เป็นส่วนหนึ่งของแผนยุทธศาสตร์ชาติด้านดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ที่มุ่งเน้นการพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างยั่งยืนและปลอดภัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่ AI มีการพัฒนาและใช้งานอย่างแพร่หลายทั่วโลก
