ปี 2569 กับ 3 คืนพิเศษของดวงจันทร์ ปรากฏการณ์สวรรค์ตรงวันสำคัญ
สำหรับผู้ที่หลงใหลในความงามของท้องฟ้า ปี 2569 ถือเป็นปีที่พลาดไม่ได้อย่างยิ่ง เพราะดวงจันทร์จะปรากฏตัวในจังหวะพิเศษตรงกับวันสำคัญถึง 3 ครั้ง ได้แก่ วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา และวันคริสต์มาสอีฟ สร้างโอกาสทองให้คนไทยได้เงยหน้ามองฟ้าและสัมผัสความอัศจรรย์ของธรรมชาติไปพร้อมกัน
วันมาฆบูชา 3 มีนาคม 2569 - จันทรุปราคาเต็มดวงสีแดงอิฐ
ในค่ำคืนวันที่ 3 มีนาคม 2569 ซึ่งตรงกับวันมาฆบูชา จะเกิดปรากฏการณ์จันทรุปราคาเต็มดวง (Total Lunar Eclipse) ตั้งแต่เวลาประมาณ 15.44 น. ถึง 21.23 น. ตามเวลาประเทศไทย โดยในประเทศไทยจะเริ่มสังเกตเห็นได้ตั้งแต่ดวงจันทร์โผล่พ้นขอบฟ้าทางทิศตะวันออก เวลาประมาณ 18.23 น. เป็นต้นไป ซึ่งตรงกับช่วงที่กำลังเกิดคราสเต็มดวงพอดี จึงจะเห็นดวงจันทร์เต็มดวงปรากฏเป็นสีแดงอิฐตั้งแต่ขึ้นจากขอบฟ้า จนถึงเวลาประมาณ 19.02 น. รวมเวลา 39 นาที หลังจากนั้นจะเปลี่ยนเป็นจันทรุปราคาบางส่วนและเงามัวตามลำดับจนสิ้นสุดปรากฏการณ์
ปรากฏการณ์นี้สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าทั่วประเทศไทย และยังสังเกตได้ในหลายพื้นที่ทั่วโลก เช่น ตะวันออกของยุโรป เอเชีย ออสเตรเลีย อเมริกาเหนือ อเมริกาใต้ มหาสมุทรแปซิฟิก มหาสมุทรแอตแลนติก มหาสมุทรอินเดีย ขั้วโลกเหนือ และขั้วโลกใต้ โดยจันทรุปราคาเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดขึ้นจากดวงจันทร์โคจรรอบโลก แต่เนื่องจากระนาบวงโคจรเอียงทำมุมประมาณ 5 องศา ทำให้ไม่เกิดทุกเดือน โดยเฉลี่ยแล้วจะเกิดขึ้นอย่างน้อย 2 ครั้งต่อปี
วันวิสาขบูชา 31 พฤษภาคม 2569 - ไมโครบลูมูน ดวงจันทร์ไกลโลกที่สุด
คืนวันวิสาขบูชาปีนี้มีความพิเศษไม่แพ้กัน เพราะตรงกับดวงจันทร์เต็มดวงที่อยู่ไกลโลกที่สุดในรอบปี ทำให้ดวงจันทร์เต็มดวงมีขนาดปรากฏเล็กกว่าปกติเล็กน้อย ที่น่าสนใจคือ ดวงจันทร์เต็มดวงครั้งนี้ยังเป็นดวงจันทร์เต็มดวงครั้งที่สองของเดือน หรือที่เรียกว่า บลูมูน (Blue Moon) ซึ่งเกิดขึ้นไม่บ่อยนัก จึงเรียกอีกอย่างว่า ไมโครบลูมูน (Micro Blue Moon) โดยครั้งล่าสุดที่เกิดไมโครบลูมูนคือเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2563 หรือเกือบ 6 ปีที่แล้ว
วันคริสต์มาสอีฟ 24 ธันวาคม 2569 - ซูเปอร์ฟูลมูน ดวงจันทร์ใกล้โลกที่สุด
ในคืนก่อนวันคริสต์มาสปีนี้ ท้องฟ้าจะประดับด้วยดวงจันทร์เต็มดวงใกล้โลกที่สุดในรอบปี หรือที่เรียกว่า ซูเปอร์ฟูลมูน (Super Full Moon) ซึ่งดวงจันทร์เต็มดวงจะมีขนาดปรากฏใหญ่กว่าปกติเล็กน้อย นับเป็นโอกาสดีสำหรับการถ่ายภาพ moon illusion หรือภาพเปรียบเทียบขนาดดวงจันทร์กับวัตถุบริเวณขอบฟ้า เพื่อให้ได้ภาพดวงจันทร์ที่ดูใหญ่ยักษ์ เมื่อตรงกับคริสต์มาสอีฟพอดี อาจทำให้หลายคนได้ไอเดียถ่ายภาพหรือเฉลิมฉลองเทศกาลใต้แสงจันทร์อย่างโรแมนติก
ทำไมปรากฏการณ์ดวงจันทร์จึงตรงกับวันสำคัญบ่อย?
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สดร. อธิบายว่า วันสำคัญทางศาสนาพุทธ เช่น วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา และวันอาสาฬหบูชา กำหนดโดยวันขึ้น 15 ค่ำ หรือวันที่ดวงจันทร์เต็มดวง ตามปฏิทินจันทรคติ ดังนั้นปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องกับดวงจันทร์เต็มดวงต่าง ๆ จึงมีโอกาสเกิดขึ้นตรงกับวันสำคัญเหล่านั้นเป็นประจำ ส่วนวันคริสต์มาสอีฟนั้นเป็นวันสำคัญของศาสนาคริสต์ที่อ้างอิงตามปฏิทินสุริยคติ ไม่ได้อ้างอิงตำแหน่งดวงจันทร์ แต่ปี 2569 กลับมีความพิเศษเนื่องจากตรงกับคืนที่ดวงจันทร์เต็มดวงใกล้โลกที่สุดในรอบปีพอดี
ปรากฏการณ์ดาราศาสตร์เดือนมีนาคม 2569
นอกจากปรากฏการณ์ใหญ่ข้างต้น ในเดือนมีนาคม 2569 ยังมีปรากฏการณ์ดาราศาสตร์อื่น ๆ ที่น่าสนใจ ดังนี้
- 6 มีนาคม: ดาวสไปกาเคียงดวงจันทร์ (ทิศตะวันออก) เวลา 21.15 น. - รุ่งเช้า
- 20 มีนาคม: ดาวศุกร์เคียงดวงจันทร์ (ทิศตะวันตก) ตั้งแต่ดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้า - 19.15 น.
- 23 มีนาคม: กระจุกดาวลูกไก่เคียงดวงจันทร์ (ทิศตะวันตก) ตั้งแต่ดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้า - 22.00 น.
- 26 มีนาคม: ดาวพฤหัสบดีเคียงดวงจันทร์ (ทิศตะวันตก) ตั้งแต่ดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้า - เที่ยงคืน
- 30 มีนาคม: ดาวเรกูลัสเคียงดวงจันทร์ (ทิศตะวันตก) เวลา 02.50 - 03.30 น. (ช่วงเช้ามืด)
ข้อมูลอ้างอิงจากสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สดร. เตรียมตัวรอชมความงามของท้องฟ้าในปีแห่งดวงจันทร์นี้กันได้เลย
