หลายคนคงเคยประสบปัญหาตื่นนอนขึ้นมาแล้วรู้สึกระบมที่ต้นคอ หันซ้ายหันขวาก็เจ็บแปลบจนแทบขยับศีรษะไม่ได้ อาการนี้เรียกกันทั่วไปว่า "นอนตกหมอน" ซึ่งในทางการแพทย์อธิบายว่า คืออาการกล้ามเนื้อคออักเสบเฉียบพลัน (Acute Stiff Neck) มักเกิดจากการนอนในท่าที่ผิดสุขลักษณะเป็นเวลานาน หรือการเลือกใช้หมอนที่ไม่พอดีกับสรีระ ทำให้กล้ามเนื้อบริเวณคอและบ่าเกร็งตัวจนเกิดการบาดเจ็บ
3 ขั้นตอนปฐมพยาบาลเมื่อนอนตกหมอน คอเคล็ด
เมื่อมีอาการตกหมอน สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงมากที่สุดคือการพยายามดัด คลึง หรือบีบนวดคออย่างรุนแรง เพราะอาจกระตุ้นให้เกิดการอักเสบเพิ่มขึ้น โดยสถาบันการแพทย์และผู้เชี่ยวชาญด้านกายภาพบำบัดแนะนำให้ปฏิบัติตามขั้นตอนดังนี้
1. ประคบเย็นสลับประคบร้อนให้ถูกเวลา
ช่วง 24–48 ชั่วโมงแรก (ระยะอักเสบเฉียบพลัน): ให้ใช้เจลเย็นหรือผ้าห่อก้อนน้ำแข็งประคบบริเวณที่ปวดประมาณ 15–20 นาที วันละ 2–3 ครั้ง ความเย็นจะช่วยลดอาการบวมและระงับความเจ็บปวด
หลังจาก 48 ชั่วโมงผ่านไป: หากอาการบวมลดลงแต่ยังรู้สึกตึงและขยับคอได้ไม่สุด ให้เปลี่ยนมาใช้กระเป๋าน้ำร้อนหรือผ้าชุบน้ำอุ่นประคบ เพื่อช่วยให้หลอดเลือดขยายตัว กระตุ้นการไหลเวียนโลหิต และคลายกล้ามเนื้อที่หดเกร็ง
2. ยืดเหยียดกล้ามเนื้อคออย่างเบามือ
ค่อยๆ เอียงศีรษะไปด้านตรงข้ามกับข้างที่ปวด (เช่น หากปวดคอด้านขวา ให้เอียงศีรษะไปทางซ้าย) จากนั้นใช้มือซ้ายช่วยกดศีรษะลงเบาๆ จนรู้สึกตึงบริเวณกล้ามเนื้อคอด้านขวา ค้างไว้ 10–15 วินาทีแล้วปล่อย ทำซ้ำ 3–5 ครั้ง โดยต้องทำอย่างนุ่มนวลและไม่ฝืนจนรู้สึกเจ็บแปลบ
3. ปรับพฤติกรรมและงดพฤติกรรมเสี่ยง
ในระหว่างที่ยังมีอาการปวด ควรงดการนั่งก้มหน้าเล่นสมาร์ทโฟน หลีกเลี่ยงการสะพายกระเป๋าหนักข้างเดียว และควรเลือกใช้หมอนหนุนที่มีความนุ่มและระดับความสูงที่รองรับส่วนโค้งของกระดูกสันหลังส่วนคอได้อย่างพอดีในขณะนอนหงายและนอนตะแคง
เฉลยความเชื่อโบราณ เอาหมอนไปตากแดด ช่วยแก้ "นอนตกหมอน" ได้จริงหรือ?
หลายคนอาจเคยได้ยินผู้ใหญ่บอกต่อกันมาว่า หากตื่นมาแล้วนอนตกหมอน ให้รีบนำหมอนใบที่นอนไปตากแดดทันที แล้วอาการปวดคอจะหายไป ซึ่งแท้จริงแล้วเรื่องนี้มีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์รองรับ ข้อเท็จจริงทางการแพทย์และสุขอนามัยระบุว่า การนำหมอนไปตากแดด ไม่ได้มีสรรพคุณโดยตรงในการรักษาอาการกล้ามเนื้ออักเสบหรือแก้อาการปวดคอ อาการปวดคอที่ค่อยๆ ดีขึ้นหลังจากนำหมอนไปตากแดดนั้น เป็นผลมาจากการที่กล้ามเนื้อคอได้เริ่มเคลื่อนไหวและฟื้นฟูตัวเองตามธรรมชาติเมื่อเวลาผ่านไปในระหว่างวัน
อย่างไรก็ดี ความเชื่อนี้ถือเป็นกุศโลบายที่ดีเยี่ยมของคนโบราณในแง่ของ "สุขอนามัยเครื่องนอน" เนื่องจากแสงแดดและความร้อนรังสี UV มีคุณสมบัติช่วยลดความชื้นสะสมในหมอน ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา และลดการสะสมของไรฝุ่น ซึ่งเป็นหนึ่งในตัวการที่ทำให้เกิดภูมิแพ้ การนำหมอนไปตากแดดจึงช่วยให้หมอนสะอาด ฟูกระชับ และรองรับสรีระขณะนอนหลับได้ดีขึ้น ส่งผลทางอ้อมให้ลดโอกาสการเกิดอาการนอนตกหมอนซ้ำในอนาคต
สัญญาณเตือนที่ต้องไปพบแพทย์
โดยทั่วไป อาการนอนตกหมอนจะค่อยๆ บรรเทาลงและหายสนิทภายใน 2–3 วัน แต่หากพบสัญญาณเตือนเหล่านี้ ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด
- อาการปวดคอรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หรือไม่ดีขึ้นเลยหลังจากผ่านไป 1 สัปดาห์
- มีอาการปวดร้าวลามลงไปที่บริเวณหัวไหล่ สะบัก หรือแขน
- มีอาการชา แขนขาอ่อนแรง หรือควบคุมนิ้วมือได้ลำบาก ซึ่งอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคหมอนรองกระดูกคอกดทับเส้นประสาท
อาการนอนตกหมอนเกิดจากกล้ามเนื้อคออักเสบเฉียบพลัน สามารถบรรเทาได้ด้วยการประคบเย็นในระยะแรก สลับกับการประคบร้อน และการยืดเหยียดอย่างเบามือ ส่วนความเชื่อเรื่องการนำหมอนไปตากแดดนั้น แม้จะไม่ได้ช่วยรักษาอาการปวดคอโดยตรงตามหลักการแพทย์ แต่ถือเป็นกุศโลบายที่ดีในการฆ่าเชื้อโรคและลดไรฝุ่น ซึ่งช่วยส่งเสริมสุขอนามัยที่ดีในการนอนหลับอย่างยั่งยืน
