บัญชี BNPL หรือที่รู้จักกันในชื่อ "ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง" กำลังกลายเป็นระเบิดเวลาทางการเงินสำหรับคนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะกลุ่มเจน Z และเจน Y ที่มีอายุระหว่าง 20-35 ปี ซึ่งเป็นกลุ่มที่ก่อหนี้ประเภทนี้มากที่สุด และมีหนี้เสียสูงถึง 27% ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุว่า BNPL เติบโตเฉลี่ยสูงถึง 99.9% ต่อปี ขณะที่สินเชื่อ BNPL ขยายตัว 38% ต่อปี หรือประมาณ 18,000 ล้านบาท
BNPL คืออะไร
BNPL ย่อมาจาก Buy Now Pay Later เป็นบริการสินเชื่อระยะสั้นที่อนุญาตให้ผู้บริโภคซื้อสินค้าหรือบริการก่อน แล้วค่อยแบ่งชำระเป็นงวดๆ โดยส่วนใหญ่ไม่มีดอกเบี้ยหากชำระคืนตามกำหนด บริการนี้ได้รับความนิยมในกลุ่มคนรุ่นใหม่เนื่องจากความสะดวกและรวดเร็วในการสมัคร แตกต่างจากบัตรเครดิตที่ต้องใช้เอกสารมากกว่า
พฤติกรรมการใช้ BNPL ของคนรุ่นใหม่
คนรุ่นใหม่ใช้ BNPL ในการซื้อสินค้าหลากหลายประเภท ตั้งแต่ของราคาหลักร้อยอย่างชานมไข่มุกหรือข้าวมันไก่ ไปจนถึงสินค้าราคาสูงอย่างโทรศัพท์มือถือและรองเท้า การซื้อแต่ละครั้งจะทำสัญญาแยกกัน ทำให้เกิดหนี้หลายรายการที่อาจสะสมจนกลายเป็นภาระใหญ่
ความเสี่ยงและผลกระทบ
แม้ BNPL จะช่วยบริหารสภาพคล่อง แต่ก็มีความเสี่ยงหากผู้ใช้ขาดวินัยทางการเงิน การชำระล่าช้าหรือผิดนัดอาจทำให้ถูกเรียกเก็บค่าปรับและดอกเบี้ยสูงถึง 15-25% ต่อปี รวมถึงค่าใช้จ่ายในการติดตามทวงถามหนี้ นอกจากนี้ การใช้ BNPL บ่อยครั้งอาจกระตุ้นให้เกิดการใช้จ่ายหุนหันพลันแล่นและสร้างนิสัยการเงินที่ไม่ดีในระยะยาว
มาตรการกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย
นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย ประกาศเตรียมออกมาตรการกำกับดูแล BNPL ผ่านกฎหมาย 4 ฉบับภายในสิ้นปี 2569 โดยจะกำหนดอายุขั้นต่ำของผู้ใช้บริการ ประเภทสินค้า มูลค่าสินค้าขั้นต่ำ และเพดานดอกเบี้ยสูงสุด เพื่อป้องกันการบริโภคที่ฟุ่มเฟือยและหนี้ครัวเรือนที่สูงขึ้น
เทคนิคการใช้ BNPL อย่างชาญฉลาด
เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาหนี้สะสม ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้วางแผนงบประมาณอย่างชัดเจน เช่น จำกัดการใช้จ่ายไม่เกิน 20-30% ของรายได้ต่อเดือน ประเมินความจำเป็นของสินค้า ตั้งระบบแจ้งเตือนวันชำระ อ่านเงื่อนไขให้ละเอียด และหลีกเลี่ยงการใช้บริการจากหลายแพลตฟอร์มพร้อมกัน
BNPL ไม่ใช่สิ่งเลวร้ายเสมอไป หากใช้อย่างมีวินัยก็สามารถช่วยให้เข้าถึงสินค้าและบริการที่จำเป็นได้ แต่หากขาดการควบคุม "หนี้ก้อนเล็กจำนวนมาก" อาจกลายเป็น "หนี้ครัวเรือนก้อนใหญ่" ที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยในระยะยาว
