โรค NCDs หรือโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง กำลังเป็นปัญหาสาธารณสุขหลักที่เกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตและการกินอาหาร อ. ดร.พญ. อัญญพร สิจึยะ สุทัศน์วรวุฒิ จากภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล เปิดเผยว่าบริบทด้านสุขภาพของสังคมเปลี่ยนแปลงไปจากอดีตอย่างมาก ในอดีตไทยเผชิญปัญหาโรคติดต่อ เช่น ไข้หวัดใหญ่ แต่ปัจจุบันกลับกลายเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่มีสาเหตุจากพฤติกรรมสุขภาพและวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป เช่น การรับประทานอาหารตะวันตก การขาดการออกกำลังกาย ส่งผลให้น้ำหนักเกินและโรคเรื้อรังตามมา
3 โรค NCDs ยอดฮิตที่คนไทยเป็นมากที่สุด
โรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่พบบ่อยในคนไทยมี 3 โรคหลัก ได้แก่ โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน และโรคไขมันในเลือดสูง แต่ละโรคมีแนวทางการรักษาและวิธีป้องกันที่แตกต่างกัน
1. โรคความดันโลหิตสูง
โรคความดันโลหิตสูงมักเกิดเมื่ออายุมากขึ้น ทำให้หลอดเลือดแข็งตัว ประกอบกับพฤติกรรมกินเค็ม น้ำหนักเกิน ขาดออกกำลังกาย และเครียดสะสม อาการในระยะแรกมักไม่แสดง จึงต้องวัดความดันทุกครั้งที่ตรวจสุขภาพ ค่าปกติตัวบนไม่เกิน 140 ตัวล่างไม่เกิน 90 มิลลิเมตรปรอท หากปล่อยให้สูงวิกฤตอาจมีอาการปวดศีรษะรุนแรง หน้ามืด วิงเวียน หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนต่อหัวใจและไต
แนวทางการรักษา: ในผู้ป่วยอายุน้อย แพทย์จะตรวจหาสาเหตุเชิงลึก เช่น โรคหัวใจ โรคไต ไทรอยด์เป็นพิษ หรือความผิดปกติของหลอดเลือด ในผู้สูงอายุที่ไม่มีโรคร่วม แพทย์จะประเมินความรุนแรง หากความดันสูงไม่มากจะแนะนำปรับพฤติกรรมก่อน เช่น ลดน้ำหนัก ออกกำลังกาย ลดเค็ม ลดเครียด หากไม่ดีขึ้นหรือมีความเสี่ยงสูง แพทย์จะให้ยาลดความดัน
วิธีป้องกัน: รักษาน้ำหนักตัวให้มาตรฐาน ลดอาหารรสเค็ม ผ่อนคลายความเครียด ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และตรวจสุขภาพประจำปีอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
2. โรคเบาหวาน
โรคเบาหวานคือภาวะที่ร่างกายมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ เกิดจากความผิดปกติของฮอร์โมนอินซูลิน โดยชนิดที่พบบ่อยคือเบาหวานชนิดที่ 2 ซึ่งมีสาเหตุจากภาวะดื้ออินซูลิน อาการในระยะแรกส่วนใหญ่ไม่แสดง แต่ถ้าน้ำตาลสูงมากจะเริ่มมีน้ำหนักลดทั้งที่กินมาก หิวน้ำบ่อย ปัสสาวะบ่อย อ่อนเพลีย
แนวทางการรักษา: หากน้ำตาลไม่สูงมาก แพทย์แนะนำควบคุมอาหารหวานและออกกำลังกาย หากสูงเกินเกณฑ์ต้องใช้ยากิน และในกลุ่มที่ไม่สามารถใช้ยากินได้หรือควบคุมไม่ได้ แพทย์อาจพิจารณายาฉีดอินซูลิน หรือยากลุ่ม GLP1 ที่ช่วยควบคุมน้ำหนักร่วมด้วย
วิธีป้องกัน: หลีกเลี่ยงและลดการกินหวาน เช่น น้ำอัดลม ขนมหวาน อาหารประเภทแป้ง ควบคุมน้ำหนักให้เหมาะสม และออกกำลังกายสม่ำเสมอ
3. โรคไขมันในเลือดสูง
เป็นภาวะที่ร่างกายมีไขมันในเลือดสูงเกินเกณฑ์ เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อโรคหลอดเลือดหัวใจและสมอง อาการส่วนใหญ่ไม่มีเตือน ตรวจพบได้จากการเจาะเลือดเท่านั้น
แนวทางการรักษา: หากไขมันไม่สูงมากและไม่มีความเสี่ยงโรคหลอดเลือด แพทย์เน้นควบคุมอาหารและออกกำลังกาย หากสูงมากหรือมีความเสี่ยง แพทย์จะให้ยาลดไขมัน
วิธีป้องกัน: ควบคุมอาหารที่มีไขมันสูง ติดมัน ของทอด ของมัน เปลี่ยนวิธีปรุงเป็นต้มหรือนึ่ง ออกกำลังกายสม่ำเสมอเพื่อกระตุ้นการเผาผลาญ
ตรวจสุขภาพประจำปี กุญแจสำคัญหนีห่างภัยเงียบ NCDs
เนื่องจากโรค NCDs ส่วนใหญ่ไม่แสดงอาการในระยะเริ่มต้น การละเลยไม่ดูแลตัวเองอาจทำให้โรคลุกลาม การตรวจสุขภาพประจำปีจึงสำคัญช่วยให้ตรวจพบความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือไขมันในเลือดสูงที่ซ่อนอยู่ได้เร็วขึ้น หากตรวจพบควรรีบเข้ารับการรักษาและปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างต่อเนื่อง เพื่อลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง เช่น โรคหลอดเลือดสมองตีบหรือแตก เริ่มต้นเปลี่ยนพฤติกรรมการกินและออกกำลังกายตั้งแต่วันนี้ เพื่อสุขภาพที่ดีในระยะยาว
