สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ออกมาชี้แจงกรณีที่มีการตั้งคำถามถึงประสิทธิภาพของชุดตรวจ Antigen Test Kit (ATK) ที่หมดอายุแล้วว่า ยังคงสามารถใช้งานได้หรือไม่ โดย อย. ย้ำว่าชุดตรวจที่หมดอายุอาจให้ผลลัพธ์ที่ไม่ถูกต้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการให้ผลลบปลอม ซึ่งอาจทำให้ผู้ใช้เข้าใจผิดว่าตนเองไม่ติดเชื้อ และนำไปสู่การแพร่กระจายเชื้อโดยไม่รู้ตัว
ชุดตรวจ ATK หมดอายุ เสี่ยงผลลบปลอม
ตามที่ อย. ได้ให้ข้อมูลไว้ ชุดตรวจ ATK ที่หมดอายุแล้ว อาจมีประสิทธิภาพในการตรวจลดลง เนื่องจากส่วนประกอบทางเคมีบนแผ่นตรวจเสื่อมสภาพลงตามกาลเวลา ทำให้ความสามารถในการจับกับโปรตีนของไวรัสลดลง ส่งผลให้โอกาสเกิดผลลบปลอมเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในผู้ที่มีปริมาณไวรัสต่ำ เช่น ในระยะเริ่มต้นของการติดเชื้อ หรือในผู้ที่ไม่มีอาการ
นอกจากนี้ การเก็บรักษาชุดตรวจที่ไม่ถูกต้อง เช่น การเก็บในที่ที่มีอุณหภูมิสูงหรือความชื้นสูง ก็สามารถเร่งให้ชุดตรวจเสื่อมคุณภาพเร็วยิ่งขึ้น แม้ว่าจะยังไม่หมดอายุก็ตาม ดังนั้น อย. แนะนำให้ผู้ใช้ตรวจสอบวันหมดอายุที่ระบุบนซองบรรจุภัณฑ์ และปฏิบัติตามคำแนะนำในการเก็บรักษาอย่างเคร่งครัด
ข้อมูลจาก อย. ย้ำชัด ห้ามใช้ ATK หมดอายุ
นายแพทย์วิทิต สันติเสพสุข รองเลขาธิการ อย. กล่าวว่า “ชุดตรวจ ATK ที่หมดอายุแล้ว ไม่ควรนำมาใช้เพราะอาจให้ผลลัพธ์ที่ไม่ถูกต้อง ซึ่งเป็นอันตรายต่อทั้งตัวผู้ใช้และบุคคลรอบข้าง หากจำเป็นต้องตรวจควรใช้ชุดตรวจที่ยังไม่หมดอายุเท่านั้น” นอกจากนี้ อย. ยังได้เตือนถึงการซื้อชุดตรวจ ATK ที่ลดราคาอย่างมาก เนื่องจากอาจเป็นสินค้าที่ใกล้หมดอายุหรือหมดอายุแล้ว และขอให้ผู้บริโภคตรวจสอบวันผลิตและวันหมดอายุก่อนตัดสินใจซื้อ
สำหรับผู้ที่กังวลเรื่องค่าใช้จ่าย อย. แนะนำให้ตรวจสอบกับหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ เนื่องจากหลายพื้นที่มีการแจกจ่ายชุดตรวจ ATK ฟรี หรือมีโครงการให้บริการตรวจฟรีแก่ประชาชน
วิธีตรวจสอบความถูกต้องของชุดตรวจ ATK
อย. ยังแนะนำให้ผู้บริโภคตรวจสอบเลขที่ใบอนุญาตของชุดตรวจ ATK บนเว็บไซต์ของ อย. ก่อนการใช้งาน เพื่อให้แน่ใจว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองและผ่านการประเมินคุณภาพแล้ว โดยชุดตรวจที่ได้มาตรฐานควรมีเลข อย. กำกับไว้อย่างชัดเจน
นอกจากนี้ การอ่านผลตรวจควรทำตามระยะเวลาที่กำหนดในคู่มือการใช้งาน หากอ่านผลเร็วหรือช้าเกินไปอาจทำให้ผลคลาดเคลื่อนได้ หากผลตรวจเป็นบวก ควรแยกตัวและยืนยันผลด้วยวิธี RT-PCR ที่สถานพยาบาลเพื่อความแม่นยำ
ข้อควรระวังในการใช้ชุดตรวจ ATK
- ตรวจสอบวันหมดอายุก่อนใช้ทุกครั้ง
- เก็บรักษาชุดตรวจในที่แห้งและอุณหภูมิห้อง หลีกเลี่ยงแสงแดดโดยตรง
- ปฏิบัติตามขั้นตอนการตรวจในคู่มืออย่างเคร่งครัด
- อ่านผลภายในเวลาที่กำหนด
- หากผลเป็นบวก ให้แยกตัวและยืนยันผลที่โรงพยาบาล
การตรวจ ATK ยังคงเป็นเครื่องมือสำคัญในการควบคุมการแพร่ระบาดของโควิด-19 แต่การใช้งานอย่างถูกต้องและเหมาะสมเป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้การตรวจมีประสิทธิภาพสูงสุด อย. ย้ำว่าควรใช้ชุดตรวจที่ยังไม่หมดอายุเท่านั้น และควรตรวจสอบคุณภาพของผลิตภัณฑ์ก่อนใช้งานทุกครั้ง
