สสส. ห่วงสุขภาพปอดคนไทย ชวน ‘งดบุหรี่มวน’ ไม่เริ่มบุหรี่ไฟฟ้า
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ประเทศไทยสามารถลดจำนวนผู้สูบบุหรี่แบบมวนได้อย่างต่อเนื่อง แต่วันนี้สถานการณ์จำนวนผู้สูบกำลัง ‘เปลี่ยนไป’ หลังการเข้ามาและแพร่กระจายของบุหรี่ไฟฟ้า
บุหรี่ไฟฟ้าเปลี่ยนภาพรวมการสูบของสังคมไทย
การเข้ามาของบุหรี่ไฟฟ้าใน พ.ศ. 2564 ไม่ได้แค่ชะลอตัวเลขการลดลงของจำนวนผู้สูบบุหรี่มวน แต่ยังเปลี่ยนภาพรวมการสูบของสังคมไทยโดยทำให้จำนวนผู้สูบรวมเพิ่มสูงขึ้นในระยะเวลาสั้นๆ บุหรี่ไฟฟ้าเป็นสินค้ายาสูบที่ได้สร้างและเพิ่ม ‘ผู้สูบหน้าใหม่’ สู่สังคมไทย โดยเฉพาะในกลุ่มสตรี กลุ่มเยาวชน และคนรุ่นใหม่ ได้เข้าสู่วงจรการสูบมากขึ้น เร็วขึ้น
ตามตัวเลขสถิติที่ปรากฏของโครงการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยพบว่า บุหรี่ไฟฟ้ากำลังระบาด และทำร้ายปอดเยาวชนคนรุ่นใหม่และผู้หญิง จากข้อมูลสำรวจล่าสุดจำนวนผู้ใช้บุหรี่ไฟฟ้าในประเทศไทยพุ่งจาก ‘หลักหมื่น’ กลายเป็นกว่า 1.6 ล้านคนในปี 2568 ในช่วงระยะเวลาเพียงสั้นๆ
ความน่ากังวลคือ คนจำนวนมากไม่เคยสัมผัสหรือสูบบุหรี่มวนมาก่อน เริ่มต้นจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้า ด้วยปัจจัยทั้งด้านการตลาด และความเข้าใจผิดในตัวผลิตภัณฑ์และผลกระทบต่อสุขภาพ ผลักดันให้กลุ่มเพศหญิง กลุ่มอายุต่ำกว่า 20 ปี รวมถึงกลุ่มอายุต่ำกว่า 40 ปี มีตัวเลขจำนวนผู้ใช้สูบสูงเมื่อเปรียบเทียบกับผลิตภัณฑ์บุหรี่มวน
ปัจจัยการเพิ่มขึ้นหลัก
- ‘บุหรี่ไฟฟ้า ภาพลักษณ์ดูไม่เหมือนบุหรี่ ดูดี ดูเป็นของไลฟ์สไตล์ ของเล่น’
- ‘มันไม่เหม็น เบาๆ ใสๆ น่าจะอันตรายน้อยกว่า’
แต่ความจริงคือ…ไม่ใช่แบบนั้น เห็นใส ๆ เบา ๆ แต่กำลังทำร้ายปอดโดยไม่รู้ตัว ไอน้ำจากบุหรี่ไฟฟ้าไม่ได้มีแค่น้ำหรือกลิ่นหอม แต่มันเต็มไปด้วยสารเคมีอันตราย ที่เข้าสู่ทางปอดโดยตรงและกำลังทำร้ายปอดของคนไทยอย่างเงียบ ๆ
สารเคมีอันตราย + สารโลหะหนัก: อันตรายต่อปอดที่มองไม่เห็น
ในไอน้ำของบุหรี่ไฟฟ้ายังพบสารเคมีอันตราย และสารกลุ่มโลหะหนัก ที่มีฤทธิ์ต่อการอักเสบ และก่อมะเร็ง เช่น โพรไพลีนไกลคอล ไดอะซิทิล สารหนู สารกลุ่มโลหะหนัก อาทิ ตะกั่ว นิเกิล แคดเมียม แมงกานีส โครเมียม ปรอท โคบอลต์ ฯลฯ และสารเคมีอันตรายอื่น ๆ
สารเหล่านี้ทำร้ายปอดเสียหายได้อย่างไร?
เมื่อสูดดมเข้าปอด จากกลิ่นที่คิดว่าไม่เหม็น สารเคมีจะสะสมในร่างกาย ก่อให้เกิดการอักเสบโดยไม่ทันตัว กระตุ้นการอักเสบเฉียบเนื้อเยื่อปอด สู่การอักเสบรุนแรง เพิ่มความเสี่ยงต่อ ‘โรคปอดอักเสบเรื้อรังจากบุหรี่ไฟฟ้า หรือที่เราเรียกว่า EVALI’ เมื่อสารเคมีอันตรายสะสมและเกิดการอักเสบซ้ำ และไม่หาย ก็จะเพิ่มความเสี่ยงต่อ ‘มะเร็งปอด’
สรุปปัญหาที่แท้จริงคือ ‘ความเข้าใจผิด’
สิ่งที่ทำให้บุหรี่ไฟฟ้าอันตรายยิ่งขึ้นคือ ‘หลายคนคิดว่ามันอันตรายน้อย ไม่อันตราย’ และนั่นคือเหตุผลที่คนรุ่นใหม่จำนวนมาก เริ่มสูบ…โดยไม่รู้ว่ากำลังเอาปอดตัวเองไปเสี่ยง
วันงดสูบบุหรี่โลก: โอกาสเริ่มต้นใหม่
ในวันที่ 31 พฤษภาคม-วันงดสูบบุหรี่โลก บุหรี่ไฟฟ้าอันตรายต่อปอด สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และภาคีเครือข่าย ขอเชิญชวนคนไทยทุกคน ‘งดสูบบุหรี่มวน’ และ ‘ไม่เริ่มสูบบุหรี่ไฟฟ้า’ เพื่อปกป้องปอดของตัวเองและคนรอบข้าง เพื่อลดจำนวนการสูบบุหรี่มวน และบุหรี่ไฟฟ้าในประเทศ
ติดตามข่าวสารสุขภาพจากทางสสส.ได้ที่ Facebook: Social Marketing Thaihealth by สสส. Line: @thaihealththailand TikTok: @thaihealth YouTube: SocialMarketingTH
