นายกองค์การบริหารส่วนตำบลแม่สามแลบ อำเภอสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้ออกประกาศเตือนประชาชนในพื้นที่ให้งดเว้นการเก็บหอยจากแม่น้ำสาละวินมาบริโภคโดยเด็ดขาด หลังจากผลการตรวจสอบพบการปนเปื้อนของโลหะหนัก ได้แก่ สารตะกั่วและสารหนู ในปริมาณที่เกินค่ามาตรฐานและอยู่ในระดับที่เสี่ยงอันตรายต่อสุขภาพ
ผลการตรวจพบสารปนเปื้อนสูงเกินมาตรฐาน
เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 2569 นายพงษ์พิพัฒน์ มีเบญจมาศ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลแม่สามแลบ เปิดเผยว่า ศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ดำเนินการเฝ้าระวังและวิเคราะห์ตัวอย่างหอยก้นยาวที่เก็บจากพื้นที่ลุ่มน้ำสาละวิน ผลปรากฏว่าพบการปนเปื้อนของโลหะหนักในระดับที่เสี่ยงอันตรายต่อสุขภาพ โดยตรวจพบสารหนูรวม (As) สูงถึง 11.06 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมในหอยสด ซึ่งประเทศไทยยังไม่มีมาตรฐานกำหนดสำหรับสารหนูรวม ส่วนสารตะกั่ว (Pb) ตรวจพบ 3.83 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมในหอยสด ซึ่งสูงกว่าค่ามาตรฐานที่กำหนดไว้ไม่เกิน 1.5 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมถึงกว่า 2.5 เท่า
การติดตามตรวจสอบและแนวทางดำเนินงาน
จากการติดตามตรวจสอบทั้งน้ำ ตะกอนดิน รวมถึงข้อมูลจากกรมควบคุมมลพิษ โดยสำนักงานควบคุมมลพิษที่ 1 มีผลการตรวจแนวโน้มไปในทางเดียวกันคือค่าเกินมาตรฐานหลายเท่า ดังนั้นจึงมีความเป็นไปได้สูงที่โลหะหนักจะสะสมในหอย จึงได้ให้กรมประมงตรวจซ้ำอีกครั้งเพื่อความชัดเจนและความมั่นใจของชาวบ้าน ในระหว่างนี้ได้ขอให้ประชาชนเลี่ยงการบริโภคหอยสาละวินเป็นการชั่วคราว หลังจากทีมอาสาสมัครเฝ้าระวังสาละวินได้ส่งตรวจหอยจากแม่น้ำสาละวินให้ทีมวิจัย และแจ้งเบื้องต้นว่าพบการปนเปื้อนสารหนูในระดับค่าที่สูงมาก
แนวทางการทำงานของทีมวิจัย
- แนะนำให้ชาวบ้านเลี่ยงการบริโภคหอยในแม่น้ำสาละวินชั่วคราว โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง ได้แก่ เด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัว เช่น โรคไต โรคมะเร็ง
- เก็บตัวอย่างหอยมาตรวจเพิ่มเติม ที่ห้องปฏิบัติการของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เพื่อตรวจหาสารหนูอนินทรีย์ซึ่งเป็นรูปแบบที่มีพิษสูง
- ร่วมกับทีมเฝ้าระวังในพื้นที่ดำเนินการคัดกรองความเสี่ยงทางสุขภาพ โดยอาจารย์ยุพาภรณ์ ซึ่งเป็นอาจารย์พยาบาลเด็ก กำลังปรับแบบคัดกรองความเสี่ยง เมื่อเสร็จแล้วจะให้พื้นที่ดำเนินการ
- ผลจากการคัดกรองจะทำให้ทราบผู้ที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งทีมวิจัยจะประสานกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) และโรงพยาบาลสบเมย เพื่อเก็บตัวอย่างส่งห้องปฏิบัติการที่โรงพยาบาลรามาธิบดี โดยตรวจหาสารหนูในปัสสาวะและตะกั่วในเลือด หากพบการปนเปื้อนในร่างกายของคนในชุมชน จะได้ประสานให้เข้ารับบริการทางการแพทย์
