หลายคนเมื่อเห็นสัญลักษณ์คลื่นไมโครเวฟ หรือคำว่า 'Microwave-Safe' บนกล่องใส่อาหาร ก็มักจะนำเข้าเตาไมโครเวฟทันทีด้วยความมั่นใจ แต่ในวงการสุขภาพและวิทยาศาสตร์ยังคงมีการตั้งคำถามว่า พลาสติกเหล่านี้สามารถเข้าไมโครเวฟได้จริงอย่างปลอดภัย 100% หรือไม่ และมีโอกาสที่สารเคมีจะหลุดรอดลงสู่อาหารหรือไม่
สัญลักษณ์ 'Microwave-Safe' หมายถึงอะไร
ข้อมูลจากหน่วยงานด้านความปลอดภัยอาหาร รวมถึงองค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ชี้แจงว่า สัญลักษณ์ 'Microwave-Safe' บนภาชนะพลาสติก ซึ่งส่วนใหญ่มักเป็นพลาสติกชนิด PP หรือ Polypropylene หมายเลข 5 หมายความว่า พลาสติกชนิดนี้จะไม่ละลาย ไม่แตกหัก หรือบิดเบี้ยวเมื่อโดนความร้อนจากไมโครเวฟ และปริมาณสารเคมีที่อาจปนเปื้อนออกมาสู่อาหารนั้น 'อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานที่หน่วยงานรัฐกำหนดว่าไม่อันตรายเฉียบพลัน'
มีสัญลักษณ์แล้ว แปลว่า 'ปลอดภัย 100%' จริงหรือ
แม้จะผ่านการทดสอบว่าทนความร้อนได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีความเสี่ยงเลย ข้อมูลจากการศึกษาวิจัยด้านบรรจุภัณฑ์ระบุว่า เมื่อพลาสติกสัมผัสกับความร้อนสูงอย่างต่อเนื่อง อาจเกิดปัญหาที่ต้องระวัง 2 ประการหลัก ได้แก่
- การปนเปื้อนของไมโครพลาสติก ความร้อนสูงสามารถทำให้โครงสร้างของพลาสติกเสื่อมสภาพ และปล่อยอนุภาคไมโครพลาสติกลงสู่อาหารได้
- ปฏิกิริยากับไขมันและน้ำตาล หากอาหารที่นำไปอุ่นมีไขมัน (น้ำมัน เนย เนื้อสัตว์ติดมัน) หรือน้ำตาลสูง อาหารเหล่านั้นจะทำอุณหภูมิได้สูงกว่าจุดเดือดของน้ำมาก ซึ่งความร้อนที่พุ่งสูงนี้อาจทำลายผิวหน้าของพลาสติก แม้จะเป็นพลาสติกที่เข้าไมโครเวฟได้ก็ตาม และเพิ่มความเสี่ยงที่สารเคมีจะละลายปนเปื้อนออกมา
ข้อควรระวังในการใช้พลาสติกอุ่นอาหาร
เพื่อความปลอดภัยและลดความเสี่ยงจากการสะสมของสารเคมีในร่างกาย ควรปฏิบัติตามคำแนะนำดังนี้
- ไม่ใช้พลาสติกที่เสื่อมสภาพ หากกล่องพลาสติกมีรอยขีดข่วน เปลี่ยนสี ขุ่นมัว หรือบิดเบี้ยว ควรทิ้งทันที ห้ามนำมาอุ่นซ้ำเด็ดขาด เพราะรอยแตกเล็กๆ คือจุดที่สารเคมีสามารถหลุดรอดออกมาได้ง่ายที่สุด
- หลีกเลี่ยงการอุ่นอาหารมันๆ ในกล่องพลาสติก หากเป็นเมนูที่มีน้ำมัน หรือแกงกะทิ ควรเปลี่ยนไปใส่ภาชนะแก้วหรือเซรามิกก่อนนำเข้าไมโครเวฟ
- อุ่นในระยะเวลาสั้นๆ ไม่ควรใช้ความร้อนสูงเป็นเวลานานเกินไป หากอาหารชิ้นใหญ่ แนะนำให้อุ่นทีละน้อยแล้วนำออกมาคน ก่อนนำเข้าไปอุ่นต่อ
- ห้ามนำพลาสติกแรปสัมผัสอาหารโดยตรง แม้จะเป็นแรปที่ระบุว่าเข้าไมโครเวฟได้ ก็ควรหุ้มให้ห่างจากตัวอาหาร โดยเฉพาะอาหารที่มีไขมัน เพื่อป้องกันการละลายติดอาหาร
ภาชนะที่มีสัญลักษณ์พลาสติกเข้าไมโครเวฟได้ สามารถนำเข้าไมโครเวฟได้จริงและมีความปลอดภัยในระดับมาตรฐานที่กำหนด ไม่ละลาย ไม่ก่อให้เกิดไฟไหม้ แต่ในระยะยาว หากอุ่นด้วยความร้อนสูงจัด หรือใช้กับอาหารที่มีไขมันสูง ก็ยังมีความเสี่ยงจากไมโครพลาสติกและสารเคมีตกค้าง ดังนั้น หากต้องการความปลอดภัยสูงสุด การเลือกใช้ภาชนะประเภท 'แก้วทนความร้อน' หรือ 'เซรามิกเคลือบใส' จะเป็นทางเลือกที่มั่นใจได้
