กสศ. ทดลอง Sandbox จัดสรรงบใหม่ มุ่งลดความเหลื่อมล้ำในโรงเรียนขนาดเล็กพื้นที่ห่างไกล
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กำลังเดินหน้าโครงการทดลอง "Sandbox สูตรจัดสรรงบประมาณเพื่อความเสมอภาค" โดยมุ่งเป้าแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำในระบบการศึกษาไทย โดยเฉพาะในโรงเรียนขนาดเล็กที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ทุรกันดาร ซึ่งเผชิญวิกฤตขาดแคลนทรัพยากร บุคลากร และงบประมาณอย่างรุนแรง
โครงการวิจัยเชิงปฏิบัติการ 3 ปี เพื่อประเมินประสิทธิภาพ
นางสาวศิรี จงดี รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. เปิดเผยว่า โครงการนี้ดำเนินการต่อเนื่องเป็นเวลา 3 ปี เพื่อประเมินว่าการอุดหนุนงบประมาณรูปแบบใหม่จะช่วยยกระดับโรงเรียนและผู้เรียนได้จริงหรือไม่ โดยครอบคลุมประเด็นสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่
- ประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรของโรงเรียน
- ความเสมอภาคในระดับโรงเรียน เช่น การลดการออกกลางคัน และการเพิ่มขึ้นของอัตราการเรียนต่อ
- คุณภาพของผู้เรียน เช่น สัดส่วนนักเรียนที่มีผลการเรียนต่ำลดลง ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเฉลี่ยเพิ่มขึ้น และนักเรียนมีพัฒนาการด้านการเติบโตสมวัย
งานวิจัยเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ใช้ข้อมูลจากโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ทุรกันดาร จำนวน 989 โรงเรียน และมีการทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม (Randomized Controlled Trial) จำนวน 180 โรงเรียน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 60 โรงเรียน และกลุ่มควบคุม 120 โรงเรียน เพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์อย่างแม่นยำ
เผยข้อจำกัดเชิงระบบในโรงเรียนขนาดเล็ก
จากการศึกษาพบว่า โรงเรียนขนาดเล็กจำนวนมากยังต้องเผชิญข้อจำกัดเชิงระบบหลายประการ เช่น งบประมาณไม่เพียงพอสำหรับจัดการเรียนรู้ให้กับนักเรียนทุกคนในโรงเรียน สื่อการเรียนการสอนและอุปกรณ์ไม่เพียงพอต่อการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และครูมีภาระงานจำนวนมากนอกเหนือจากการสอน เช่น การเข้าร่วมอบรม ประชุม หรือสัมมนา นอกจากนี้ โรงเรียนจำนวนถึง 73% ต้องจัดการเรียนการสอนแบบคละชั้น ทำให้ครูหนึ่งคนต้องสอนนักเรียนหลายระดับชั้นพร้อมกัน
ปลดล็อกงบประมาณด้วยความยืดหยุ่น
นางสาวศิรี ระบุว่า "ระบบจัดสรรงบแบบเดิมอาจไม่ตอบโจทย์ความจำเป็นของโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกล โครงการนี้จึงเปิดโอกาสให้โรงเรียนใช้งบประมาณใหม่ได้อย่าง 'ยืดหยุ่น' ตามบริบทจริง" การปลดล็อกงบประมาณสู่การใช้งานจริงภายใต้โครงการ Sandbox นี้ ทำให้โรงเรียนที่ได้รับงบประมาณเพิ่มเติมสามารถนำเงินไปใช้เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ของนักเรียนได้อย่างยืดหยุ่นตามบริบทของพื้นที่ เช่น สนับสนุนกิจกรรมการเรียนรู้ จัดหาอุปกรณ์การเรียนและสื่อการเรียนรู้ พัฒนาทักษะอาชีพของนักเรียน และช่วยเหลือนักเรียนยากจนและนักเรียนพิการ
ทิศทางอนาคต: สร้างระบบงบประมาณที่ยั่งยืน
นางสาวศิรี กล่าวถึงทิศทางการขับเคลื่อนในอนาคตว่า การทดลองนโยบายครั้งนี้คือหัวใจสำคัญของการพัฒนาระบบงบประมาณการศึกษาไทยให้มีความเสมอภาค โดยเน้น 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ ความแตกต่างของพื้นที่ (ห่างไกล/ทุรกันดาร) ขนาดของโรงเรียน (เล็ก/กลาง/ใหญ่) และความเปราะบางของผู้เรียน เป้าหมายสูงสุดคือการสร้างระบบงบประมาณที่ลดความเหลื่อมล้ำได้อย่างยั่งยืน และตอบสนองความจำเป็นที่แท้จริงของผู้เรียนและโรงเรียนทั่วประเทศ
