ยูเนสโกและกสศ. จับมือลดเด็กหลุดระบบการศึกษาอาเซียน

เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2569 องค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือยูเนสโก ร่วมกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ. ได้ลงนามในข้อตกลงความร่วมมือฉบับใหม่ เพื่อเสริมสร้างความร่วมมือระดับภูมิภาคด้านความเสมอภาคทางการศึกษา และสนับสนุนแนวทางเชิงนวัตกรรมในการลดจำนวนเด็กและเยาวชนที่อยู่นอกระบบการศึกษาในกลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียนและประเทศคู่ร่วมมือ

ข้อตกลงความร่วมมือระยะ 2 ปี

สำนักงานยูเนสโกส่วนภูมิภาค ณ กรุงเทพฯ และสำนักงานเพื่อการประสานงานสหประชาชาติในเอเชียและแปซิฟิก (ยูเนสโก กรุงเทพฯ) เป็นผู้ลงนามในข้อตกลงนี้ ซึ่งมีระยะเวลา 2 ปี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระดับภูมิภาค การพัฒนานโยบาย และกลไกนวัตกรรมทางการเงิน เพื่อส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและครอบคลุมทุกกลุ่ม

นางสาวซูฮย็อน คิม ผู้อำนวยการส่วนภูมิภาค ยูเนสโก กรุงเทพฯ กล่าวว่า ความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์นี้สะท้อนถึงวิสัยทัศน์ร่วมกันของยูเนสโกและ กสศ. ในการสร้างหลักประกันว่าผู้เรียนทุกคน โดยเฉพาะกลุ่มที่เปราะบางที่สุด จะสามารถเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพได้อย่างเสมอภาคและทั่วถึง

—

นางสาวคิมยังกล่าวเพิ่มเติมว่า ทั่วเอเชียและแปซิฟิก เด็กและเยาวชนหลายล้านคนยังคงเผชิญกับอุปสรรคในการเข้าถึงการศึกษา อันเนื่องมาจากความยากจน การพลัดถิ่น ความเหลื่อมล้ำ และปัจจัยอื่นๆ ดังนั้น การมีความร่วมมือระดับภูมิภาคที่แข็งแกร่ง แนวทางนวัตกรรมการเงิน และเส้นทางการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น จะช่วยให้ประเทศต่างๆ สร้างระบบการศึกษาที่ครอบคลุมทุกคนและยืดหยุ่นมากขึ้น โดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

กสศ. ชูประสบการณ์ไทยลดความเหลื่อมล้ำ

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวเน้นย้ำถึงความสำคัญของการร่วมมือกันลงมือทำเพื่อแก้ไขปัญหาความไม่เสมอภาคทางการศึกษาทั่วภูมิภาค โดยกล่าวว่าประสบการณ์ของไทยแสดงให้เห็นว่าความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการสร้างความเสมอภาค และการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือที่เข้มแข็ง แนวทางการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น ตลอดจนการลงทุนอย่างต่อเนื่องในกลุ่มผู้เรียน

ดร.ไกรยสกล่าวต่อว่า ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา กสศ. ได้ทำงานร่วมกับภาคีทุกภาคส่วนในการสร้างระบบนิเวศทางการเรียนรู้ เพื่อให้เด็กและเยาวชนไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง สามารถเข้าถึงการดูแลช่วยเหลือ และเชื่อมต่อโอกาสการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ผ่านการขับเคลื่อนตามแนวทางการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและนโยบาย Thailand Zero Dropout Plus ซึ่งเป็นการยกระดับการขับเคลื่อนประเทศไทยเพื่อแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาให้กลายเป็นศูนย์ ดังนั้น ความร่วมมือกับยูเนสโกในครั้งนี้จะช่วยต่อยอดการเรียนรู้และการทำงานระดับภูมิภาค รวมถึงร่วมพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมเชิงนโยบายที่เป็นประโยชน์ต่อเด็กและเยาวชนในภูมิภาคอาเซียนพลัส

กิจกรรมสำคัญภายใต้ความร่วมมือ

ความร่วมมือครั้งนี้จะมุ่งส่งเสริมระบบการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและครอบคลุมทุกกลุ่ม โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ควบคู่กับการส่งเสริมกลไกนวัตกรรมทางการเงินเพื่อขยายโอกาสการเข้าถึงการศึกษาอย่างเสมอภาคมากขึ้น กิจกรรมสำคัญภายใต้ความร่วมมือนี้ ได้แก่

• การจัดการประชุมวิชาการนานาชาติเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาครั้งที่ 4 ที่กรุงเทพฯ ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2569
• การจัดงานประชุมสัมมนาเมืองแห่งการเรียนรู้ระดับภูมิภาคอาเซียน+4 ที่นครโฮจิมินห์ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2569
• การพัฒนาชุดคู่มือสำหรับภูมิภาคอาเซียนพลัสว่าด้วยการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและครอบคลุมทุกกลุ่ม

ต่อยอดความร่วมมือตั้งแต่ปี 2561

ข้อตกลงนี้ต่อยอดจากความร่วมมือยาวนานระหว่างยูเนสโกกับ กสศ. ซึ่งเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2561 นับแต่นั้นมา ยูเนสโกกับ กสศ. ได้ร่วมมือกันสนับสนุนความคิดริเริ่มด้านความเสมอภาคทางการศึกษาทั้งในระดับภูมิภาคและระดับประเทศ เช่น การจัดตั้งกลุ่มพันธมิตรเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (Equitable Education Alliance – EEA) อันเป็นชุมชนระดับภูมิภาคของผู้ปฏิบัติงานในด้านนี้จาก 34 องค์กรทั่วเอเชียและแปซิฟิก และอยู่ภายใต้เครือข่ายการเรียนรู้และการศึกษา 2030+ (Learning and Education 2030+ Network) ซึ่งเป็นกลไกการประสานงาน SDG4 ในเอเชียและแปซิฟิก

ความคิดริเริ่มร่วมกันภายใต้ความร่วมมือนี้ได้เข้าถึงผู้มีส่วนเกี่ยวข้องด้านการศึกษามากกว่า 650,000 คนทั่วภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก ผ่านพื้นที่การแบ่งปันองค์ความรู้ในระดับภูมิภาค นอกจากนี้ยังได้ส่งเสริมการวิจัยและการพัฒนานโยบายเกี่ยวกับเยาวชนที่ไม่ได้อยู่ในการจ้างงาน การศึกษา หรือการฝึกอบรม (Not in Employment, Education or Training – NEET) กำหนดเค้าโครงยุทธศาสตร์การเรียนรู้แบบยืดหยุ่น และแนวปฏิบัติที่มีประสิทธิผลในการสนับสนุนกลุ่มผู้เรียนที่ถูกทิ้งไว้ข้างหลังในภูมิภาค

ในการลงนามข้อตกลงใหม่นี้ ยูเนสโกและ กสศ. ยืนยันอีกครั้งถึงความมุ่งมั่นที่มีร่วมกันในการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน เป้าหมายที่ 4 และการเสริมสร้างความร่วมมือในระดับภูมิภาค เพื่อให้ผู้เรียนทุกคนทั่วเอเชียและแปซิฟิกเข้าถึงโอกาสการศึกษาที่มีคุณภาพ เสมอภาค และครอบคลุมทุกกลุ่ม