รัสเซียเดินหน้าบล็อก WhatsApp อย่างเต็มรูปแบบ บีบ 100 ล้านคนใช้แอปฯ รัฐ 'Max' เพื่อสอดแนม
รัฐบาลรัสเซียกำลังยกระดับการควบคุมโลกออนไลน์อย่างเข้มข้น ด้วยความพยายามบล็อกการเข้าถึง "วอตส์แอป" (WhatsApp) ทั่วประเทศ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของมาตรการควบคุมแอปพลิเคชันส่งข้อความที่เข้มงวดขึ้น โดยบริษัทเมตา เจ้าของแพลตฟอร์มดังกล่าว เปิดเผยว่าการกระทำนี้ถือเป็นก้าวที่ถอยหลัง และอาจบีบให้ประชาชนกว่า 100 ล้านคน หันไปใช้แอปพลิเคชัน "Max" ของรัฐบาลที่ไร้ระบบเข้ารหัส เพื่อเอื้อต่อการสอดแนมและเซ็นเซอร์ทางการเมือง
ความพยายามบล็อกและปฏิกิริยาจากเมตา
ทางการรัสเซียได้พยายามดำเนินการบล็อกการใช้งาน WhatsApp อย่างเต็มรูปแบบภายในประเทศ โดยก่อนหน้านี้ไม่นาน หน่วยงานกำกับดูแลของรัสเซียเพิ่งสั่งจำกัดการเข้าถึงเทเลแกรมเพิ่มเติมด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย WhatsApp ได้ออกแถลงการณ์ระบุว่า "ความพยายามในการตัดขาดผู้ใช้งานกว่า 100 ล้านคนจากการสื่อสารที่เป็นส่วนตัวและปลอดภัย ถือเป็นก้าวที่ถอยหลัง และจะยิ่งทำให้ประชาชนในรัสเซียมีความปลอดภัยน้อยลง เราจะทำทุกวิถีทางเพื่อให้ผู้ใช้งานยังคงสามารถเชื่อมต่อกันได้ต่อไป"
ภูมิหลังความขัดแย้งและแผนการบล็อกถาวร
ความขัดแย้งนี้มีชนวนเหตุสำคัญมาจากรัสเซียประกาศให้เมตาเป็น "องค์กรหัวรุนแรง" ตั้งแต่ปี 2022 ส่งผลให้อินสตาแกรมและเฟซบุ๊กถูกบล็อกไปก่อนหน้านี้ โดยใช้งานได้ผ่าน VPN เท่านั้น ทางการรัสเซียอ้างว่าทั้งวอตส์แอปและเทเลแกรมปฏิเสธที่จะจัดเก็บข้อมูลผู้ใช้งานชาวรัสเซียไว้ภายในประเทศตามที่กฎหมายกำหนด สำนักข่าวทาสส์ของรัฐบาลรัสเซียรายงานว่า WhatsApp มีกำหนดจะถูกบล็อกอย่างถาวรภายในปี 2026 โดยเจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัสเซียยืนยันว่ามาตรการที่รุนแรงนี้ "มีความเหมาะสมอย่างยิ่ง"
การผลักดันแอปฯ ของรัฐ 'Max' และความกังวลเรื่องการสอดแนม
ทางการรัสเซียกำลังพยายามผลักดันให้ประชาชนหันไปใช้แพลตฟอร์มที่รัฐพัฒนาขึ้นเองในชื่อ "Max" ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับ WeChat ของจีนที่เป็น "Super App" รวมบริการส่งข้อความและบริการภาครัฐไว้ด้วยกัน แต่จุดที่น่ากังวลคือแอปฯ นี้ "ไม่มีระบบเข้ารหัสข้อมูล" ตั้งแต่ปี 2025 เป็นต้นมา ทางการรัสเซียได้บังคับให้แอปฯ Max ต้องถูกติดตั้งมาพร้อมกับอุปกรณ์ใหม่ทุกเครื่องที่วางจำหน่ายในประเทศ รวมถึงบังคับให้พนักงานภาครัฐ ครู และนักเรียนต้องใช้งานแพลตฟอร์มนี้เท่านั้น
เสียงวิจารณ์จากผู้ก่อตั้งเทเลแกรมและสถานการณ์ปัจจุบัน
พาเวล ดูรอฟ ผู้ก่อตั้งเทเลแกรมชาวรัสเซีย แสดงทัศนะว่ารัฐบาลกำลังพยายามจำกัดเสรีภาพเพื่อบังคับให้ประชาชนใช้แอปฯ ของรัฐเพื่อการสอดแนมและการเซ็นเซอร์ทางการเมือง โดยเขาเปรียบเทียบกับกรณีของอิหร่านที่เคยพยายามแบนเทเลแกรม เพื่อดันแอปฯ ของรัฐ แต่ประชาชนก็มักจะหาทางเลี่ยงได้เสมอ พร้อมย้ำว่า "การจำกัดเสรีภาพของพลเมืองไม่ใช่คำตอบที่ถูกต้อง" ขณะนี้สถานการณ์ในรัสเซียยังคงตึงเครียด เนื่องจากประชาชนจำนวนมากต้องเร่งหาช่องทางสื่อสารทางเลือกท่ามกลางการปิดกั้นที่เข้มข้นขึ้นจากฝ่ายรัฐบาล
