คณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาแนวทางทำประชามติแก้ไขรัฐธรรมนูญ ได้สรุปข้อเสนอต่อที่ประชุมรัฐสภา โดยมี 3 ข้อเสนอหลัก พร้อมกับข้อเสนอเพิ่มเติมจากวุฒิสภาอีก 2 ทางเลือก เพื่อให้ประชาชนได้ตัดสินใจในประเด็นการแก้ไขรัฐธรรมนูญ
ข้อเสนอหลัก 3 ประการ
ข้อเสนอแรกคือ การจัดทำประชามติเพื่อถามความเห็นประชาชนว่าต้องการให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญทั้งฉบับหรือไม่ โดยให้มีคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน
ข้อเสนอที่สอง คือ การแก้ไขรัฐธรรมนูญเฉพาะบางมาตรา โดยให้มีการตั้งคณะกรรมการร่วมระหว่างรัฐสภาและผู้เชี่ยวชาญเพื่อพิจารณาแก้ไขเฉพาะประเด็นที่จำเป็น
ข้อเสนอที่สาม คือ การจัดทำประชามติเพื่อถามความเห็นประชาชนในประเด็นสำคัญ เช่น ที่มาของ ส.ว. และอำนาจขององค์กรอิสระ ก่อนที่จะดำเนินการแก้ไขในลำดับต่อไป
ข้อเสนอจาก สว.
วุฒิสภาได้เสนอข้อเสนอเพิ่มเติม 2 ทางเลือก ได้แก่ ทางเลือกแรก ให้มีการทำประชามติ 2 ครั้ง โดยครั้งแรกถามว่าต้องการแก้ไขรัฐธรรมนูญหรือไม่ และครั้งที่สองถามถึงแนวทางในการแก้ไข ส่วนทางเลือกที่สอง ให้มีการทำประชามติครั้งเดียวแบบรวมคำถามทั้งหมดไว้ในบัตรเดียว
ทั้งนี้ ข้อเสนอทั้งหมดจะถูกนำเสนอต่อที่ประชุมร่วมรัฐสภาเพื่อพิจารณาในวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2567 โดยคาดว่าจะมีการอภิปรายอย่างกว้างขวางจากทุกฝ่าย
ปฏิกิริยาจากฝ่ายการเมือง
พรรคฝ่ายค้านส่วนใหญ่สนับสนุนข้อเสนอแรกที่ให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญทั้งฉบับ ขณะที่พรรคร่วมรัฐบาลบางส่วนเห็นด้วยกับข้อเสนอของ สว. ที่ให้ทำประชามติ 2 ครั้ง เพื่อให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างรอบคอบ
ด้านนักวิชาการด้านรัฐธรรมนูญระบุว่า การทำประชามติเป็นกระบวนการที่สำคัญ แต่ต้องมั่นใจว่าคำถามมีความชัดเจนและไม่ชี้นำ เพื่อให้ผลสะท้อนความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง
