กรมชลประทานเดินหน้าโครงการโขง-เลย-ชี-มูล ระยะที่ 1 เติมน้ำ 1.3 ล้านไร่พลิกฟื้นอีสาน
ท่ามกลางสภาพภูมิศาสตร์ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่เผชิญกับความแห้งแล้งและอุทกภัยสลับกันอย่างต่อเนื่อง จังหวัดขอนแก่นได้กลายเป็นศูนย์กลางของความหวังใหม่ เมื่อกรมชลประทานเปิดเผยความคืบหน้าของ "โครงการบริหารจัดการน้ำ โขง-เลย-ชี-มูล โดยแรงโน้มถ่วง ระยะที่ 1 (หัวงานแนวผันน้ำ)" ซึ่งกำลังวางรากฐานสำคัญเพื่อเปลี่ยนแปลงภูมิภาคนี้อย่างยั่งยืน
โครงการขนาดใหญ่เพื่อแก้ปัญหาน้ำอย่างยั่งยืน
โครงการขนาดใหญ่หรือ Mega Project นี้ มีเป้าหมายหลักในการแก้ไขปัญหาภัยแล้งและน้ำท่วมซ้ำซากด้วยแนวคิดที่เรียบง่ายแต่ทรงพลัง โดยอาศัย "แรงโน้มถ่วงของโลก" ปล่อยให้น้ำไหลไปตามธรรมชาติ ซึ่งช่วยลดการพึ่งพาพลังงานไฟฟ้าในการสูบน้ำในระยะยาว และลดผลกระทบจากการเวนคืนที่ดิน ระบบอุโมงค์จะถูกใช้เฉพาะในส่วนที่ต้องลอดผ่านภูเขาหรือชุมชนหนาแน่น เพื่อรักษาแรงดันน้ำและข้ามสิ่งกีดขวางทางธรรมชาติ
ระยะที่ 1 ของโครงการครอบคลุมการผันน้ำจากปากแม่น้ำเลย อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย ผ่านจังหวัดหนองบัวลำภูและอุดรธานี ไปสิ้นสุดที่อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น โดยออกแบบให้สามารถผันน้ำได้ 160 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที คาดว่าปริมาณน้ำรวมจะสูงถึง 2,664.29 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี
ประโยชน์ที่ครอบคลุมพื้นที่กว้างขวาง
ตัวเลขที่สะท้อนความสำคัญมากกว่าปริมาณน้ำคือ "พื้นที่รับประโยชน์" ซึ่งรวมกว่า 1,333,512 ไร่ ประกอบด้วย:
- พื้นที่สูบน้ำในจังหวัดหนองบัวลำภู 11,680 ไร่
- พื้นที่เพาะปลูกรอบอ่างเก็บน้ำเขื่อนอุบลรัตน์ในฤดูแล้ง 60,600 ไร่
- พื้นที่ชลประทานจากลำน้ำพองและลำน้ำชีอีกกว่า 1.26 ล้านไร่
นายพิเชษฐ รัตนปราสาทกุล ผู้อำนวยการสำนักออกแบบวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม กรมชลประทาน กล่าวว่า โครงการนี้จะเปลี่ยนพื้นที่ขาดแคลนน้ำในภาคอีสานให้กลายเป็นเขตเกษตรกรรมสมัยใหม่ สร้างความมั่นคงทางน้ำตลอดทั้งปี และเป็นรากฐานสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจภูมิภาคอย่างยั่งยืน
เสียงสะท้อนจากชุมชนและผู้เกี่ยวข้อง
นางพรทิพย์ ขามก้อน ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 6 ตำบลนาคำ อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น แสดงความคาดหวังว่า หากมีแหล่งน้ำเพียงพอ ชาวบ้านจะสามารถวางแผนการเกษตรได้ตลอดปี ลดปัญหาแรงงานอพยพ และสร้างความมั่นคงให้ครอบครัวในระยะยาว
ในด้านพลังงาน นายชาญณรงค์ จันทมงคล ผู้อำนวยการโรงไฟฟ้าพลังน้ำภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จากการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ระบุว่า ปริมาณน้ำต้นทุนที่เพียงพอจะช่วยเพิ่มศักยภาพการผลิตไฟฟ้าพลังน้ำ รองรับช่วงความต้องการใช้ไฟฟ้าสูง และทำให้การบริหารจัดการน้ำของเขื่อนอุบลรัตน์มีความยืดหยุ่นมากขึ้น
ปัจจุบัน โครงการอยู่ระหว่างการสำรวจและออกแบบรายละเอียด ยังไม่ได้เริ่มการก่อสร้างหรือเวนคืนพื้นที่ โดยมุ่งเน้นให้ทุกขั้นตอนโปร่งใสและคำนึงถึงประโยชน์ของประชาชนเป็นสำคัญ
