“สมชัย-เรือบิน” เตรียมทดสอบบัตรชมพูติดบาร์โค้ด สืบย้อนผู้ลงคะแนนได้หรือไม่
คณะกรรมาธิการพัฒนาการเมือง (วุฒิสภา) เตรียมจัดการเลือกตั้งจำลองในวันพุธที่ 4 มีนาคม 2569 เวลา 13.30 น. - 15.00 น. ณ ห้องโถงรับรองสมาชิกวุฒิสภา ชั้น 2 รัฐสภา เพื่อทดสอบข้อเท็จจริงว่าบัตรเลือกตั้งสีชมพูที่มีบาร์โค้ดสามารถสืบย้อนไปยังผู้ลงคะแนนได้หรือไม่ ซึ่งเป็นประเด็นที่สังคมให้ความสนใจและถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง
เตรียมความพร้อมและเชิญผู้สังเกตการณ์
เมื่อวันที่ 2 มีนาคม 2569 นายสมชัย ศรีสุทธิยากร นักวิชาการและอดีตคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) พร้อมด้วยนายธรรม์ธีร์ สุกโชติรัตน์ ผู้อำนวยการดีโหวต มหาวิทยาลัยศรีปทุม และนายธนารัตน์ กัววัฒนาพันธ์ CEO Domecloud ผู้เชี่ยวชาญด้านซอฟต์แวร์และเทคโนโลยีบล็อกเชน ซึ่งเป็นบุคคลในกลุ่มที่ถูก กกต. ฟ้องร้องข้อหาขัดขวางการเลือกตั้ง ได้เดินทางสำรวจพื้นที่จัดงาน โดยมีการตั้งโต๊ะคูหาและหีบบัตรลงคะแนนจำลอง พร้อมโชว์บัตรเลือกตั้งสีชมพูที่มีบาร์โค้ดและตัวเลือก 6 เบอร์ เช่น ก๋วยเตี๋ยวเรือ และก๋วยเตี๋ยวเย็นตาโฟ
นายนรเศรษฐ์ ปรัชญกร สมาชิกวุฒิสภาและประธานคณะกรรมาธิการพัฒนาการเมือง กล่าวว่า การจำลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพิสูจน์ความโปร่งใสและหาข้อสรุปทางวิชาการ หากบาร์โค้ดสามารถสืบย้อนได้จริง จะต้องหาวิธีจัดการกับกระบวนการเลือกตั้งต่อไป โดยได้เชิญสื่อมวลชนประมาณ 10 คนเป็นผู้ลงคะแนน และเชิญผู้สังเกตการณ์จากต่างประเทศ รวมถึงทูต 7 ประเทศ เช่น ญี่ปุ่น อเมริกา แคนาดา ออสเตรเลีย และนอร์เวย์
เชิญนักวิชาการและบุคคลสำคัญร่วมสังเกตการณ์
คณะกรรมาธิการพัฒนาการเมืองได้ออกหนังสือเชิญนักวิชาการและบุคคลสำคัญหลายท่านให้ร่วมสังเกตการณ์ ได้แก่ นายวิษณุ เครืองาม กรรมการกฤษฎีกา นายจรัญ ภักดีธนากุล อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ นายบวรศักดิ์ อุวรรณโณ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกฎหมาย และนายเจษฎ์ โทณะวณิก แคนดิเดตนายกรัฐมนตรีพรรครักชาติ รวมถึงกลุ่มประชาชนที่ถูก กกต. ดำเนินคดีและเลขาธิการ กกต. ด้วย
นายนรเศรษฐ์ ย้ำว่า การทดสอบนี้ไม่มีประเด็นการเมืองมาเกี่ยวข้อง แต่เป็นการเปิดพื้นที่พิสูจน์ความเสี่ยงของบัตรเลือกตั้งที่มีบาร์โค้ด ซึ่งอาจส่งผลต่อความเสรีในการตัดสินใจลงคะแนนของประชาชน เพื่อให้ กกต. นำข้อเท็จจริงไปปรับปรุงการเลือกตั้งครั้งต่อไป
ความกังวลเกี่ยวกับการออกแบบบัตรเลือกตั้ง
นายสมชัย ศรีสุทธิยากร อดีต กกต. กล่าวขอบคุณประธานวุฒิสภาที่เปิดพื้นที่พิสูจน์ข้อเท็จจริง โดยชี้ว่า ประเด็นสำคัญคือการออกแบบบัตรเลือกตั้งที่มีบาร์โค้ดด้านล่าง ซึ่งแต่ละใบมีรหัสเฉพาะแตกต่างกันและเรียงลำดับเป็นซีเรียลนัมเบอร์ การออกแบบลักษณะนี้อาจเป็นอันตราย เพราะแม้ไม่มีต้นขั้วหรือบัญชีรายชื่อ ก็อาจสามารถพิสูจน์ได้ว่าใครเลือกใคร โดยเฉพาะในพื้นที่เล็กๆ เช่น หมู่บ้าน ที่คนรู้จักกันหมด
เพื่อพิสูจน์ข้อกังวลนี้ จะมีการจำลองสถานการณ์ให้ตัวแทนประมาณ 10 คนลงคะแนนโดยเก็บเป็นความลับ จากนั้นนับคะแนนตามขั้นตอนของ กกต. และให้ทีมอาสาสมัครและสื่อมวลชนร่วมวิเคราะห์ถอดรหัสจากบัตรที่มีบาร์โค้ด หากสามารถระบุได้ว่าใครลงคะแนนให้ผู้ใดจริง จะเป็นเหตุผลสำคัญที่ต้องยุติการออกแบบบัตรลักษณะนี้ในอนาคต เพื่อคุ้มครองหลักการเลือกตั้งที่ต้องเป็นความลับและสุจริตเที่ยงธรรม
