นายพันธ์ทอง ลอยกุลนันท์ อธิบดีกรมศุลกากร เปิดเผยถึงการปฏิรูปครั้งสำคัญของกรมศุลกากร โดยยกเลิกการจ่ายเงินรางวัลแก่ผู้บริหารทุกระดับ ตั้งแต่ตำแหน่งอธิบดี ที่ปรึกษา รองอธิบดี ผู้อำนวยการกอง ผู้อำนวยการสำนักงาน และนายด่านศุลกากร การเปลี่ยนแปลงนี้มีผลทันทีหลังจากประกาศในราชกิจจานุเบกษา โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังได้อนุมัติร่างระเบียบว่าด้วยการจ่ายเงินสินบนและรางวัลฉบับแก้ไขเรียบร้อยแล้ว
เหตุผลเบื้องหลังการยกเลิกเงินรางวัลผู้บริหาร
การตัดสินใจครั้งนี้เป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีที่เห็นชอบข้อเสนอแนะของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ซึ่งพบว่าระบบเงินรางวัลในหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดการทุจริตสูงกว่าข้าราชการอื่น เนื่องจากเจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่โดยมีแรงจูงใจจากเงินรางวัล แทนที่จะเป็นหน้าที่ปกติ นอกจากนี้ การยกเลิกเงินรางวัลผู้บริหารยังเป็นส่วนหนึ่งของการเตรียมความพร้อมของประเทศไทยในการเข้าเป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ซึ่งให้ความสำคัญสูงสุดกับธรรมาภิบาลภาครัฐและการต่อต้านการทุจริต
แยกบทบาทผู้ใช้อำนาจออกจากผู้ได้รับประโยชน์
นายพันธ์ทอง กล่าวว่า ผู้บริหารกรมศุลกากรบางตำแหน่งมีอำนาจเกี่ยวข้องกับการบังคับใช้กฎหมาย เช่น การพิจารณาสั่งคดี การกลั่นกรองความเห็น หรือการพิจารณาอุทธรณ์ในคดีศุลกากร การที่ผู้บริหารเหล่านี้ได้รับเงินรางวัล แม้จะเป็นไปตามกฎหมาย แต่ก็สร้างข้อครหาเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อน การยกเลิกสิทธิรับเงินรางวัลจึงเป็นการแยกบทบาท "ผู้ใช้อำนาจ" ออกจาก "ผู้ได้รับประโยชน์" อย่างชัดเจน เพื่อสร้างความโปร่งใสและความเชื่อมั่นให้กับประชาชนและผู้ประกอบการ
ปรับปรุงเกณฑ์การจ่ายเงินรางวัลสำหรับเจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติการ
นอกจากจะยกเลิกเงินรางวัลผู้บริหารแล้ว กรมศุลกากรยังได้ปรับปรุงเกณฑ์การจ่ายเงินรางวัลสำหรับเจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติการใหม่ โดยจัดกลุ่มผู้มีสิทธิรับเงินรางวัลเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่ 1 ผู้จับกุมและผู้ตรวจพบความผิด กลุ่มที่ 2 ผู้ร่วมจับกุม และกลุ่มที่ 3 ผู้ช่วยเหลือ พร้อมกำหนดสัดส่วนเงินรางวัลให้สอดคล้องกับการปฏิบัติงานจริงมากขึ้น โดยเน้นที่ผลงานและการมีส่วนร่วมมากกว่าตำแหน่งหน้าที่
แผนยกเลิกเงินรางวัลทุกระดับในอนาคต
นายพันธ์ทอง ระบุว่า กรมศุลกากรจะดำเนินการศึกษาทบทวนการจ่ายเงินรางวัลศุลกากรในภาพรวมอย่างรอบด้าน และจะเสนอแก้ไขพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2560 เพื่อยกเลิกการจ่ายเงินรางวัลของพนักงานศุลกากรทุกระดับต่อไป การปฏิรูปครั้งนี้แสดงให้เห็นถึงเจตจำนงที่ชัดเจนของกรมศุลกากรในการลดความเสี่ยงด้านผลประโยชน์ทับซ้อน และยกระดับมาตรฐานธรรมาภิบาลของภาครัฐให้เป็นไปตามหลักสากล
