หมออลงกรณ์เตือนพิษสุนัขบ้าระบาดหนัก ช้างบ้านเสี่ยงติดเชื้อ แนะวิธีป้องกัน

วันที่ 11 มิถุนายน 2569 ดร.น.สพ.อลงกรณ์ มหรรณพ กรรมการสมาคมป้องกันการทารุณสัตว์แห่งประเทศไทย (TSPCA) ออกมาเตือนภัยโรคพิษสุนัขบ้าที่กำลังระบาดหนัก ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตหลายรายแล้ว โรคพิษสุนัขบ้าเกิดจากเชื้อไวรัสที่สามารถติดต่อได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิด รวมถึงมนุษย์ ปัจจุบันยังไม่มียารักษา ผู้ติดเชื้อมักเสียชีวิตภายใน 7 ถึง 10 วัน หรือบางรายอาจนานถึง 1 ปี

อาการของโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์

โรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์มีอาการแสดง 2 ชนิด ได้แก่

ชนิดดุร้าย

พบประมาณร้อยละ 90 สัตว์จะมีอาการตัวแข็ง คอแข็ง กรามเป็นอัมพาต อ้าปากตลอดเวลา น้ำลายไหล ไม่สามารถกินอาหารและน้ำได้ ตาเบิกโพลง วิ่งตรงชนสิ่งกีดขวาง หางตก ส่วนใหญ่ตายภายใน 7 ถึง 10 วัน มักพบในสุนัข

—

ชนิดซึม

พบประมาณร้อยละ 10 สัตว์จะป่วย หลบเข้ามุมมืด เช่น ใต้โต๊ะ ใต้เตียง หลังตู้เสื้อผ้า หลังตู้เย็น ไม่กินอาหารและน้ำ ตาเบิกโพลง ถ้าเจ้าของเข้าไปจับจะกัดหรือข่วน ส่วนใหญ่ตายภายใน 7 ถึง 10 วัน มักพบในแมว

วิธีเอาตัวรอดเมื่อพบสัตว์สงสัยเป็นโรค

ประชาชนที่พบสัตว์สงสัย เช่น สุนัขคอแข็ง ปากอ้า น้ำลายไหลยืด ตาขวาง วิ่งตรงเข้าหาเพื่อทำร้าย ควรวิ่งหนีอย่างรวดเร็วประมาณ 20 เมตร แล้ววิ่งหักเลี้ยวในมุมฉากทันที เนื่องจากสุนัขที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้าไม่สามารถเข้าไปกัดได้ทันที พร้อมตะโกนให้คนมาช่วย หรือปีนขึ้นที่สูง

การปฐมพยาบาลเมื่อถูกสัตว์กัด

หากถูกสัตว์สงสัยกัด ให้รีบล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ จากนั้นใช้แอลกอฮอล์ ทิงเจอร์ไอโอดีน โพวิโดน เบตาดีน หรือยาฆ่าเชื้อโรคราดแผลให้ทั่ว และพาผู้ถูกกัดไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลทันที ห้ามตบ ทุบ หรือบีบบาดแผลให้เลือดออกโดยเด็ดขาด

การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์เลี้ยง

ดร.น.สพ.อลงกรณ์แนะนำให้ฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้สัตว์เลี้ยงทุกปี ปีละ 1 ครั้ง ควรเลี้ยงสัตว์ไว้ในบ้าน หลีกเลี่ยงการให้สัตว์เลี้ยงไปเล่นกับสุนัขหรือแมวที่ไม่มีเจ้าของ หากสัตว์เลี้ยงถูกสัตว์ไม่มีเจ้าของกัด ให้นำไปพบสัตวแพทย์ทันทีเพื่อฉีดวัคซีนป้องกัน

โรคพิษสุนัขบ้าในช้าง

ช้างเลี้ยงที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้ามักมีสาเหตุจากถูกสุนัขจรจัดกัดบริเวณงวงหรือด้านหลังของขาหลังทั้งสองข้าง โดยควาญช้างไม่ดูแลทำความสะอาดบาดแผลทันที ช้างเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่สามารถติดเชื้อและตายได้ ระยะเวลาตั้งแต่ติดเชื้อจนแสดงอาการประมาณ 25 วัน อาการของช้างที่เป็นโรค ได้แก่ คอแข็ง งวงตก ตาเบิกโพลง ก้าวเดินลำบาก หางตก ใบหูโบกช้ามาก กรามเป็นอัมพาต ไม่สามารถใช้งวงดูดน้ำหรือเคี้ยวอาหารได้ และเสียชีวิตในที่สุด

วิธีป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในช้าง

• ไม่นำช้างเข้าไปเลี้ยงในบริเวณที่มีสุนัขจรจัดจำนวนมาก เช่น ใกล้กองขยะ หมู่บ้านร้าง หรือคอนโดร้าง
• เมื่อช้างถูกสัตว์สงสัยกัด ให้รีบแจ้งสัตวแพทย์ทันที และปฐมพยาบาลเบื้องต้นโดยล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ จากนั้นราดด้วยทิงเจอร์ไอโอดีน โพวิโดน เบตาดีน หรือยาฆ่าเชื้อโรคให้ทั่วแผล จากนั้นให้สัตวแพทย์ประเมินบาดแผลเพื่อพิจารณาฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า

ในอดีตที่ผ่านมา การช่วยเหลือช้างที่ถูกสุนัขจรจัดกัดบริเวณปลายงวงหรือขาหลังจนรอดชีวิต ต้องฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าถึง 4 ครั้ง โดยใช้วัคซีนถึง 16 เท่าของขนาดปกติ ขึ้นอยู่กับการพิจารณาของสัตวแพทย์