อดีตผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) เปิดมุมมองเชิงลึกต่ออุบัติเหตุรถไฟชนรถเมล์ที่เกิดขึ้นบ่อยครั้ง โดยชี้ว่าปัญหามีทั้งจากวินัยจราจร ความผิดพลาดของบุคคล และระบบความปลอดภัยที่ล้าหลัง พร้อมเสนอให้ไทยเร่งนำเทคโนโลยี AI กล้องอัจฉริยะ และระบบอัตโนมัติมาใช้เพื่อป้องกันโศกนาฏกรรมซ้ำรอย
สาเหตุหลักของอุบัติเหตุ
ดร.ประภัสร์ จงสงวน อดีตผู้ว่าการ รฟท. กล่าวในรายการจับตาสถานการณ์ว่า อุบัติเหตุรุนแรงบริเวณจุดตัดทางรถไฟที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งเกิดจากหลายปัจจัย โดยพฤติกรรมของบุคคลมีส่วนเกี่ยวข้องอย่างแน่นอน รวมถึงการบริหารจัดการจราจรในภาพรวม ข้อเท็จจริงคือรถไฟจะวิ่งตามเวลาที่กำหนดไว้ชัดเจน และจุดตัดมีเครื่องกั้นสัญญาณเตือนติดตั้ง หากผู้ใช้รถปฏิบัติตามกฎกติกาอย่างเคร่งครัด อุบัติเหตุเหล่านี้ไม่ควรเกิดขึ้น สังคมไทยต้องยอมรับว่าอุบัติเหตุทางถนนส่วนใหญ่มีสาเหตุจากการไม่ปฏิบัติตามกฎจราจรและขาดวินัย การแก้ไขที่ต้นเหตุจึงสำคัญกว่าการปรับปรุงระบบอื่น ๆ
การคัดเลือกบุคลากรและปัญหาสารเสพติด
เมื่อถูกถามถึงความเข้มงวดในการคัดเลือกพนักงานขับรถไฟ ดร.ประภัสร์ อธิบายว่า รฟท. มีกระบวนการมาตรฐาน ตรวจสอบประวัติอาชญากรรม โรคประจำตัว และสารเสพติด แต่ปัญหามักเกิดหลังเข้าทำงาน โดยเฉพาะการดื่มสุราและยาเสพติด หน่วยงานขนส่งสาธารณะพยายามกวดขัน โดยเฉพาะช่วงเทศกาลที่มีการตรวจความพร้อมร่างกายพนักงานขับรถอย่างเข้มงวด อดีตผู้ว่าฯ เห็นด้วยกับการสุ่มตรวจแบบไม่แจ้งล่วงหน้า เพราะมีประสิทธิภาพในการป้องปราม หากตรวจพบสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ ควรลงโทษเลิกจ้างทันที
ระบบความปลอดภัยและเทคโนโลยี
ปัจจุบันจุดตัดทางรถไฟส่วนใหญ่มีอุปกรณ์กั้นและระบบอัตโนมัติ แต่ยังมีช่องโหว่จากพฤติกรรมเสี่ยง เช่น รถจักรยานยนต์ซิกแซกผ่านไม้กั้น โดยเฉพาะช่วงทัศนวิสัยไม่ดี ดร.ประภัสร์ ชี้ว่าต่างประเทศใช้ระบบอัตโนมัติและกล้องตรวจจับอัจฉริยะมานาน แต่ในไทยเมื่อเสนอขอจัดซื้อเทคโนโลยี มักถูกปฏิเสธด้วยเหตุผลเรื่องงบประมาณ โดยไม่คำนึงถึงมูลค่าชีวิตและความสูญเสียทางเศรษฐกิจ วัฒนธรรม "ดูงานแต่ไม่ทำ" เป็นปัญหา บุคลากรไปศึกษาดูงานต่างประเทศแล้วพูดว่าดี แต่กลับมาไม่นำมาปฏิบัติจริง
ทางออกที่ยั่งยืน
การลดจำนวนขบวนรถไฟหรือย้ายสถานีออกนอกเมืองไม่ใช่ทางออกที่ดี เพราะต่างประเทศระบบรถไฟวิ่งเข้าสู่ใจกลางเมือง การย้ายสถานีโดยไม่มีระบบขนส่งมวลชนรองรับจะสร้างความเดือดร้อนและซ้ำเติมปัญหาจราจร ทางออกที่ทำได้ทันทีคือใช้กล้องวงจรปิดบังคับใช้กฎหมายจราจรอย่างจริงจัง เมื่อพบผู้กระทำผิดบริเวณจุดตัด ให้ออกใบสั่งและส่งถึงบ้านเพื่อปรับเงินสูงสุด มาตรการนี้จะเปลี่ยนพฤติกรรมผู้ขับขี่ให้อยู่ในกรอบความปลอดภัย
รายงานโดย : น.ส.ฐิตินันท์ คุ้มตะสิน คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (นักศึกษาฝึกงาน)
