ปัสสาวะไม่สุด สัญญาณเตือนโรคทางเดินปัสสาวะ พบทั้งชายและหญิง

สุขภาพกาย “ปัสสาวะไม่สุด” เป็นสัญญาณเตือนโรคทางเดินปัสสาวะที่พบได้ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง โดย PPTV Online เผยแพร่เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2569 อาการปัสสาวะไม่สุดอาจเป็นตัวบ่งชี้ถึงปัญหาสุขภาพที่ซ่อนอยู่ ตั้งแต่การติดเชื้อ นิ่ว ไปจนถึงต่อมลูกหมากโต ซึ่งควรได้รับการตรวจรักษาอย่างทันท่วงที

หลายคนอาจเคยประสบภาวะฉี่ไม่สุด หรือรู้สึกเหมือนปัสสาวะไม่สุดแม้เพิ่งเข้าห้องน้ำไปไม่นาน หากปล่อยทิ้งไว้อาจลุกลามเป็นโรคเรื้อรังที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักกับสาเหตุของปัญหาเพื่อให้รู้เท่าทันและรับการรักษาอย่างถูกต้อง

สาเหตุของปัสสาวะไม่สุด

ภาวะปัสสาวะไม่สุดหรือการขับถ่ายปัสสาวะที่ติดขัดเกิดได้จากหลายปัจจัย ตั้งแต่พฤติกรรมการใช้ชีวิตไปจนถึงโรคเฉพาะทางในระบบทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง สาเหตุที่พบบ่อยมีดังนี้

—

• การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ: เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด ทำให้เกิดอาการอักเสบที่กระเพาะปัสสาวะหรือท่อปัสสาวะ ส่งผลให้รู้สึกปวดฉี่บ่อย ฉี่ไม่สุด และมักมีอาการแสบขัดร่วมด้วย
• นิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ: ก้อนนิ่วที่ตกค้างในกระเพาะปัสสาวะหรือท่อปัสสาวะจะขัดขวางทางเดินน้ำปัสสาวะ ทำให้ฉี่ไม่สุดและปัสสาวะไหลไม่ต่อเนื่อง
• ภาวะกระเพาะปัสสาวะทำงานไวเกิน: กล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะบีบตัวบ่อยเกินไป ทำให้รู้สึกปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะไม่สุด และมีความรู้สึกปวดกะทันหันจนควบคุมได้ยาก
• ความผิดปกติของระบบประสาท: โรคประจำตัวเช่นเบาหวานหรือโรคทางระบบประสาท ส่งผลให้การสั่งการของกระเพาะปัสสาวะผิดปกติ ทำให้การบีบตัวขับปัสสาวะทำได้ไม่สมบูรณ์
• สิ่งอุดตันในท่อปัสสาวะ: เช่น เนื้องอกหรือพังผืดที่เกิดจากการบาดเจ็บในท่อปัสสาวะ ซึ่งเข้าไปบีบทางเดินให้แคบลง ทำให้ต้องใช้แรงเบ่งมากกว่าปกติ
• ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด: ยาที่มีผลต่อระบบประสาทอัตโนมัติอาจทำให้กล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะคลายตัวมากเกินไปจนขับปัสสาวะออกไม่หมด

ฉี่ไม่สุดในผู้ชาย

สำหรับผู้ชาย อาการปัสสาวะไม่สุดมักมีความเชื่อมโยงกับโครงสร้างทางสรีรวิทยาเฉพาะตัว โดยเฉพาะเมื่อเข้าสู่วัยผู้ใหญ่และวัยสูงอายุ โรคที่พบบ่อยได้แก่

• โรคต่อมลูกหมากโต: เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งในผู้ชายที่ทำให้ฉี่ไม่สุด เนื่องจากต่อมลูกหมากที่โตขึ้นจะไปบีบท่อปัสสาวะให้แคบลง ทำให้ปัสสาวะลำเล็กและไหลไม่พุ่ง
• ต่อมลูกหมากอักเสบ: การติดเชื้อหรือการอักเสบที่ต่อมลูกหมากส่งผลให้เกิดความเจ็บปวดขณะปัสสาวะ และมีความรู้สึกเหมือนฉี่ไม่สุดตลอดเวลา
• มะเร็งต่อมลูกหมาก: ในระยะแรกอาจไม่แสดงอาการชัดเจน แต่เมื่อก้อนมะเร็งโตขึ้นอาจไปกดทับทางเดินปัสสาวะ ทำให้มีอาการปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะไม่สุด
• ท่อปัสสาวะตีบตัน: มักเกิดจากประวัติการบาดเจ็บหรือการติดเชื้อในอดีต ทำให้เกิดพังผืดในท่อปัสสาวะ ส่งผลให้การระบายน้ำปัสสาวะติดขัด

ฉี่ไม่สุดในผู้หญิง

อาการปัสสาวะไม่สุดในผู้หญิงมีลักษณะเฉพาะที่ต่างจากผู้ชายเนื่องจากสรีระท่อปัสสาวะที่สั้นกว่า ทำให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายกว่า โรคที่ควรระวังมีดังนี้

• โรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบ: ผู้หญิงมีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อแบคทีเรีย ทำให้เกิดภาวะปวดฉี่บ่อย ฉี่ไม่สุด และมักรู้สึกปวดหน่วงท้องน้อยอย่างต่อเนื่อง
• ภาวะอุ้งเชิงกรานหย่อน: การที่มดลูกหรือกระเพาะปัสสาวะหย่อนคล้อยลงมาอาจไปกดเบียดท่อปัสสาวะ ทำให้เกิดภาวะเหมือนฉี่ไม่สุดและปัสสาวะลำบาก
• วัยหมดประจำเดือน: การขาดฮอร์โมนเอสโตรเจนทำให้เยื่อบุท่อปัสสาวะบางลงและขาดความยืดหยุ่น เป็นสาเหตุให้เกิดอาการฉี่ไม่สุดในผู้หญิง วิธีแก้จึงมักเกี่ยวข้องกับการปรับฮอร์โมน
• ความผิดปกติหลังคลอดบุตร: กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานที่อ่อนแรงหลังการคลอดอาจส่งผลต่อการควบคุมการขับถ่าย ทำให้รู้สึกฉี่ไม่สุด เหมือนปวดฉี่ตลอด วิธีแก้ที่ได้ผลคือการฝึกขมิบ

วิธีรักษาปัสสาวะบ่อยและอาการฉี่ไม่สุด

หากพบว่ามีอาการผิดปกติ การปรึกษาศัลยแพทย์ยูโรวิทยาคือวิธีรักษาปัสสาวะบ่อยที่เห็นผลแม่นยำที่สุด โดยแพทย์จะเริ่มต้นจากการซักประวัติ ตรวจปัสสาวะ และอาจใช้การอัลตราซาวนด์หรือการส่องกล้องเพื่อหาต้นตอที่แท้จริง การรักษามีตั้งแต่การใช้ยาเพื่อปรับสมดุลการบีบตัวของกระเพาะปัสสาวะ ไปจนถึงการใช้หัตถการขั้นสูงเพื่อกำจัดสิ่งอุดตัน

หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดและเลเซอร์ นวัตกรรมลดแผลและช่วยให้ฟื้นตัวไว

• หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด: สำหรับเคสที่ซับซ้อน เช่น มะเร็งต่อมลูกหมากหรือภาวะอุดตันลึกในระบบทางเดินปัสสาวะ หุ่นยนต์ช่วยให้แพทย์มองเห็นภาพ 3 มิติที่มีความละเอียดสูง และควบคุมแขนกลที่มีความแม่นยำกว่ามือมนุษย์ ช่วยรักษาเส้นประสาทสำคัญ ลดการสูญเสียเลือด และทำให้คนไข้ฟื้นตัวได้รวดเร็ว
• การรักษาด้วยเลเซอร์: เป็นอีกวิธีแก้ปัสสาวะบ่อยจากโรคต่อมลูกหมากโตที่ได้รับความนิยมสูง เพราะเลเซอร์จะช่วยตัดหรือสลายเนื้อเยื่อส่วนเกินที่อุดกั้นท่อปัสสาวะออกอย่างแม่นยำ โดยไม่มีแผลผ่าตัดภายนอก ลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ และคนไข้สามารถกลับมาปัสสาวะได้คล่องเหมือนปกติในเวลาอันสั้น
• การรักษาด้วยไอน้ำ: นวัตกรรมสำหรับผู้ชายที่มีปัญหาฉี่ไม่สุดจากต่อมลูกหมากโต โดยการใช้พลังงานจากไอน้ำเข้าไปทำให้เนื้อเยื่อส่วนเกินฝ่อตัวลง เป็นวิธีที่รวดเร็วและไม่กระทบต่อสมรรถภาพทางเพศ

วิธีป้องกันอาการปัสสาวะไม่สุด

การปรับพฤติกรรมคือหัวใจสำคัญในการป้องกันไม่ให้เกิดอาการฉี่ไม่สุดซ้ำซาก และช่วยให้ระบบทางเดินปัสสาวะทำงานได้อย่างเป็นปกติในระยะยาว

• ดื่มน้ำให้เพียงพอและถูกเวลา: การดื่มน้ำวันละ 1.5 – 2 ลิตร เป็นวิธีแก้ปัสสาวะบ่อยที่ดีที่สุดเพื่อเจือจางปัสสาวะและขับแบคทีเรีย แต่ควรลดปริมาณการดื่มก่อนเข้านอน 2 ชั่วโมง
• หลีกเลี่ยงสารระคายเคือง: งดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน แอลกอฮอล์ และอาหารรสจัดเกินไป เพราะสารเหล่านี้จะไปกระตุ้นให้กระเพาะปัสสาวะบีบตัวไวขึ้นจนทำให้เกิดอาการปวดฉี่บ่อย ฉี่ไม่สุด
• ฝึกบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน: ปัญหาฉี่ไม่สุดในผู้หญิง วิธีแก้ด้วยการขมิบนั้นสามารถเสริมความแข็งแรงของหูรูด และป้องกันภาวะปัสสาวะเล็ดได้
• รักษาสุขอนามัยพื้นฐาน: โดยเฉพาะผู้หญิงควรทำความสะอาดจากหน้าไปหลังเสมอหลังการเข้าห้องน้ำ เพื่อป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียเข้าสู่ท่อปัสสาวะ
• ควบคุมน้ำหนักและโรคประจำตัว: ภาวะอ้วนและโรคเบาหวานเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ทำให้ฉี่ไม่สุด ดังนั้นการคุมระดับน้ำตาลให้อยู่ในเกณฑ์ปกติจึงมีความจำเป็นเช่นกัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับปัญหาปัสสาวะไม่สุด

อาการปัสสาวะไม่สุดในผู้หญิงที่มาพร้อมปวดหน่วงท้องน้อยเกิดจากอะไร

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบจากการติดเชื้อแบคทีเรีย เนื่องจากสรีระของผู้หญิงมีท่อปัสสาวะสั้นทำให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้ง่าย ส่งผลให้เกิดอาการปวดฉี่บ่อย ฉี่ไม่สุด และรู้สึกปวดหน่วงตลอดเวลา หากมีอาการรุนแรงอาจมีปัสสาวะปนเลือดร่วมด้วย ซึ่งควรพบแพทย์เพื่อรับยาปฏิชีวนะที่ตรงกับเชื้อ

ทำไมผู้ชายสูงอายุถึงมักมีอาการฉี่ไม่สุดและปัสสาวะลำเล็ก

ส่วนใหญ่เกิดจากโรคต่อมลูกหมากโต (BPH) เมื่อต่อมลูกหมากมีขนาดใหญ่ขึ้นจะเข้าไปเบียดและกดทับท่อปัสสาวะที่อยู่ตรงกลาง ทำให้ทางเดินปัสสาวะแคบลง ส่งผลให้ปัสสาวะไหลไม่สะดวก ไหลช้าลง และรู้สึกฉี่ไม่สุด รักษาได้ด้วยการใช้ยาหรือเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น การใช้เลเซอร์หรือไอน้ำเพื่อลดขนาดต่อมลูกหมาก

หากรู้สึกเหมือนฉี่ไม่สุดตลอดเวลาแต่ตรวจไม่พบการติดเชื้อ เกิดจากอะไร

อาจเกิดจากภาวะกระเพาะปัสสาวะทำงานไวเกิน (Overactive Bladder – OAB) ซึ่งกล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะมีการบีบตัวผิดปกติแม้จะมีปริมาณปัสสาวะไม่มาก ทำให้คนไข้รู้สึกเหมือนฉี่ไม่สุด และต้องเข้าห้องน้ำบ่อยผิดปกติ หรืออาจเกิดจากความเครียดและปัญหาระบบประสาทที่ควบคุมการสั่งการการปัสสาวะ

เทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดมีข้อดีอย่างไรในการรักษาโรคทางเดินปัสสาวะ

หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดช่วยให้ศัลยแพทย์สามารถทำการผ่าตัดในตำแหน่งที่ซับซ้อนและเข้าถึงยากได้แม่นยำสูง โดยเฉพาะการรักษาที่ต้องรักษาเส้นประสาทสำคัญรอบระบบทางเดินปัสสาวะ ข้อดีคือช่วยลดการสูญเสียเลือด แผลผ่าตัดมีขนาดเล็กมาก ลดภาวะแทรกซ้อน และช่วยให้คนไข้ฟื้นตัวกลับมาใช้ชีวิตปกติได้เร็วขึ้นกว่าการผ่าตัดแบบเปิด

ฉี่ไม่สุด เหมือนปวดฉี่ตลอด วิธีแก้เบื้องต้นด้วยตัวเองที่ได้ผลมีอะไรบ้าง

วิธีแก้ปัสสาวะบ่อยและฉี่ไม่สุดในเบื้องต้นคือการปรับพฤติกรรม โดยดื่มน้ำสะอาดวันละ 8-10 แก้วเพื่อช่วยขับเชื้อโรค (แต่ให้ลดปริมาณก่อนนอน) หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ที่เป็นตัวกระตุ้นการขับปัสสาวะ และหมั่นฝึกบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน (ขมิบ) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมการปัสสาวะ

ขอบคุณข้อมูลจาก: โรงพยาบาลกรุงเทพ สำนักงานใหญ่