อาการตาแดงที่ไม่ธรรมดา เช็กด่วน 3 พฤติกรรมเสี่ยงที่มาในช่วงฤดูฝน อาจทำตาบอดถาวร
อาการ "ตาแดง" หรือ "เยื่อบุตาอักเสบ" เป็นความผิดปกติทางดวงตาที่พบได้บ่อยที่สุดชนิดหนึ่ง จากสถิติของกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข พบว่าในแต่ละปีมีผู้ป่วยโรคตาแดงเข้ารับการรักษาในสถานพยาบาลทั่วประเทศเป็นจำนวนหลักหมื่นราย โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนหรือช่วงที่มีน้ำท่วมขัง ซึ่งเป็นฤดูกาลระบาดหลัก แม้คนส่วนใหญ่จะมองว่าตาแดงเป็นเรื่องธรรมดาที่ "เดี๋ยวก็หายเอง" แต่ในความเป็นจริง จักษุแพทย์ระบุว่าโรคตาแดงมีหลายประเภท และมีบางพฤติกรรมรวมถึงเชื้อบางชนิดที่เป็นอันตรายอย่างเฉียบพลัน หากรักษาไม่ถูกวิธีอาจนำไปสู่การสูญเสียการมองเห็นหรือเสี่ยงตาบอดถาวรได้
ตารางเปรียบเทียบ ตาแดง 3 ชนิดยอดฮิต สังเกตอาการอย่างไร?
- ชนิดไวรัส สาเหตุหลัก: เชื้อ Adenovirus อาการเด่น: น้ำตาไหลพราก ขี้ตาใส เป็นทีละข้างแล้วลาม ติดต่อง่ายมากผ่านการสัมผัส
- ชนิดแบคทีเรีย สาเหตุหลัก: เชื้อแบคทีเรียทั่วไป / เชื้อหนองใน อาการเด่น: ขี้ตาข้นเหนียว สีเหลือง-เขียว ลืมตายาก อันตรายสูงสุด เสี่ยงกระจกตาทะลุ
- ชนิดภูมิแพ้ สาเหตุหลัก: ไรฝุ่น, เกสร, ขนสัตว์ อาการเด่น: คันตาอย่างรุนแรง ตาบวมฉ่ำน้ำ ไม่ใช่โรคติดต่อ
เจาะลึก 3 ชนิดวายร้าย และ "มุมมืด" ที่คนมักละเลย
1. ตาแดงจากเชื้อไวรัส กับ "กับดัก" ยาหยอดตาผสมสเตียรอยด์
ตาแดงชนิดนี้ติดต่อง่ายและแพร่กระจายเร็วที่สุด มักเริ่มจากตาข้างหนึ่งแล้วลามไปอีกข้างภายในไม่กี่วัน สิ่งที่น่ากลัวไม่ใช่ตัวเชื้อไวรัส แต่คือ "พฤติกรรมการซื้อยาหยอดตาเอง"... คำเตือนจากจักษุแพทย์ คนไข้จำนวนมากสับสนระหว่างตาแดงจากไวรัสกับตาแดงจากภูมิแพ้ แล้วไปซื้อยาหยอดตาที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์มาใช้เอง ยาสเตียรอยด์จะไปกดภูมิคุ้มกัน ส่งผลให้เชื้อไวรัสเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว หากโชคร้ายเป็นเชื้อไวรัสกลุ่มเริมอาจทำให้เกิดแผลกดลึกที่กระจกตาจนตาบอดได้
2. ตาแดงจากเชื้อแบคทีเรีย วิกฤต "เชื้อหนองใน" หลอมกระจกตาใน 48 ชม.
โดยทั่วไปเชื้อแบคทีเรียจะทำให้เกิดขี้ตาข้นสีเขียวหรือเหลือง ตื่นมาตาแฉะจนลืมตาไม่ขึ้น แต่กรณีที่อันตรายที่สุดคือการติดเชื้อ "เนสเซอเรีย โกโนเรีย" หรือเชื้อหนองใน ซึ่งสามารถเข้าสู่ดวงตาได้จากการสัมผัสสิ่งคัดหลั่งจากอวัยวะเพศที่มีเชื้อ เชื้อหนองในมีความสามารถพิเศษที่น่ากลัวคือ "สามารถเจาะทะลุเยื่อบุตาและกระจกตาที่สมบูรณ์ได้โดยตรง" ต่างจากเชื้ออื่นที่ต้องรอให้ตาเป็นแผลก่อน เชื้อนี้จะทำให้เกิดหนองไหลเยิ้มตลอดเวลา และสามารถหลอมกระจกตาให้ทะลุได้ภายใน 24–48 ชั่วโมง หากรักษาไม่ทันท่วงที ดวงตาข้างนั้นจะบอดสนิททันที
3. ตาแดงจากภูมิแพ้ ความทรมานที่ไม่ใช่โรคติดต่อ
เกิดจากการที่ร่างกายตอบสนองไวต่อสารก่อภูมิแพ้ อาการเด่นคือ "คันตาจนอยากขยี้" ตาแดงเรื่อๆ และบวมฉ่ำน้ำ แม้จะไม่ใช่โรคติดต่อและไม่ทำให้ตาบอดโดยตรง แต่ภัยเงียบคือ "การขยี้ตาอย่างรุนแรงและเรื้อรัง" อาจทำให้กระจกตาโก่งตัวผิดรูปส่งผลให้สายตาเอียงอย่างรุนแรงและภาพมัวลงในระยะยาว
ไขข้อข้องใจ "มองตาคนเป็นตาแดง" ติดต่อได้จริงหรือ?
หนึ่งในความเข้าใจผิดที่อยู่คู่สังคมไทยมานานคือ การมองตาผู้ป่วยตาแดงจะทำให้เราติดโรคไปด้วย ซึ่ง "ไม่เป็นความจริง" กรมควบคุมโรคชี้แจงว่า เชื้อไวรัสและแบคทีเรียไม่สามารถบินผ่านอากาศจากการมองหน้ากันได้ การติดเชื้อเกิดจาก "การสัมผัสโดยตรง" เช่น การใช้มือที่เปื้อนเชื้อไปขยี้ตา การใช้ผ้าเช็ดหน้าร่วมกัน หรือการถูกน้ำตาและสิ่งคัดหลั่งของผู้ป่วยกระเด็นเข้าตาเท่านั้น
สัญญาณเตือนอันตราย ที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที
หากมีอาการตาแดง ห้ามรอดูอาการหรือซื้อยาหยอดตาเองเด็ดขาด หากพบอาการร่วมดังต่อไปนี้
- การมองเห็นแย่ลง รู้สึกตามัวลง มองภาพไม่ชัดเหมือนเดิม (ตาแดงทั่วไปจะไม่ทำให้ตามัว)
- สู้แสงไม่ได้ รู้สึกปวดตาหรือแสบตาอย่างรุนแรงเมื่อเจอแสงสว่าง
- ปวดลึกในเบ้าตา มีอาการปวดตุบๆ ตลอดเวลา ไม่ใช่แค่เคืองตา
- ขี้ตาเป็นหนองสด มีหนองไหลซึมออกมาตลอดเวลา เช็ดเท่าไรก็ไม่หมด
วิธีปฏิบัติตนและป้องกันเพื่อไม่ให้ "ตาแดง" ลุกลาม
- งดใส่คอนแทคเลนส์ หากมีอาการตาแดงเด็ดขาด ให้เปลี่ยนไปสวมแว่นตาแทนจนกว่าจะหายดี
- แยกของใช้ 100% ผ้าเช็ดหน้า ปลอกหมอน เครื่องสำอาง ห้ามใช้ร่วมกับผู้อื่น
- กักตัวหยุดงาน/เรียน อย่างน้อย 3–5 วันนับจากเริ่มมีอาการ เพื่อลดวงจรการระบาดในชุมชน
- หมั่นล้างมือ ด้วยน้ำและสบู่ทุกครั้งหลังสัมผัสบริเวณใบหน้า
การรักษาสุขอนามัยของดวงตาและการเข้าพบจักษุแพทย์อย่างรวดเร็วเมื่อเกิดอาการผิดปกติ คือวิธีที่ดีที่สุดที่จะช่วยปกป้องดวงตาคู่สำคัญของคุณให้ปลอดภัยและห่างไกลจากความเสี่ยงในการสูญเสียการมองเห็น
