เปิดโครงสร้างราคาน้ำมันขายปลีก ปัจจุบัน เราต้องจ่ายอะไรบ้าง นอกเหนือจากค่าน้ำมันดิบ
สถานการณ์การสู้รบในตะวันออกกลาง โดยเฉพาะการประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซ ส่งผลให้ราคาน้ำมันตลาดโลกเกิดความผันผวนอย่างหนัก ล่าสุดในวันที่ 13 มีนาคม 2569 มีรายงานว่าโรงกลั่นน้ำมันเตรียมขอเพิ่มค่าการกลั่นอีกลิตรละ 4 บาท จากเดิมเฉลี่ยลิตรละ 2 บาท เป็น 6 บาทต่อลิตร ทำให้หลายคนเกิดคำถามเกี่ยวกับโครงสร้างราคาน้ำมันขายปลีกในปัจจุบัน
ค่าการกลั่น (Refinery Margin) คืออะไร?
ค่าการกลั่นไม่ใช่กำไรสุทธิของโรงกลั่น แต่เป็นส่วนต่างราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่ขายหน้าโรงกลั่น ลบด้วยราคาน้ำมันดิบที่ซื้อมา จากความตึงเครียดในตะวันออกกลาง ทำให้ค่าขนส่งน้ำมันดิบและค่าประกันภัยพุ่งสูงขึ้น ซึ่งค่าใช้จ่ายเหล่านี้ถูกนับรวมอยู่ในโครงสร้างราคาตลาดสิงคโปร์ที่ไทยอ้างอิง
แม้ว่าปัจจุบันราคาน้ำมันจะยังคงถูกตรึงด้วยการใช้งบประมาณจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเข้าไปอุดหนุน แต่คำถามสำคัญคือเราจะอุดหนุนได้นานแค่ไหน
โครงสร้างราคาน้ำมันดีเซล 1 ลิตร ณ วันที่ 13 มีนาคม 2569
ราคาน้ำมันดีเซลขายปลีกอยู่ที่ 29.94 บาทต่อลิตร โดยแบ่งส่วนประกอบหลักดังนี้:
- ราคาเนื้อน้ำมัน (โรงกลั่น): ลิตรละ 32-33 บาท ซึ่งรวมราคาตลาดโลกและค่าการกลั่น
- ภาษีสรรพสามิต: 6.92 บาทต่อลิตร ขึ้นลงตามนโยบายภาครัฐ
- ภาษีเทศบาล: 0.69 บาทต่อลิตร คิดเป็น 10% ของภาษีสรรพสามิต
- กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง: 15-17 บาทต่อลิตร ปัจจุบันติดลบเพื่อช่วยพยุงราคาน้ำมัน
- กองทุนอนุรักษ์พลังงาน: 0.005 บาทต่อลิตร เพื่อส่งเสริมพลังงานทดแทน
- ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%): 1.96% ของราคาขายปลีก
- ค่าการตลาด (Marketing Margin): 1.50-2 บาทต่อลิตร เป็นกำไรของปั๊มน้ำมันและค่าขนส่ง
หากรวมราคาจริงที่ต้องจ่ายแล้ว น้ำมันดีเซล 1 ลิตรจะอยู่ที่มากกว่า 42 บาท แต่ที่ผู้บริโภคจ่ายเพียง 29.94 บาทได้ เพราะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงควักเงินจ่ายชดเชยแทนที่ลิตรละมากกว่า 10 บาทในปัจจุบัน
ผลกระทบจากค่าการกลั่นที่เพิ่มขึ้น
การเพิ่มค่าการกลั่นลิตรละ 4 บาทอาจส่งผลให้ราคาน้ำมันดีเซลปรับสูงขึ้นในอนาคต หากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไม่สามารถอุดหนุนได้อย่างต่อเนื่อง นายพิพัฒน์ได้เรียกโรงกลั่นน้ำมันหารือกรณีนี้ โดยโรงกลั่นชี้แจงว่าค่าการกลั่นไม่ใช่กำไรสุทธิ แต่เป็นค่าใช้จ่ายที่จำเป็นจากปัจจัยภายนอก
นอกจากนี้ สถานการณ์ในตะวันออกกลางยังส่งผลต่อตลาดพลังงานในภูมิภาค เช่น ผู้ประกอบการอินเดียประสบปัญหาก๊าซหุงต้มขาดแคลน ทำให้คนแห่ต่อคิวซื้อและร้านอาหารหันมาใช้ฟืนแทน ซึ่งสะท้อนถึงความเชื่อมโยงของวิกฤตการณ์ระดับโลกที่มีผลต่อราคาพลังงานในท้องถิ่น
ในภาพรวม โครงสร้างราคาน้ำมันขายปลีกมีความซับซ้อนและขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งราคาตลาดโลก นโยบายรัฐ และสถานการณ์ระหว่างประเทศ การติดตามพัฒนาการอย่างใกล้ชิดจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้บริโภคและผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย
