รู้จัก ดร.พิเชฐ คุณาธรรมรักษ์ อธิบดีกรมการขนส่งทางราง บทบาทปฏิรูปกฎหมายและความปลอดภัย

ทำความรู้จัก ดร.พิเชฐ คุณาธรรมรักษ์ อธิบดีกรมการขนส่งทางราง ผู้รับบทสำคัญทั้งการปฏิรูปกฎหมายระบบราง และการคุมเข้มมาตรการความปลอดภัย หลังเกิดอุบัติเหตุรถไฟชนรถเมล์ที่อโศก-ดินแดง

ภูมิหลังและการศึกษา

ดร.พิเชฐ คุณาธรรมรักษ์ ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมการขนส่งทางราง ข้าราชการระดับสูงของกระทรวงคมนาคมที่มีภูมิหลังทางวิชาการและประสบการณ์ตรงด้านวิศวกรรมขนส่ง สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิศวกรรมชลประทาน จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ปริญญาโทบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และปริญญาเอกสาขาวิศวกรรมขนส่ง (Transport Engineering) จากสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT)

ประสบการณ์การทำงาน

ก่อนหน้านี้ ดร.พิเชฐ เคยปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักพัฒนากลุ่มโครงการรถไฟฟ้า สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานและจัดทำยุทธศาสตร์การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานระบบรางของประเทศไทย

—

บทบาทปัจจุบันและการปฏิรูปกฎหมาย

บทบาทหน้าที่หลักในปัจจุบันของ ดร.พิเชฐ คือการเป็นแกนนำในการขับเคลื่อน พ.ร.บ.การขนส่งทางราง พ.ศ.2568 ซึ่งเป็นกฎหมายฉบับใหม่ที่มีโครงสร้างบทบัญญัติรวมทั้งสิ้น 165 มาตรา การตรากฎหมายฉบับนี้มีเป้าหมายเพื่อปฏิรูประบบระเบียบการขนส่งทางรางของประเทศ โดยใช้แนวทางการแยกส่วนงาน เพื่อจัดแบ่งบทบาทหน้าที่ระหว่างผู้กำกับดูแล ผู้จัดการโครงสร้างพื้นฐาน และผู้ให้บริการเดินรถ ให้มีความชัดเจนและไม่ทับซ้อนกัน

โครงสร้างใหม่นี้ออกแบบมาเพื่อส่งเสริมให้เกิดสภาพแวดล้อมการแข่งขันที่เป็นธรรม และเปิดโอกาสให้ภาคเอกชนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมในการเป็นผู้ให้บริการเดินรถ ตามกฎเกณฑ์ที่กำหนด การส่งเสริมภาคเอกชนดังกล่าว ดำเนินการผ่านการวางกรอบโร้ดแมปจำนวน 5 ขั้นตอน ประกอบด้วย การศึกษาแถลงการณ์เครือข่ายโครงข่าย การจัดสรรสิทธิ์ช่วงเวลาเดินรถ การจัดทำข้อตกลงสัญญาใช้โครงข่าย การขอรับใบอนุญาตอย่างเป็นทางการจากกรมการขนส่งทางราง และการเปิดให้บริการในเชิงพาณิชย์

การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน

ควบคู่ไปกับการปรับปรุงกฎหมาย กรมการขนส่งทางรางได้ติดตามและเร่งรัดโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่ ซึ่งปัจจุบันมีการดำเนินการก่อสร้างและเปิดใช้งานแล้วเป็นระยะทางมากกว่า 1,070 กิโลเมตร โดยมีเป้าหมายระยะยาวในการขยายโครงข่ายให้ครอบคลุมระยะทางรวมกว่า 7,000 กิโลเมตร ภายในปี พ.ศ. 2578 เพื่อพัฒนาให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางเชื่อมโยงระบบรางในภูมิภาคอาเซียน

มาตรการความปลอดภัยหลังอุบัติเหตุ

นอกเหนือจากภารกิจด้านการวางนโยบายและโครงสร้างพื้นฐานแล้ว หน่วยงานยังต้องดำเนินการแก้ไขวิกฤตการณ์ด้านความปลอดภัยและเสถียรภาพความเชื่อมั่นของสาธารณชน สืบเนื่องจากกรณีอุบัติเหตุขบวนรถไฟขนส่งสินค้าหมายเลข 2126 ประสบเหตุชนกับรถโดยสารประจำทาง ณ บริเวณจุดตัดทางรถไฟอโศก-ดินแดง เมื่อวันที่ 16 พ.ค.2569 ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจำนวน 8 คน

จากการตรวจสอบข้อมูลทางเทคนิคจากระบบบันทึกความเร็วขบวนรถหรือกล่องดำ พบข้อเท็จจริงว่าพนักงานขับรถทำการเบรกฉุกเฉินในระยะเพียง 100 เมตรก่อนถึงจุดปะทะ ซึ่งตามหลักวิศวกรรมไม่เพียงพอต่อการหยุดขบวนรถที่มีน้ำหนักมาก นอกจากนี้ ผลการตรวจพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์พบสารเสพติดในร่างกายของพนักงานขับรถ และพบว่าพนักงานคนดังกล่าวไม่มีใบอนุญาตผู้ประจำหน้าที่ที่ออกโดยกรมการขนส่งทางราง

จากเหตุนี้ อธิบดีกรมการขนส่งทางรางจึงได้ประกาศใช้มาตรการควบคุมขั้นเด็ดขาด (Zero Tolerance) โดยสั่งการให้ รฟท. จัดตั้งจุดตรวจคัดกรองเพื่อวัดระดับแอลกอฮอล์และสารเสพติดในร่างกายของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยทั้งหมดแบบ 100% ก่อนเริ่มปฏิบัติหน้าที่ในแต่ละผลัดงาน พร้อมทั้งสั่งการให้ขยายผลการสืบสวนเชิงลึกเพื่อเอาผิดทางวินัยแก่ผู้บังคับบัญชาที่มีส่วนรับผิดชอบในการปล่อยปละละเลย

นอกจากนี้ ยังมีการเสนอมาตรการเชิงป้องกันเพิ่มเติม เช่น การติดตั้งระบบกล้องวงจรปิดในพื้นที่เสี่ยง และการพัฒนาแอปพลิเคชัน "DRT Crossing" เพื่อแจ้งเตือนและเฝ้าระวังอุบัติเหตุบริเวณจุดตัดทางรถไฟ

บทบาทอื่น ๆ

นอกเหนือจากภารกิจด้านระบบราง ดร.พิเชฐ ยังได้รับแต่งตั้งจากที่ประชุมใหญ่วิสามัญของบริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด (บวท.) เมื่อวันที่ 21 มี.ค.2567 ให้ดำรงตำแหน่งประธานกรรมการบริษัท เพื่อทำหน้าที่บูรณาการการบริหารจัดการจราจรทางอากาศให้สอดรับกับระบบขนส่งรูปแบบอื่น ๆ

ผลการดำเนินงาน

สำหรับผลการดำเนินงานของกรมการขนส่งทางรางในปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 พบว่ามีสถิติจำนวนผู้โดยสารในระบบรางรวมทั้งสิ้น 510.04 ล้านเที่ยว-คน และหน่วยงานได้รับคะแนนการประเมินความพร้อมรัฐบาลดิจิทัลอยู่ที่ 88.75 คะแนน ซึ่งเป็นผลมาจากการนำระบบดิจิทัล e-License R มาใช้ในกระบวนการพิจารณาใบอนุญาตและการจดทะเบียนรถขนส่งทางราง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความโปร่งใสในการกำกับดูแลตามมาตรฐานสากล

ที่มาข้อมูล : บริษัทวิทยุการบินแห่งประเทศไทย, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญ, Department of Rail Transport, รายงานโดย : น.ส.ฐิตินันท์ คุ้มตะสิน คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (นักศึกษาฝึกงาน)