กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยหน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) ร่วมกับสถานเอกอัครราชทูตฝรั่งเศสประจำประเทศไทย จัดการประชุมวิชาการระดับนานาชาติ "The 1st Heritage Science Forum" ภายใต้แนวคิด "The Starting Point: Applying Advanced Science to Preserve and Enhance Cultural Heritage" ณ ห้องคริสตัลบอลรูม โรงแรมฮอลิเดย์ อินน์ กรุงเทพฯ สีลม เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2569
รองนายกรัฐมนตรีเปิดงาน พร้อมชูยุทธศาสตร์วิทยาศาสตร์เพื่อสังคม
ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. เป็นประธานเปิดงานและกล่าวปาฐกถาพิเศษหัวข้อ "Strategic Direction for Thailand" โดยเน้นย้ำว่า เวทีนี้เป็นมากกว่าการประชุมวิชาการ แต่เป็นการแสดงเจตนารมณ์ของภาครัฐที่มุ่งพลิกโฉมประเทศไทยด้วยวิจัยและนวัตกรรม สู่ประเทศรายได้สูง พร้อมเสริมสร้างอัตลักษณ์ของชาติควบคู่กับการพัฒนาเศรษฐกิจฐานความรู้และเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน
รัฐมนตรีว่าการ อว. กล่าวว่า กระทรวงยึดหลัก วิทยาศาสตร์ต้องรับใช้สังคม สอดคล้องกับนโยบายและยุทธศาสตร์ อววน. พ.ศ. 2566-2570 ที่เน้นบูรณาการข้ามศาสตร์ระหว่างวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรมศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (STEM) กับสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ (SHA) เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและรักษาอัตลักษณ์ของประเทศ โดยประเทศไทยมีต้นทุนทางวัฒนธรรมที่หลากหลายและมั่งคั่ง ซึ่งเป็นทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์ที่ต้องการการดูแลด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่น่าเชื่อถือและเป็นที่ยอมรับในระดับสากล
ความร่วมมือไทย-ฝรั่งเศส สร้างพันธมิตรทางปัญญา
การจับมือกับสาธารณรัฐฝรั่งเศสในครั้งนี้ช่วยให้การทูตวิทยาศาสตร์เป็นภาษากลางสำหรับสร้างพันธมิตรทางปัญญา โดยเฉพาะในวาระความสัมพันธ์ทางการทูตไทย-ฝรั่งเศสที่ดำเนินมายาวนานกว่า 340 ปี Heritage Science Forum ครั้งนี้ถือเป็นเวทีแรกที่ทั้งสองประเทศจัดร่วมกันอย่างเป็นทางการในการอนุรักษ์คุณค่ามรดกทางวัฒนธรรม และเป็นจุดเริ่มต้นวางรากฐานให้ไทยก้าวสู่การเป็น ศูนย์กลางด้าน Heritage Science แห่งภูมิภาคอาเซียน
บพค. เร่งรัดทุนทางปัญญา ขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์
ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการ บพค. กล่าวว่า ภายใต้โครงสร้างการบริหารใหม่ของสำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (รวพ.) พันธกิจของ บพค. มุ่งเน้นการเร่งรัดเทคโนโลยีและนวัตกรรม ขับเคลื่อนการเติบโตทางเศรษฐกิจ โดยยังคงสนับสนุนการวิจัยขั้นแนวหน้าในสาขาปัญญาประดิษฐ์ ควอนตัมเทคโนโลยี พลังงานสะอาด เทคโนโลยีชีวภาพ และ Heritage Science
บพค. มองว่า Heritage Science เชื่อมโยงคุณค่าและทุนจากอดีตด้วยองค์ความรู้นำสมัย สู่การสร้างผลกระทบทางสังคมและเศรษฐกิจในอนาคต โดยใช้เทคโนโลยีขั้นสูง เช่น เทคโนโลยีแสงซินโครตรอน วัสดุศาสตร์ระดับนาโน และการวิเคราะห์รหัสพันธุกรรมโบราณ เพื่อถอดรหัสภูมิปัญญาที่ซ่อนอยู่ในวัตถุทางวัฒนธรรม พร้อมทลายกำแพงระหว่างศาสตร์ STEM และ SHA เพื่อสร้างกำลังคนสมรรถนะสูง
นอกจากนี้ บพค. ยังเชื่อมโยงนักวิจัยไทยกับเครือข่ายระดับโลกผ่านโปรแกรมสนับสนุนทุน เช่น Global League และ Brainpower Linkage ที่สนับสนุนการแลกเปลี่ยนนักวิจัยกับสถาบันชั้นนำของฝรั่งเศสและยุโรป เพื่อยกระดับงานวิจัยไทยสู่ระดับ World-class
กรณีศึกษาจากฝรั่งเศสและไทย
ภายในงานมีกรณีศึกษาระดับโลกจาก Dr. Sigrid Mirabaud กระทรวงวัฒนธรรมฝรั่งเศส บรรยายหัวข้อ Heritage Science: Connecting Research, Museums and Heritage Conservation และ Dr. Ann Bourges จากศูนย์วิจัยและบูรณะพิพิธภัณฑ์แห่งชาติฝรั่งเศส (C2RMF) นำเสนอการรับมือกับความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่กระทบต่อมรดกทางวัฒนธรรม รวมถึงการบูรณะมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งปารีสด้วยเทคโนโลยีล้ำสมัย
ในส่วนของไทย ศาสตราจารย์ ดร.รัศมี ชูทรงเดช มหาวิทยาลัยศิลปากร บรรยายเรื่อง โบราณคดีไทยจากอดีตสู่อนาคตด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และ ดร.วันทนา คล้ายสุบรรณ์ จากสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน นำเสนอการใช้เทคนิควิเคราะห์ขั้นสูงในการฟื้นคืนเทคโนโลยีการผลิต กระจกเกรียบ แห่งวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ซึ่งเป็นองค์ความรู้ที่สูญหายไปเกือบหนึ่งศตวรรษ
นิทรรศการ The Journey of Heritage Science
นอกจากนี้ยังมีนิทรรศการจัดแสดงผลงานวิจัยเด่น 6 โครงการ อาทิ การถอดรหัสทองคำโบราณแห่งปราสาทหินพิมาย การฟื้นคืนกระจกจืนแห่งล้านนา การวิเคราะห์เชิงคำนวณเพื่อบูรณะจิตรกรรมฝาผนังโบราณ และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี LiDAR ในการค้นพบหลักฐานทางโบราณคดีในเขตเมืองเก่าสุโขทัย ศรีสัชนาลัย และกำแพงเพชร โดยความร่วมมือระหว่างสำนักฝรั่งเศสแห่งปลายบูรพาทิศ (EFEO) กับกรมศิลปากร
การจัดงานครั้งนี้สะท้อนความมุ่งมั่นของรัฐบาลและกระทรวง อว. ในการขับเคลื่อนวิทยาศาสตร์ที่สร้างคุณค่าให้สังคม โดย บพค. พร้อมเป็นผู้ลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ในทุนทางปัญญาและกำลังคนสมรรถนะสูง เพื่อเป็นรากฐานสำคัญของความมั่นคงทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจของไทยในระยะยาว ผ่านการสร้างระบบนิเวศวิจัยที่เชื่อมโยงมหาวิทยาลัย หน่วยงานด้านวัฒนธรรม สถาบันวิจัย และเครือข่ายระดับนานาชาติ
