สินค้า GI ไทยเติบโตต่อเนื่อง มูลค่าตลาดแตะ 1.15 แสนล้านบาท ตั้งเป้าขึ้นทะเบียน 272 รายการภายในปี 2569
กรมทรัพย์สินทางปัญญาเดินหน้าผลักดันสินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ของไทยอย่างต่อเนื่อง โดยปัจจุบันมีมูลค่าตลาดรวมสูงถึง 115,000 ล้านบาท และตั้งเป้าขึ้นทะเบียนเพิ่มเป็น 272 รายการภายในปี 2569 ซึ่งคาดว่าจะสร้างรายได้เพิ่มอีกไม่ต่ำกว่า 2,000 ล้านบาท เพื่อสนับสนุนชุมชนและผู้ประกอบการท้องถิ่นสร้างรายได้อย่างยั่งยืน
ตุ๊กตาชาววังบ้านบางเสด็จ: หัตถกรรม GI ที่สะท้อนวิถีชีวิตไทย
นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา ได้ลงพื้นที่บ้านบางเสด็จ จังหวัดอ่างทอง เพื่อตรวจเยี่ยมกระบวนการผลิตตุ๊กตาชาววังบ้านบางเสด็จ ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสินค้า GI ประเภทหัตถกรรม ผลิตภัณฑ์นี้มีอัตลักษณ์โดดเด่นจากการใช้ดินเหนียวคุณภาพดีจากลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ที่มีเนื้อละเอียด นุ่ม และเหนียวเป็นพิเศษ เหมาะสำหรับการขึ้นรูปให้ประณีต สวยงาม สะท้อนวิถีชีวิต วัฒนธรรม และประเพณีไทย เช่น การละเล่น เครื่องดนตรี และพิธีแต่งงาน
ปัจจุบันมีผู้ประกอบการในพื้นที่ประมาณ 20 ราย มีกำลังการผลิตรวม 1,200 ชิ้นต่อปี สร้างมูลค่าทางการตลาดประมาณ 360,000 บาทต่อปี หรือเฉลี่ยรายได้ระดับหลักแสนบาทต่อรายต่อปี ขนาดผลิตภัณฑ์มีตั้งแต่ไม่เกิน 3 เซนติเมตร ไปจนถึง 10–25 เซนติเมตร สามารถถ่ายทอดเรื่องราววิถีชีวิตไทยผ่านงานหัตถศิลป์ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว
แผนส่งเสริมและพัฒนาสินค้า GI
กรมทรัพย์สินทางปัญญาเตรียมทำงานร่วมกับพาณิชย์จังหวัดเพื่อส่งเสริมผู้ประกอบการขออนุญาตใช้ตราสัญลักษณ์ GI ไทย โดยคณะทำงานระดับจังหวัดจะตรวจสอบกระบวนการผลิตให้เป็นไปตามมาตรฐานที่ขึ้นทะเบียน พร้อมสนับสนุนการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ การสร้างแบรนด์ และการจดเครื่องหมายการค้า เพื่อเพิ่มมูลค่าและขยายช่องทางจำหน่าย ทั้งในห้างสรรพสินค้า สนามบิน และตลาดต่างประเทศ ผ่านกิจกรรมส่งเสริม เช่น งาน GI Market ในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด รวมถึงการนำผู้ประกอบการเข้าร่วมงานแสดงสินค้าในต่างประเทศ
นางอรมน กล่าวว่า "การลงพื้นที่ครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อตรวจเยี่ยมกระบวนการผลิตสินค้า GI ให้เป็นไปตามข้อกำหนด พร้อมผลักดันระบบควบคุมคุณภาพ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภคว่าสินค้ามีแหล่งที่มาแท้จริง ผลิตตามมาตรฐาน และคงไว้ซึ่งอัตลักษณ์เฉพาะถิ่น ซึ่งจะช่วยยกระดับมูลค่าสินค้า เพิ่มศักยภาพการแข่งขัน และเปิดโอกาสขยายสู่ช่องทางตลาดใหม่อย่างยั่งยืน"
นอกจากนี้ ยังมีแผนต่อยอดพัฒนาตุ๊กตาชาววังบ้านบางเสด็จในหลายมิติ ทั้งการออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้ทันสมัย การสร้างเรื่องราวสินค้า การขยายตลาดออนไลน์ ตลอดจนการพัฒนากิจกรรมท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและเวิร์กชอป เพื่อสร้างประสบการณ์ให้นักท่องเที่ยว และเพิ่มรายได้หมุนเวียนสู่ชุมชนในระยะยาว
ปลาแรดสะแกกรัง: สินค้า GI แรกของจังหวัดอุทัยธานี
จากนั้น นางอรมน ได้ลงพื้นที่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนท่าซุง ซึ่งพัฒนาผลิตภัณฑ์ปลาแรดลุ่มน้ำสะแกกรังไปจำหน่ายที่ตลาดมโนรมย์ จังหวัดชัยนาท และเห็นว่ายังมีโอกาสขยายช่องทางจำหน่ายไปยังห้างสรรพสินค้าเพิ่มเติม เช่น ท็อปส์ แม็คโคร และโลตัส โดยอาจต้องประสานความร่วมมือกับกรมประมง เพื่อพัฒนามาตรฐานขนาดและน้ำหนักปลาให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด เนื่องจากปัจจุบันการเลี้ยงปลาในกระชังยังมีขนาดคละกัน
ปลาแรดลุ่มน้ำสะแกกรังเป็นสินค้า GI รายแรกและปัจจุบันเป็นรายการเดียวของจังหวัดอุทัยธานี มีจุดเด่นด้านรสชาติและการเลี้ยงแบบภูมิปัญญาท้องถิ่นในระบบธรรมชาติแบบออร์แกนิก ปัจจุบันมีผู้ประกอบการประมาณ 115 ราย ที่ผ่านมาตรฐานตามคู่มือควบคุมกระบวนการผลิตตามเงื่อนไข GI และสามารถใช้ตราสัญลักษณ์ GI ได้ หากเพิ่มจำนวนผู้เลี้ยง จะช่วยให้ปริมาณผลผลิตเพียงพอและมีความเสถียรต่อการจำหน่ายในห้างสรรพสินค้า
สำหรับสินค้าแปรรูป กรมทรัพย์สินทางปัญญาได้หารือร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการสินค้า GI โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์แปรรูปจากปลาแรด เช่น แหนมปลาแรด ข้าวเกรียบ และลูกชิ้น ให้ได้รับการรับรองมาตรฐานก่อนวางจำหน่าย พร้อมพัฒนาตราสัญลักษณ์ GI สำหรับสินค้าแปรรูปเพิ่มเติม เพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างความน่าเชื่อถือในตลาด
สถิติและเป้าหมายสินค้า GI ไทย
ปัจจุบันประเทศไทยมีสินค้า GI ขึ้นทะเบียนแล้ว 254 รายการ สร้างมูลค่าทางการตลาดรวมกว่า 115,000 ล้านบาท และในช่วง 9 เดือนที่เหลือของปี 2569 มีแผนผลักดันเพิ่มอีก 18 รายการ คาดว่าจะสร้างมูลค่าทางการตลาดเพิ่มขึ้นไม่ต่ำกว่า 2,000 ล้านบาท พร้อมเร่งจัดทำระบบควบคุมคุณภาพให้สอดคล้องตามมาตรฐานที่ขึ้นทะเบียนไว้
ขณะนี้มีสินค้า GI ที่จัดทำระบบควบคุมคุณภาพแล้ว 210 รายการ หรือคิดเป็น 83% ของ GI ไทยทั้งหมด และมีผู้ประกอบการได้รับตราสัญลักษณ์ GI แล้วกว่า 17,000 ราย นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนาระบบตรวจสอบย้อนกลับแล้ว 3 รายการ ได้แก่ ทุเรียนนนท์ ปลากุเลาเค็มตากใบ และมังคุดคีรีวงศ์นครศรีธรรมราช รวมถึงการส่งเสริมการขึ้นทะเบียนสินค้า GI ไทยในต่างประเทศ จากปัจจุบันขึ้นทะเบียนแล้ว 11 รายการใน 33 ประเทศ และอยู่ระหว่างยื่นขออีก 8 รายการใน 3 ประเทศ
คาดว่า ภายในปี 2569 ประเทศไทยจะมีสินค้า GI ขึ้นทะเบียนรวม 272 รายการ สร้างมูลค่าทางการตลาดรวมกว่า 117,000 ล้านบาท เพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจให้กับชุมชนและผู้ประกอบการไทยอย่างต่อเนื่อง
